Budujemy Dom

Strefa magazynu / Budujemy Dom "Dom Polski" 2006

Kup bieżący numer Kup e-Wydanie Zaprenumeruj e-Prenumerata Na tablety

Sposób na ścieki. Kanalizacja, oczyszczalnia czy szambo

Syfony: rurowy, (z lewej), uproszczony przekrój butelkowego (w środku) oraz brodzikowy (z prawej) Schemat podłączenia do zewnętrznej sieci kanalizacyjnejBudowa własnego domu wiąże się z koniecznością odpowiedzenie sobie na pytanie, co zrobić ze ściekami. Problem z głowy mają właściciele działek leżących na terenach skanalizowanych. Wystarczy jedynie podłączyć dom do miejskiej sieci. Znacznie mniej szczęścia ma...
Syfony: rurowy, (z lewej), uproszczony przekrój butelkowego (w środku) oraz brodzikowy (z prawej)
Schemat podłączenia do zewnętrznej sieci kanalizacyjnej

Budowa własnego domu wiąże się z koniecznością odpowiedzenie sobie na pytanie, co zrobić ze ściekami. Problem z głowy mają właściciele działek leżących na terenach skanalizowanych. Wystarczy jedynie podłączyć dom do miejskiej sieci. Znacznie mniej szczęścia ma większość inwestorów, bowiem z uwagi na wysokie koszty prowadzenia kanalizacji i budowy oczyszczalni ścieków, wiele terenów w Polsce jest pozbawionych tego udogodnienia. Do wyboru są wtedy dwie możliwości: wybudować szambo lub przydomową oczyszczalnię ścieków.

Instalacja odpływowa jest jedną z najprostszych domowych instalacji, ale jak każda musi być wykonana zgodnie z projektem inżyniera-instalatora. Powinien on zawierać wszystkie parametry niezbędne do wykonania instalacji i jej sprawnego działania, czyli średnice przewodów oraz sposób ich prowadzenia, długość podejść, spadki, miejsca umieszczenia rewizji itp. Ponadto projekt powinien zawierać wykaz wszystkich materiałów potrzebnych do wykonania instalacji.

Domowa instalacja odpływowa Wewnętrzną instalację kanalizacyjną wykonuje się jako grawitacyjną, co oznacza, że ścieki odpływają wyłącznie pod własnym ciężarem. Ścieki pochodzą ze wszystkich przyborów sanitarnych, pralek i zmywarek, a nawet z kotła kondensacyjnego. Zależnie od przewidywanej ich ilości dobiera się odpowiednią średnicę rury łączącej przybór z pionem. Największej średnicy – 100 mm – wymaga podłączenia miski ustępowej, najmniejszej – 32 mm – umywalki lub klimatyzatora odprowadzającego skropliny. Wszystkie przybory sanitarne łączy się z instalacją kanalizacyjną za pośrednictwem syfonów, w których znajduje się woda, uniemożliwiająca przedostawanie się gazów, a zatem nieprzyjemnych zapachów, z kanalizacji do pomieszczeń. Syfony podłącza się do pionów, czyli wspólnych przewodów zbiorczych. Najczęściej syfony są wytwarzane z tworzyw sztucznych lub niklowanej stali. W zależności od ilości miejsca, które można na nie przeznaczyć mogą mieć różne kształty. Syfony pełnią też rolę odstojnika, na którego dnie odkładają się zanieczyszczenia stałe, np. piasek. Ogranicza to zamulanie dalszej, trudno dostępnej części instalacji. Co jakiś czas osad trzeba usunąć. Ścieki płynące pionami zbierane są następnie w poziomach, skąd przez przewód odpływowy odprowadza się je poza budynek.

Podłączenie do sieci

Jeśli mieszkamy na terenie skanalizowanym, mamy obowiązek podłączyć naszą instalację do sieci zbiorczej. Jesteśmy z tego obowiązku zwolnieni tylko wtedy, gdy wcześniej zbudowaliśmy własną oczyszczalnię ścieków.

Przy podłączaniu do kanalizacji zewnętrznej, musimy zwrócić uwagę, czy jest ona ogólnospławna czy rozdzielna. W ogólnospławnej zarówno ścieki opadowe, jak i bytowo-gospodarczo odprowadzane są jedną rurą. W rozdzielnej – dwoma oddzielnymi przewodami.

Domową instalację odpływową łączy z siecią zewnętrzną przewód przyłączeniowy, tzw. przykanalik. Oprócz rury kanalizacyjnej jest w nim również główna studzienka połączeniowa. Ponieważ przewód ten biegnie pod ziemią, możliwość oczyszczenia zapewnia studzienka rewizyjna. W takim przypadku przykanalikiem jest odcinek od tej studzienki. Drugą studzienkę umieszcza się w miejscu podłączenia przykanalika do kanału zbiorczego.

Przykanalik, zgodnie z przepisami, powinien mieć średnicę nie mniejszą niż 150 mm i być prowadzony ze spadkiem 2%. Przewód przyłącza musi być umieszczony poniżej strefy przemarzania gruntu – zwykle na głębokości od 80 do 140 cm.

Wewnętrzna sieć kanalizacyjna, znajdująca się w budynku i na terenie posesji – aż do studzienki głównej, jest własnością właściciela posesji. Natomiast przykanalik jest z reguły własnością odbiorcy ścieków i powinien być przez niego naprawiany oraz oczyszczany.

Podłączenie się do miejskiej kanalizacji, to koszt od 4 do 10 tys. zł. Koszty ekploatacyjne natomiast, to ok. 2 zł/m3 odprowadzanych ścieków.

Gdy nie ma sieci zbiorczej

W takiej sytuacji pozostaje albo gromadzić je w bezodpływowym zbiorniku, czyli szambie, albo zbudować przydomową oczyszczalnię ścieków. Oba rozwiązania mają swoje plusy i minusy. Korzystanie z szamba jest o tyle uciążliwe i kosztowne, że konieczne jest częste opróżnianie zbiornika przez wóz asenizacyjny. Ale do jego zainstalowania nie jest wymagane oddzielne pozwolenie na budowę. Należy jedynie zgłosić taki zamiar w urzędzie gminy i przedstawić projekt zbiornika oraz jego umiejscowienia. Jeżeli urząd przez 30 dni od zgłoszenia nie sformułuje zastrzeżeń, możemy przystąpić do prac.

W przydomowej oczyszczalni oczyszczone ścieki odprowadzane są do gruntu lub wód powierzchniowych. Co 2-3 lata konieczne jest więc usuwanie osadów powstających w instalacji. Na oczyszczalnie przydomowe (o przepustowości do 7,5 m3 na dobę) także nie jest wymagane pozwolenie – wystarczy zamiar budowy zgłosić w urzędzie gminy. Może jednak okazać się, że miejscowy plan zagospodarowania terenu nie dopuszcza wykonania oczyszczalni. Przeszkodą mogą być również okresowe zalewanie terenu oraz zbyt mała powierzchnia działki (wymagana minimalna odległość drenażu od najbliższego ujęcia wody).

Decydując się na własną oczyszczalnię, warto zapytać w gminie, czy nie przydziela ona dotacji na ich budowę.

{mospagebreak}
Szambo z polietylenu, z nadstawką, o pojemności 3 m3 (fot. Wobet-Hydret)
Minimalne wymagane odległości szamba, o pojemności do 10 m3
Zasada działania osadnika gnilnego (rys. wg Wobet-Hydret)
Drenaż rozsączający – schemat
Przekrój podłużny przez filtr piaskowy
Schemat oczyszczalni gruntowo-korzeniowej

Szambo

Zbiorniki przeznaczone na szamba mogą być wykonywane z betonu, cegły, żelbetu lub z tworzyw sztucznych. Bezwzględny warunek, jaki muszą spełniać, to szczelność. Najbardziej popularne są zbiorniki betonowane na miejscu – tańsze od tych gotowych i z tworzyw sztucznych, ale bardzo trudno uzyskać w nich pełną szczelność. Wielkość, a dokładniej pojemność zbiornika, należy dobrać do ilości produkowanych ścieków. Szambo powinno mieć taką wielkość, aby można było opróżniać je nie rzadziej niż co dwa tygodnie. Aby ścieki nie zaczęły fermentować i nie wydzielał się metan, nie powinny one przebywać w zbiorniku dłużej niż 10-14 dni.

Jedna osoba zużywa dziennie ok. 150 l wody, dla czteroosobowej rodziny wystarczający będzie więc zbiornik o pojemności:
4 x 150 l/dzień x 14 dni = 8400 l, czyli min. 8,4 m3.

Wybierając miejsce na zbiornik, trzeba zachować określone w przepisach odległości:

  • od najbliższej studni minimum 15 m;
  • pokrywy i wyloty wentylacji szamba o pojemności do 10 m3 muszą znajdować się co najmniej 15 m od okien i drzwi budynku mieszkalnego oraz 7,5 m od granicy działki, drogi czy chodnika. Odległości te można zmniejszyć do 5 i 2 m, ale tylko na terenie o zabudowie jednorodzinnej – za zgodą urzędu gminy (wydaną w porozumieniu z wojewódzkim inspektoratem sanitarnym);
  • zbiornik należy umieścić w miejscu, umożliwiającym dojazd wozu asenizacyjnego.
Najwygodniejsze jest wyposażenie szamba w stałe przyłącze do odbioru ścieków zakończone tzw. szybkozłączką, osadzoną w ogrodzeniu, dostępną od strony ulicy. Do wypompowania ścieków nie trzeba wówczas wjeżdżać na posesję. W celu zwiększenia komfortu korzystania z szamba warto zamontować także czujnik poziomu ścieków, który w odpowiednim momencie świetlnie lub dźwiękowo powiadomi o tym, że czas zamówić szambiarkę.

Własna oczyszczalnia ścieków

Przydomowa oczyszczalnia „neutralizuje” ścieki do postaci, w której można je bez szkody dla środowiska odprowadzić do odbiornika (gleby lub rzeki czy jeziora). Ponieważ jednak dom nad rzeką czy jeziorem to rzadkość, więc w praktyce oczyszczone ścieki rozprowadza się w odpowiednio chłonnym gruncie, za pośrednictwem drenażu rozsączającego lub studni chłonnej.

Planując budowę oczyszczalni należy wybrać taka firmę, która nie tylko oferuje kompletne urządzenie, ale też wykona projekt, pomoże załatwić formalności i zbuduje oczyszczalnię.

Oczyszczalnia, ale jaka? W oczyszczalniach przydomowych ścieki oczyszcza się w sposób beztlenowy i tlenowy. Pierwszy etap – beztlenowy – odbywa się w osadniku gnilnym, drugi – tlenowy – dobiera się indywidualnie. Dobór metody uzależniony jest od wielkości działki, poziomu wód gruntowych, przepuszczalności gleby, oraz dostępności otwartych cieków wodnych, np. rzeki czy jeziora.

Powierzchnia działki jest „wykorzystywana” przez drenaż rozsączający, filtr piaskowy oraz oczyszczalnię hydrobotaniczną. Alternatywą są oczyszczalnie ścieków z osadem czynnym lub ze złożem biologicznym. Nie potrzebują dużej powierzchni, gdyż proces oczyszczania odbywa się nie w gruncie, ale w odpowiednio skonstruowanych zbiornikach. Wadą są wyższe koszty inwestycyjne i eksploatacyjne związane ze zużywaniem przez oczyszczalnię energii elektrycznej.

Wybór metody zależy m.in. od wielkość działki, ilości i stopnia zanieczyszczenia produkowanych ścieków, gęstości zabudowy, odległości od ujęcia wody oraz od kwoty, jaką możemy przeznaczyć na budowę oczyszczalni.

W większości oczyszczalni wstępnym etapem jest oddzielenie części stałych. Cząstki cięższe opadają na dno i ulegają fermentacji, lżejsze zaś (głównie tłuszcze) tworzą na powierzchni kożuch. To wstępne oczyszczanie odbywa się w osadniku gnilnym, z którego ścieki przepływają do pozostałych urządzeń. Aby uniknąć przechodzenia zanieczyszczeń do dalszych części oczyszczalni, odpływ zaopatruje się w filtr. Osad i kożuch trzeba co jakiś czas usuwać, filtr – czyścić. Dalsze losy ścieków zależą od rodzaju oczyszczalni.

Drenaż rozsączający

Jest to najtańszy, najpowszechniej stosowany, ale najmniej skuteczny sposób oczyszczania 6. Wstępnie oczyszczone ścieki przepływają do systemu ceramicznych rur z otworami, ułożonych na warstwie żwiru. Następnie spływają do żwiru i do gruntu. Tę metodę można stosować tylko na gruntach przepuszczalnych i tylko pod warunkiem, że odległość rur drenarskich od lustra wody gruntowej nie jest mniejsza niż 1,5 m. Grunt nie może być jednak zbyt przepuszczalny, bo za szybko przesączające się przez niego ścieki nie zostaną odpowiednio oczyszczone zanim dostaną się do wody.

Drenaż z filtrem piaskowym

Filtr piaskowy działa podobnie jak drenaż rozsączający, ale stosuje się go na gruncie nieprzepuszczalnym (gliniastym lub ilastym). Rury układa się w warstwie piasku. Ścieki przepływają przez niego pionowo, a następnie zbierane są oddzielnym drenem i już oczyszczone odprowadzane do wód powierzchniowych.

Oczyszczalnia hydroponiczna

To inaczej metoda gruntowo-korzeniowa. Obszar, po którym rozprowadza się wstępnie oczyszczone ścieki, obsadzony jest trzciną lub wierzbą. Systemy korzeniowe tych roślin w okresie wegetacji wchłaniają i neutralizują całość zanieczyszczeń. Dla czteroosobowej rodziny wystarczy przeznaczyć na taką oczyszczalnię ok. 20-30 m2 działki. Jest to najbardziej naturalny sposób oczyszczania ścieków.

Oczyszczalnia biologiczna

Tu proces rozkładania ścieków przebiega nie w ziemi, a w zamkniętej komorze. W metodzie tej niezbędne jest zasilanie elektryczne (napięcie 230 V) zasilające system napowietrzania, pompę tłoczącą ścieki i automatykę. Doczyszczanie ścieków odbywa się albo na tzw. osadzie czynnym, albo na złożu biologicznym. Osad czynny tworzą specjalne szczepy bakterii i pierwotniaków, które odżywiają się ściekami

i w ten sposób rozkładają znajdujące się w nich zanieczyszczenia. Złożem biologicznym jest kruszywo lub kształtki z tworzyw sztucznych, wypełniające zbiornik. Takie złoże jest mniej wrażliwe na zmiany ilości ścieków w ciągu dnia, a nawet kilkudniowy całkowity ich brak. Zazwyczaj oczyszczalnia biologiczna ma osadnik wtórny, często w tej samej obudowie, co złoże lub osad. Obie metody są zdecydowanie droższe od drenażu czy oczyszczalni roślinnej, ale ich wysoka skuteczność pozwala oczyszczone ścieki odprowadzać nie tylko do gruntu, lecz także do wód powierzchniowych.

Dalszy ciąg artykułu w wydaniu papierowym Budujemy Dom - Dom Polski 2006
Kup ten numer
Wydanie papierowe Wydanie elektroniczne Przejrzyj ten numer

Budujemy Dom - Dom Polski 2006

Kup ten numer
Wydanie papierowe Wydanie elektroniczne
Pozostałe artykuły
Zamknij okno x
Newsletter
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera i otrzymuj najświeższe
informacje prosto na Twoją skrzynkę e-mailową.
Budujemy Dom - wersja elektroniczna gratis!
Zapisz się na bezpłatny newsletter BudujemyDom.pl, a otrzymasz najnowszy numer miesięcznika Budujemy Dom w wersji elektronicznej.     
Dlaczego warto się zapisać?
W każdy czwartek otrzymasz darmowy poradnik budowlany na swój email, a w nim:
- aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego;
- porady budowlane;
- najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl; - zapowiedź raportu miesiąca dostępnego w serwisie w pełnej wersji.
Zapisz się do newslettera
Klub Budujących Dom


Wypełniaj ankiety i zbieraj punkty
na bezpłatną prenumeratę
i inne nagrody

  • Polecamy również
    Czas na Wnętrze Vademecum Domu Energooszczędnego ABC Budowania Dom Polski Wnętrza Twój Dom Twój Styl
Wydanie tabletowe
Newsletter BudujemyDom.pl
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera i otrzymuj najświeższe informacje prosto na Twoją skrzynkę e-mailową.
Miesięcznik Budujemy Dom - wersja elektroniczna gratis!

Zapisz się na bezpłatny newsletter BudujemyDom.pl, a otrzymasz najnowszy numer miesięcznika Budujemy Dom w wersji elektronicznej.

Dlaczego warto się zapisać?
W każdy czwartek otrzymasz darmowy poradnik budowlany na swój email, a w nim: aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego, porady budowlane, najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl, zapowiedź raportu miesiąca dostępnego w serwisie w pełnej wersji.
x