Budujemy Dom

Strefa magazynu / Budujemy Dom 10/2005

Kup bieżący numer Kup e-Wydanie Zaprenumeruj e-Prenumerata Na tablety

Kocioł na miarę 200 m2

Budowa domu dobiega końca. Jeszcze trzeba wykonać instalację grzewczą, a do ogrzania jest 200 m2 powierzchni. Największy wpływ na koszt instalacji, a potem ilość zużywanego paliwa ma kocioł. Jaki wybrać, czym się kierować i o czym pamiętać, dokonując tego ważnego zakupu?Praktyczne porady dotyczące wyboru kotła oraz wstępne porównanie kosztów zakupu...

Budowa domu dobiega końca. Jeszcze trzeba wykonać instalację grzewczą, a do ogrzania jest 200 m2 powierzchni. Największy wpływ na koszt instalacji, a potem ilość zużywanego paliwa ma kocioł. Jaki wybrać, czym się kierować i o czym pamiętać, dokonując tego ważnego zakupu?

Praktyczne porady dotyczące wyboru kotła oraz wstępne porównanie kosztów zakupu i eksploatacji

Moc cieplną kotła jednofunkcyjnego, służącego tylko do ogrzewania budynku, oraz jednofunkcyjnego z zasobnikiem c.w.u. powinien obliczyć projektant instalacji c.o. na podstawie zapotrzebowania budynku na ciepło. Zależy ona od kubatury budynku, położenia geograficznego, rodzaju oraz liczby okien i drzwi, a także od izolacyjności termicznej przegród. Orientacyjnie przyjmuje się, że w starym budownictwie moc kotła powinna wynosić 100-180 W/m2, a w nowym 60-100 W/m2 (przy standardowej wysokości pomieszczeń 250 cm).

Moc kotłów dwufunkcyjnych dobierana jest na podstawie mocy potrzebnej do przygotowania c.w.u. Zależy ona w dużym stopniu od naszych przyzwyczajeń (czas i częstotliwość korzystania z wanny, prysznica, umywalki etc.), ale zawsze jest większa, niż moc kotła potrzebna tylko do ogrzewania.

Warto pamiętać, że w okresie grzewczym kocioł pracuje z pełną mocą jedynie podczas najzimniejszych dni w roku – to tylko ok. 5-10% sezonu grzewczego, można więc śmiało zdecydować się na trochę mniejszy kocioł. Niektórzy projektanci proponują zakup kotła o mocy nawet o 10% niższej niż obliczeniowa – w razie czego można doraźnie dogrzewać pomieszczenia np. grzejnikami elektrycznymi. Przewymiarowany kocioł jest nieekonomiczny, gdyż „marnuje się” jego moc.

Przeliczmy teraz nasze 200 m2 domu na moc kotła i zobaczmy, co oferuje nam rynek.

Poznaj ofertę

Podstawowym kryterium wyboru kotła jest rodzaj spalanego w nim paliwa. Od tego zależy rodzaj instalacji grzewczej, jaką będziemy montowali w domu, wybór typu kotła i późniejsze koszty eksploatacyjne.

Kotły dzielimy na gazowe, olejowe i na paliwo stałe. Możemy także wybrać kocioł elektryczny lub model na szczególny rodzaj paliwa stałego, czyli biomasę.

Jeżeli chcemy niewiele płacić za ogrzewanie, musimy zainwestować w nowoczesny kocioł o wysokiej sprawności, a potem go eksploatować i konserwować zgodnie z zaleceniami producenta. Zbytnia oszczędność na cenie kotła z reguły owocuje dużymi rachunkami za paliwo.

W Polsce najpopularniejsze są kotły na gaz ziemny, a gdy budynki oddalone są od sieci, inwestorzy wybierają kotły na gaz płynny lub olej opałowy. Wzrasta także popularność kotłów na paliwa stałe – od kiedy pojawiły się zautomatyzowane kotły, współpracujące z podajnikami paliwa.

Kotły gazowe. Tu wybór nie będzie łatwy. Możemy bowiem kupić kocioł na gaz ziemny lub płynny, kocioł tradycyjny, niskotemperaturowy, z zamkniętą komorą spalania lub kondensacyjny, jedno- lub dwufunkcyjny.

Najpopularniejszym rozwiązaniem jest kocioł tradycyjny z otwartą komorą spalania. Warto jednak wybrać model, którego palnik ma płynną regulację mocy, tzw. modulowany – dzięki temu wielkość płomienia zmienia się, dostosowując moc kotła do aktualnych potrzeb. Pozwala to na obniżenie zużycia paliwa.

Coraz częściej stosowane są kotły z zamkniętą komorą spalania, zwane inaczej „turbo”. Powietrze potrzebne do procesu spalania zasysane jest specjalną rurą wyprowadzoną poza budynek (tzw. przewodem powietrzno-spalinowym). Drugą rurą, umieszczoną zazwyczaj współosiowo, usuwane są na zewnątrz spaliny. Dzięki temu cały proces spalania jest odizolowany od pomieszczenia, w którym znajduje się kocioł.

Najbardziej ekonomicznym rozwiązaniem jest kocioł kondensacyjny. Kondensacja to proces wykraplania pary wodnej ze spalin podczas ich schładzania. Kocioł ma wbudowany dodatkowy wymiennik ciepła, w którym z pary wodnej odbierane jest ciepło. Ciepło uzyskane w czasie skraplania służy do wstępnego podgrzania wody dopływającej do kotła. Zaletą kotła kondensacyjnego, w stosunku do tradycyjnego, jest zdecydowanie wyższa sprawność energetyczna, przekraczająca 100%, dzięki czemu uzyskujemy oszczędności w ilości zużywanego paliwa w granicach od 6 do 20%. W kotłach tradycyjnych para wodna unoszona jest wraz ze spalinami przez komin.

{mospagebreak}

Innym rodzajem kotłów są kotły niskotemperaturowe. Swą nazwę zawdzięczają temu, że temperatura wody podgrzewanej przez taki kocioł nie przekracza 75°C i może zostać obniżona do wartości 40°C lub nawet niższej bez szkody dla urządzenia.

Zupełnie innym kryterium wyboru jest sposób pracy kotła. Wykorzystywane jedynie do celów ogrzewania budynku nazywane są jednofunkcyjnymi, natomiast przeznaczone do jednoczesnego ogrzewania wody do c.o. i c.w.u. nazywane są kotłami dwufunkcyjnymi. Kotły jednofunkcyjne mogą współpracować z zasobnikiem, który umożliwia wykorzystanie ich do ogrzewania ciepłej wody. Kotły dwufunkcyjne podgrzewają wodę na cele c.w.u. w sposób przepływowy.

Kotły olejowe. Są to kotły z otwartą lub zamkniętą komorą spalania, jedno- lub dwufunkcyjne. Na rynku są także dostępne kotły kondensacyjne, ale mają one niższą sprawność niż kotły gazowe kondensacyjne, więc nie są zbyt popularne. W kotłach olejowych najczęściej montowane są palniki wentylatorowe, wysokociśnieniowe, jedno- lub dwustopniowe. W palnikach jednostopniowych zmiana wydajności kotła następuje poprzez włączenie lub wyłączenie palnika. W przypadku palników z regulacją dwustopniową, kocioł pracuje na pierwszym stopniu z mniejszą mocą, a na drugim z mocą nominalną. Palniki z regulacją dwustopniową zapewniają bardziej ekonomiczną pracę systemu grzewczego.

Kotły na paliwo stałe. Mogą być opalane tradycyjnie węglem lub koksem albo – co zaczyna być niemal modne – paliwami ekologicznymi, takimi jak drewno, słoma, pelety itp. Producenci tych kotłów wyposażają je dodatkowo w automatyczne podajniki i zasobniki paliwa, co umożliwia dłuższą pracę urządzenia bez konieczności jego obsługi. Czas pracy między zasypami zależy od wielkości zasobnika oraz rodzaju paliwa i może wynosić zarówno dobę, jak i tydzień lub dłużej.

Kotły elektryczne są zazwyczaj jednofunkcyjne. Mogą współpracować z zasobnikiem, który umożliwia uzyskanie ciepłej wody.

Wybierz najlepszy dla twojego domu kocioł

Jeżeli w pobliżu domu znajduje się sieć gazowa, najlepszym rozwiązaniem będzie zastosowanie kotła na gaz ziemny. Nie będziemy musieli wówczas martwić się o miejsce na magazyn paliwa, który jest niezbędny w przypadku kotłów na paliwo stałe, gaz płynny lub olej opałowy. Gaz ziemny jest paliwem tańszym niż olej opałowy i gaz płynny, dlatego jest to opcja oszczędna w eksploatacji. Dodatkową zaletą jest mechanizm zapłaty za paliwo – płacimy po jego zużyciu, a nie przed, jak w przypadku pozostałych.

Kotły na gaz ziemny i płynny. Różnią się rodzajem palnika, natomiast w obu przypadkach możemy wybierać spośród kilku rodzajów kotłów. Zaletą kotła gazowego w stosunku do olejowego lub na paliwo stałe jest prosta obsługa, szybkie jego uruchamianie i zachowanie czystości w pomieszczeniu, w którym jest zainstalowany.

Kocioł na gaz płynny nie może być zamontowany w pomieszczeniu, w którym podłoga znajduje się poniżej poziomu gruntu. Związane jest to z większym ciężarem właściwym gazu płynnego w stosunku do powietrza, co oznacza, że opada on na podłogę i w przypadku rozszczelnienia instalacji będzie zbierał się nad nią.

Wybór kotła zależy od funduszy, jakie możemy przeznaczyć na jego zakup i wykonanie całej instalacji grzewczej. Najtańszym rozwiązaniem będzie tradycyjny kocioł gazowy z instalacją grzewczą o parametrach 80/60°C. Można kupić także kocioł niskotemperaturowy do instalacji grzewczej o obniżonych parametrach pracy – polecany jest zwłaszcza, jeżeli w domu chcemy zastosować wodne ogrzewanie podłogowe. Stosując taki kocioł możemy zaoszczędzić na kosztach ogrzewania 5-10%. Dodatkową zaletą kotła niskotemperaturowego będzie efektywna praca w lecie, przy podgrzewaniu ciepłej wody użytkowej. Najdroższy, ale najtańszy w eksploatacji, będzie kocioł kondensacyjny pracujący w instalacji grzewczej o parametrach 55/40°C. Chociaż grzejniki w tym wypadku muszą być ponad dwukrotnie większe niż w instalacji o parametrach 80/60°C, co oznacza również dwukrotnie wyższy koszt ich zakupu, to jednak koszty eksploatacyjne takiej instalacji będą znacznie niższe. Już po kilku latach nastąpi zwrot podwyższonych kosztów inwestycyjnych.

Dodatkowe oszczędności uzyskamy, stosując kocioł z zamkniętą komorą spalania i przewodami powietrzno-spalinowymi. Nie musimy wówczas wykonywać kosztownego komina ze stali nierdzewnej. Dotyczy to jednak jedynie kotłów o mocy do 21 kW. Przy większej mocy spaliny muszą być odprowadzane przez komin. Kocioł kondensacyjny ma zazwyczaj zamkniętą komorę spalania, dzięki czemu także nie wymaga podłączenia do komina.

{mospagebreak}
Kocioł może stanowić ozdobę pomieszczenia (fot. Vaillant)

Kocioł z zamkniętą komorą spalania (o mocy do 21 kW) jest najlepszym rozwiązaniem, jeżeli nie chcemy przeznaczać oddzielnego pomieszczenia na kotłownię. Możemy go bowiem umieścić w dowolnym miejscu domu, zwłaszcza w kuchni lub łazience. Nie musimy wykonywać wentylacji nawiewno-wywiewnej, co jest nieodzowne w przypadku kotła z otwartą komorą spalania. Tym samym eliminujemy ryzyko wystąpienia nieprawidłowości w procesie spalania gazu, co może się zdarzyć, gdy nie dostarczymy do pomieszczenia odpowiedniej ilości świeżego powietrza – a to już grozi zaczadzeniem. Poza tym, decydując się na kocioł z zamkniętą komorą spalania mamy pewność, że nie nastąpi niekontrolowany wypływ gazu lub spalin do pomieszczenia. Wybierając miejsce do montażu kotła pamiętajmy, że nie można przekroczyć maksymalnej długości przewodów powietrzno-spalinowych.

Ze względu na bezpieczeństwo osób znajdujących się w pobliżu, przewody powietrzno-spalinowe wyprowadzone ze ściany budynku muszą znajdować się na wysokości co najmniej 2,5 m nad ziemią. Kontakt z gorącymi spalinami grozi poparzeniem.

Kocioł jedno- czy dwufunkcyjny?

Kocioł jednofunkcyjny z zasobnikiem jest droższy, ale zapewnia stały dostęp do ciepłej wody. Warto wtedy wykonać dodatkowo cyrkulację c.w.u., dzięki temu będziemy korzystać z ciepłej wody od razu, bez konieczności spuszczania tej, która zdążyła ostygnąć w rurach.

Kocioł dwufunkcyjny zajmuje mniej miejsca i jest prostszy w instalacji. Jednak moc kotła dwufunkcyjnego będzie większa, niż jednofunkcyjnego, gdyż jest dobierana ze względu na konieczność przepływowego ogrzania ciepłej wody. Z tego powodu kotły dwufunkcyjne są zazwyczaj przewymiarowane i spada ich średnioroczna sprawność w stosunku do obiegu c.o. Występują tu również straty związane z częstym włączaniem się kotła – uruchamia się nawet przy minimalnym poborze ciepłej wody. Wadą kotła dwufunkcyjnego jest także konieczność spuszczania pewnej ilości wody zimnej do momentu uzyskania ciepłej. Dlatego powinien być umieszczony możliwie blisko głównego punktu poboru wody, czyli zazwyczaj w łazience.

W kotłach dwufunkcyjnych, na skutek osadzania się kamienia, może zachodzić proces zarastania wymiennika ciepłej wody. Stąd warto wykonać badanie wody doprowadzanej do budynku i zasięgnąć opinii producenta wybieranego kotła, czy gwarantuje jego prawidłową pracę przy takiej jakości wody.

Alternatywą dla kotła dwufunkcyjnego jest kocioł jednofunkcyjny i przepływowy podgrzewacz wody. Dzięki temu każde z tych urządzeń będzie pracowało z maksymalną mocą i unikniemy niepotrzebnych strat sprawności kotła.

Gdzie umieścić zbiornik?

Jeżeli w pobliżu nie ma sieci gazowej, mamy do wyboru następujące paliwa: gaz płynny, olej opałowy i paliwo stałe. A to oznacza znalezienie miejsca na zbiornik lub skład paliwa, co może być dodatkowym problemem do rozwiązania.

Gaz płynny wymaga posadowienia zbiornika na zewnątrz, w odległościach od budynku i granic posesji określonych stosownymi przepisami. Dlatego podstawowym warunkiem montażu zbiornika jest odpowiednia wielkość działki – zbyt mała może to w ogóle uniemożliwić.

Zbiornik może stać na gruncie lub być wkopany w ziemię. Umieszczenie zbiornika pod ziemią jest dobrym rozwiązaniem, chociaż kosztuje drożej niż montaż na ziemi. Przy zbiornikach wkopanych w ziemię ryzyko wybuchu gazu w czasie upałów jest mniejsze – ciśnienie gazu jest dużo niższe niż w zbiorniku stojącym na powierzchni. Zbiornik nie zawsze może zostać wkopany w ziemię – zależy to bowiem od poziomu wód gruntowych. Jeżeli jest wysoki, możemy go najwyżej częściowo wkopać i zakopcować, czyli pokryć od góry warstwą ziemi. W zbiornikach zakopcowanych ciśnienie wewnątrz nie wzrasta tak znacznie, jak w stojących na powierzchni. Dodatkowo, powstałą górkę można ładnie obsadzić roślinnością, dzięki czemu taka „budowla” będzie prezentować się atrakcyjniej w porównaniu ze zbiornikiem niczym nie osłoniętym.

{mospagebreak}
Wśród nowoczesnych urządzeń na paliwo stałe na uwagę zasługują kotły retortowe (fot Hef)
Szacunkowe porównanie kosztów zakupu i eksploatacji kotłów

Są dwa rodzaje gazowych paliw płynnych: propan i mieszanina propan-butan. Zbiorniki z propanem mogą być zarówno naziemne, jak i podziemne. W przypadku mieszaniny propanowo-butanowej możemy rozpatrywać tylko zbiorniki wkopane. Decydując się na gaz płynny, warto najpierw wybrać konkretnego dostawcę gazu i kupić kocioł z palnikiem przystosowanym do spalania tego właśnie gazu (rodzaj palnika zależy od tego, jaki gaz będziemy stosować).

Jeżeli uwzględniliśmy w domu jedno lub dwa pomieszczenia z przeznaczeniem na kotłownię, możemy zdecydować się na olej opałowy lub któreś paliwo stałe.

Zbiorniki na olej opałowy najlepiej umieścić w piwnicy, chociaż możemy je zainstalować także w pomieszczeniu technicznym, znajdującym się na poziomie parteru. Piwnica jest lepszym rozwiązaniem ze względu na zapach oleju, który wówczas nie dociera do pomieszczeń mieszkalnych. Przy łącznej pojemności zbiorników większej niż 1 m3, musimy je zamontować w oddzielnym pomieszczeniu niż kocioł.

Warto kupić zbiorniki na olej o pojemności, która wystarczy na ogrzewanie przez cały sezon bez potrzeby uzupełniania paliwa. Dlaczego jest to ważne? Każdorazowa dostawa oleju wymaga przeregulowania i przeczyszczenia palnika, a to kosztuje.

Olej opałowy nie niesie takiego zagrożenia wybuchem, jak gaz płynny. Jednak pomieszczenie, w którym umieścimy zbiorniki, wymaga bardzo sprawnej wentylacji – musimy zapewnić od dwóch do czterech wymian powietrza na godzinę.

Decydując się na kocioł na paliwo stałe, trzeba także pamiętać o składowaniu paliwa. Powinno być ono przechowywane w odpowiednich warunkach, tak żeby była zapewniona odpowiednia jego wilgotność. Im wyższa jest wilgotność paliwa, tym niższa wydajność kotła.

Kotły na paliwo stałe. Decyzja o kupnie kotła na paliwo stałe wcale nie musi oznaczać ciągłego dosypywania paliwa, czyszczenia go i ręcznego sterowania jego pracą. Obok tanich i nieekonomicznych kotłów, produkowane są także kotły nowoczesne, których praca jest w pełni lub częściowo zautomatyzowana, a sprawność wysoka. Oznacza to przede wszystkim ograniczenie ilości zużywanego paliwa. Nowoczesne kotły mogą współpracować z instalacjami wysoko- i niskotemperaturowymi, takimi jak system ogrzewania podłogowego o parametrach 40/30°C.

Decydując się na kocioł na paliwo stałe pamiętajmy, że musi on współpracować z instalacją grzewczą typu otwartego, czyli zabezpieczoną otwartym naczyniem wzbiorczym. Instalacja taka może być grawitacyjna lub pompowa. Ma ona wiele wad, wśród których największą jest stały kontakt wody z powietrzem, co powoduje przyspieszoną korozję grzejników. Jednak ten problem można rozwiązać – zmieniamy układ z otwartego na zamknięty, stosując dodatkowo zbiornik buforowy lub wymiennik płytowy, który tworzy dwa obiegi wodne: otwarty obieg kotłowy i zamknięty – grzejnikowy.

Żeby wydłużyć pracę kotła między zasypami, zainwestujmy w kocioł z automatycznym podajnikiem i zasobnikiem paliwa. Są różne ich rodzaje. Może to być zbiornik w kształcie leja, montowany bezpośrednio przy kotle, albo oddzielne urządzenie montowane obok kotła lub nawet w sąsiednim pomieszczeniu. Od pojemności zasobnika zależy czas pracy między zasypami.

Coraz bardziej popularnym paliwem staje się biomasa. Kotły na biomasę są nowoczesne, w pełni zautomatyzowane i o wysokiej sprawności. Niestety, ma ona mniejsze ciepło spalania niż węgiel, czyli potrzeba więcej paliwa do ogrzania tej samej powierzchni domu. To oznacza również przeznaczenie większej powierzchni na jego magazynowanie.

Koszty eksploatacji kotła można także obniżyć, gdy będziemy korzystać z łatwo dla nas dostępnych (najlepiej własne uprawy) materiałów wysokoenergetycznych, takich jak wierzba, słoma albo odpady z pobliskiego tartaku.

Wybierając kocioł trzeba starannie przemyśleć decyzję o wyborze paliwa, gdyż jego zmiana może spowodować obniżenie sprawności urządzenia. Dodatkowo, zwiększy się też ilość szkodliwych produktów spalania wydzielanych do atmosfery.

Kocioł na paliwo stałe może stać tylko w pomieszczeniu technicznym, w którym nie przebywają ludzie. Powinno mieć ono wysokość co najmniej 2,2 m. Należy zapewnić tu sprawnie działającą wentylację grawitacyjną nawiewną i wywiewną. Jeżeli skład paliwa będzie w kotłowni, odległość między nim a kotłem powinna wynosić minimum 40 cm (niektórzy zalecają nawet 100 cm).

Gdy nie ma w pobliżu gazu ziemnego, a nie chcemy mieć w domu kotłowni i składu paliwa, nie możemy lub nie chcemy wybudować komina – zastanówmy się nad kotłem elektrycznym.

Kocioł elektryczny zajmuje mało miejsca i jest dość tani. Jest też bezpieczny – nie grozi wybuchem gazu, zaczadzeniem itp. Wymaga jedynie prawidłowo wykonanych zabezpieczeń elektrycznych, ale do tego i tak jesteśmy zobligowani przepisami. Uzyskuje największą sprawność ze wszystkich kotłów. Najłatwiej nim sterować – najszybciej dopasowuje swoją aktualną moc do zapotrzebowania na ciepło.

Ogrzewanie za pomocą kotła elektrycznego warto zastosować wtedy, gdy przewidujemy w przyszłości możliwość podłączenia instalacji do sieci gazowej. Będziemy wtedy mieli gotową instalację centralnego ogrzewania.

Jedyną wadą tych kotłów są wysokie koszty eksploatacyjne. Żeby je obniżyć, musimy korzystać z licznika dwutaryfowego i ogrzewać dom przede wszystkim w czasie tańszej taryfy za energię elektryczną, która obowiązuje w nocy oraz przez dwie godziny w ciągu dnia. Poza tym trzeba się nauczyć maksymalnie korzystać ze zgromadzonego ciepła, dogrzewając dom tylko w razie potrzeby.

Iwona Małkowska, Anna Laszuk

Dalszy ciąg artykułu w wydaniu papierowym Budujemy Dom 10/2005
Kup ten numer
Wydanie papierowe Wydanie elektroniczne Przejrzyj ten numer

Budujemy Dom 10/2005

Kup ten numer
Wydanie papierowe Wydanie elektroniczne
Pozostałe artykuły
Zamknij okno x
Newsletter
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera i otrzymuj najświeższe
informacje prosto na Twoją skrzynkę e-mailową.
Budujemy Dom - wersja elektroniczna gratis!
Zapisz się na bezpłatny newsletter BudujemyDom.pl, a otrzymasz najnowszy numer miesięcznika Budujemy Dom w wersji elektronicznej.     
Dlaczego warto się zapisać?
W każdy czwartek otrzymasz darmowy poradnik budowlany na swój email, a w nim:
- aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego;
- porady budowlane;
- najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl; - zapowiedź raportu miesiąca dostępnego w serwisie w pełnej wersji.
Zapisz się do newslettera
Klub Budujących Dom


Wypełniaj ankiety i zbieraj punkty
na bezpłatną prenumeratę
i inne nagrody

  • Polecamy również
    Czas na Wnętrze Vademecum Domu Energooszczędnego ABC Budowania Dom Polski Wnętrza Twój Dom Twój Styl
Wydanie tabletowe
Newsletter BudujemyDom.pl
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera i otrzymuj najświeższe informacje prosto na Twoją skrzynkę e-mailową.
Miesięcznik Budujemy Dom - wersja elektroniczna gratis!

Zapisz się na bezpłatny newsletter BudujemyDom.pl, a otrzymasz najnowszy numer miesięcznika Budujemy Dom w wersji elektronicznej.

Dlaczego warto się zapisać?
W każdy czwartek otrzymasz darmowy poradnik budowlany na swój email, a w nim: aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego, porady budowlane, najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl, zapowiedź raportu miesiąca dostępnego w serwisie w pełnej wersji.
x