Budujemy Dom
Wykańczanie / Chemia budowlana / Artykuły

Impregnaty do drewna

Doskonałe właściwości i prostota obróbki sprawiają, że drewno od wieków jest wykorzystywane do budowy i wykańczania domów, w wielu przypadkach stanowiąc niezbędny element ich konstrukcji. Drewno jednak to coś więcej, niż surowiec budowlany – to materiał „z duszą”, przyjazny, ekologiczny i piękny. By jednak służyło nam przez lata, musimy wykonane z niego elementy odpowiednio zabezpieczyć impregnatami do drewna.

Impregnacja drewna, zwłaszcza użytkowanego na zewnątrz lub w miejscach trudno dostępnych, jest zabiegiem niezbędnym, który znacznie przedłuża jego żywotność, zabezpiecza je przed niszczeniem przez owady - szkodniki drewna, rozwojem pleśni i grzybów, a także w pewnym stopniu przed ogniem.

Drewno, samo w sobie odporne na działanie wody, poddawane przez dłuższy czas zawilgoceniu i pozbawione możliwości naturalnego oddania nadmiaru wilgoci, stanie się doskonałą pożywką dla mikroorganizmów.

Zaatakowane przez uszkadzające jego strukturę grzyby, wkrótce utraci swoją wysoką wytrzymałość. Szkodzą drewnu również pleśnie; wprawdzie atakują jedynie jego powierzchnię, nie obniżając własności konstrukcyjnych, jednak porażenie pleśnią bardzo szpeci elementy drewniane, a także, co nie mniej ważne, tworzy w pomieszczeniach szkodliwy dla zdrowia mikroklimat, sprzyjający alergiom i wielu innym poważnym schorzeniom.

Zarówno grzyby, jak i pleśnie najkorzystniejsze warunki znajdą w drewnie, którego wilgotność przekracza 20%, zatem jako zabezpieczenie przed nimi najlepiej stosować impregnaty do drewna -  zarówno środki ochrony biologicznej, jak i impregnaty wodochronne. 

(fot. Tikkurila)

Stopień zawilgocenia nie ma większego znaczenia dla owadów, które równie chętnie składają jaja w materiale wilgotnym, jak i suchym. Wylęgające się z nich larwy, dla których drewno stanowi doskonałą, apetyczną pożywkę, mogą po pewnym czasie poważnie zdegenerować jego strukturę. Zabezpieczają przed nimi (podobnie jak przed grzybami, pleśniami, a także glonami i porostami) impregnaty ochrony biologicznej.

Wybierając impregnaty do drewna, warto zwrócić uwagę na spis objętych jego działaniem organizmów, na rynku dostępne są bowiem środki „wyspecjalizowane” w zwalczaniu jednego lub kilku określonych gatunków.

Drewno należy też chronić przed ogniem. Służą do tego ogniochronne preparaty chemiczne, w znacznym stopniu utrudniające jego zapalenie bądź ograniczające rozprzestrzenianie się płomieni w już zajętych elementach.

Dobór impregnaty do drewna powinien uwzględniać przewidywane warunki użytkowania elementów drewnianych, stopień ich zagrożenia porażeniem, a także - pożądany wygląd.

Ze względu na podstawowe własności, impregnaty do drewna dzielą się na przeznaczone do stosowania wyłącznie na zewnątrz oraz dopuszczone do zabezpieczania drewna we wnętrzach mieszkalnych.

Jak wybrać i przygotować drewno do impregnacji?

Skuteczność impregnacji zależy głównie od tego, jak głęboko impregnat wniknie w strukturę drewna, dlatego bardzo ważny jest zarówno wybór drewna dobrej jakości, jak i jego odpowiednie przygotowanie. Mechanizm wnikania impregnatu oparty jest na „ssącym” działaniu włókien drewna. Ssanie owo jest tym silniejsze, im drewno lepiej wysuszone. Dlatego impregnacji należy poddawać drewno powietrzno-suche o wilgotności nie większej niż 18%.

Nie trzeba przekonywać, dlaczego należy zabezpieczać elementy drewniane
Nie trzeba przekonywać, dlaczego należy zabezpieczać elementy drewniane
Nie trzeba przekonywać, dlaczego należy zabezpieczać elementy drewniane i metalowe wystawione na działanie czynników zewnętrznych.

Zabezpieczanie drewna mokrego mija się z celem, gdyż powierzchniowe powleczenie, zwłaszcza preparatami solnymi, nie daje praktycznie żadnej ochrony. Do impregnacji nie nadaje się również drewno uprzednio malowane, ponieważ powstała powłoka uniemożliwia wnikanie preparatu w głąb włókien.

Nie warto impregnować drewna przed ostatecznym pocięciem lub ostruganiem, obróbka usunie bowiem warstwę impregnowaną i drewno pozostanie w tych miejscach niezabezpieczone. Wyjątek stanowi tu pokrywanie preparatami zapobiegającymi powstawaniu na świeżym drewnie sinicy, jednak zabieg ten z reguły wykonywany jest bezpośrednio w tartaku.

Powierzchnia drewna przeznaczonego do impregnacji barwiącej powinna być ostatecznie wygładzona, gdyż po nałożeniu preparatu nie powinno się jej już szlifować - w przeciwnym razie wystąpi zatarcie rysunku drewna i jego faktura stanie się mniej wyrazista. Oczywiście, impregnować w ten sposób można jedynie drewno surowe lub zabezpieczane wcześniej bezbarwnymi preparatami solnymi bądź wodorozcieńczalnymi.

Impregnat, żeby skutecznie zabezpieczył drewno. musi głęboko wniknąć w jego strukturę
Impregnat, żeby skutecznie zabezpieczył drewno. musi głęboko wniknąć w jego strukturę. (fot. Dekspol)

Dobre impregnaty barwiące schną dość długo – od 4 do 6 godzin. Umożliwia to skuteczne wniknięcie substancji czynnych, gdyż wolno schnące spoiwo nie blokuje dogłębnej penetracji impregnatu. Następną warstwę środka można nałożyć po upływie doby.

Przed przystąpieniem do impregnacji wszystkie powierzchnie elementów drewnianych należy dokładnie oczyścić i odtłuścić, preparat zabezpieczający wsiąknie bowiem bez przeszkód tylko w czysty, osuszony materiał. Najlepiej użyć do tego celu środka, którym będziemy rozcieńczać impregnat. Jeżeli rozcieńczalnikiem ma być woda, przed oczyszczeniem podłoża dodajmy do niej detergentu. Pamiętajmy również o tym, że wszelkie prace należy wykonywać w gumowych rękawicach ochronnych i ubraniu roboczym.

Wszystkie środki do impregnacji drewna powinny mieć atest PZH oraz ważne dokumenty świadczące o zgodności z odpowiednią normą lub aprobatą techniczną.

Różne metody impregnacji drewna

Impregnację próżniowo-ciśnieniową przeprowadzają wyspecjalizowane zakłady, dlatego lepiej kupować drewno już zabezpieczone lub zlecić wykonanie takiej usługi. Podobnie impregnacja przez zanurzenie - choć możliwa do przeprowadzenia w warunkach budowy - najczęściej wykonywana jest bezpośrednio w tartaku.

Kupując drewno zabezpieczone fabrycznie warto sprawdzić rzetelność wykonania impregnacji, gdyż może się zdarzyć, że surowiec, mimo zapewnień sprzedającego, został powleczony preparatem jedynie powierzchniowo. Objawem tego może być intensywne zabarwienie, które po odpowiednio wykonanej impregnacji z reguły jest mało widoczne. Warto wtedy sprawdzić przekrój drewna - przebarwienia występujące jedynie na powierzchni to sygnał, że drewno nie zostało właściwie zabezpieczone.

Samodzielną impregnację przez zanurzenie najłatwiej przeprowadzić w dołku wykopanym w ziemi i wyłożonym grubą folią izolacyjną. Po wypełnieniu takiego „zbiornika” impregnatem tarcicę pozostawia się w płynie przez co najmniej 0,5 godziny, a po obcieknięciu układa w luźne stosy i suszy.

Impregnaty do drewna - solne

Suszenie drewna w luźnych stosach
Po impregnacji przez zanurzenie suszymy drewno w luźnych stosach. (fot. Petrykozy)

Główny obszar ich zastosowania to ochrona drewna konstrukcyjnego (zwłaszcza elementów więźby dachowej) przed owadami i rozwojem grzybów, a także zwiększenie ognioodporności drewna. Oprócz substancji czynnych impregnaty solne zawierają niekiedy również barwnik, ułatwiający kontrolę dokładności impregnacji. Zabezpieczone elementy po wyschnięciu impregnatu nie są szkodliwe dla otoczenia. Niektóre z preparatów mogą być używane do ochrony drewna mającego bezpośredni kontakt z ludźmi, zwierzętami oraz żywnością.

Te impregnaty do drewna dostępne są w postaci proszku do przygotowania roztworu o wskazanych przez producenta proporcjach lub gotowego koncentratu. Ich skuteczność zależy przede wszystkim od głębokości wniknięcia w strukturę drewna, co sprawia, że w zasadzie powinny być stosowane jedynie do impregnacji próżniowo-ciśnieniowej lub w kąpieli. Impregnaty solne najczęściej nie są odporne na wymywanie przez deszcz i w przypadku użytkowania na otwartej przestrzeni powinny być dodatkowo zabezpieczone powłokami ochronnymi, takimi jak lakierobejce lub farby do drewna.

Impregnaty do drewna - wodorozcieńczalne

Impregnaty wodorozcieńczalne wykorzystuje się zarówno do impregnacji drewna metodami przemysłowymi, jak i przy użyciu natrysku lub pędzla. Mogą one stanowić podstawową ochronę drewna użytkowanego na zewnątrz budynku, gdyż po wyschnięciu stają się niewymywalne. W praktyce stosowane są jako ochrona podstawowa lub uzupełniająca na konstrukcjach drewnianych, nakładana natryskiem już po ich zmontowaniu.

W ten sposób zabezpiecza się m.in. konstrukcje dachowe impregnowane preparatami solnymi lub miejsca pozbawione impregnacji, gdzie drewno było np. przycinane. Natrysk, ze względu na małą lepkość, można wykonać opryskiwaczem ogrodniczym.

Zabieg trzeba przeprowadzić przy pewnej pogodzie, gdyż opady deszczu przed upływem doby od nałożenia impregnatu mogą go z drewna spłukać. Zużycie preparatu przy podstawowym zabezpieczaniu wynosi 0,2-0,25 l/ m2 powierzchni; przy uzupełniającym może być o połowę mniejsze.

Impregnaty do drewna - rozcieńczalnikowe

Główny obszar zastosowania impregnatów rozcieńczalnikowych to impregnacja płotów, altan i innych elementów architektury ogrodowej
Główny obszar zastosowania impregnatów rozcieńczalnikowych to impregnacja płotów, altan i innych elementów architektury ogrodowej. (fot. Gartenholz H&H)

Impregnaty rozcieńczalnikowe wykazują wysoką toksyczność do czasu całkowitego wyschnięcia, zatem stosowane mogą być wyłącznie do zabezpieczania drewna użytkowanego na zewnątrz budynku. W tej grupie wyrobów dostępne są preparaty służące do profilaktyki, jak i środki przeznaczone do „leczenia” już porażonego drewna, zwalczające owady i grzyby. Główny obszar ich zastosowania to impregnacja płotów, altan i innych elementów architektury ogrodowej.

Impregnaty rozcieńczalnikowe mogą być przy tym nakładane zarówno na drewno strugane, jak i nie strugane. Występują jako preparaty bezbarwne lub barwiące na kilka odcieni brązu. Impregnację przeprowadza się za pomocą pędzla lub przez zanurzenie. W przypadku preparatów rozcieńczalnikowych nie należy stosować natrysku ze względu na toksyczne działanie oparów. Impregnowane powierzchnie można następnie pomalować farbami lub lakierem.

Impregnaty do drewna - barwiące

Impregnaty barwiące umożliwiają dekoracyjne podkreślenie naturalnego rysunku drewna. Nakład się je na ostrugane elementy drewniane, użytkowane wewnątrz i na zewnątrz domu. Są to preparaty rozpuszczalnikowe, zawierające oprócz środków grzybo- i owadobójczych oraz spoiwa na bazie żywic alkidowych również pigmenty, barwiące powierzchnię drewna na wiele „drewnopodobnych” kolorów. Dostępne są również preparaty wodorozcieńczalne na bazie żywic akrylowych, ale ze względu na efekt „podnoszenia” włókien drewna należy je nakładać jedynie na powierzchnie dokładnie oszlifowane.

W praktyce impregnaty barwiące mają działanie podobne, jak lakierobejce czy lazury, jeśli jednak zależy nam na szczególnie starannej ochronie, najpierw powinniśmy nałożyć 1-2 warstwy impregnatu barwiącego, a następnie lakierobejcę lub lakier bezbarwny. Umożliwi to lepsze wniknięcie składników ochronnych w głąb drewna, gdyż impregnaty do drewna zawierają mniej części stałych i charakteryzują się mniejsza lepkością.

Impregnat barwiący najlepiej nakładać miękkim pędzlem, przesuwając go wzdłuż słojów drewna. Krótko po pomalowaniu warto impregnowaną powierzchnię ponownie „przeciągnąć” pędzlem, wyrównując w ten sposób wchłanianie preparatu. Drewno wewnątrz budynku wystarczy pokryć dwiema warstwami środka barwiącego - utworzona w ten sposób cienka powłoka zapewnia wystarczającą ochronę w miejscach nie narażonych na silne zabrudzenie czy wycieranie.

Przy impregnacji elementów zewnętrznych oraz użytkowanych w miejscach szczególnie narażonych na wycieranie należy nałożyć dodatkową warstwę lakierobejcy lub lakieru bezbarwnego, tworzącą odporniejszą powłokę ochronną. Trzeba pamiętać, że nałożenie kolejnej warstwy preparatu powoduje przyciemnienie barwy drewna, dlatego przy odświeżaniu elementów - co można robić wielokrotnie - należy używać preparatów bezbarwnych lub o jaśniejszym odcieniu.

Cezary Jankowski


aktualizacja: 2013-01-25

Dodaj komentarz

Zdaniem naszych Czytelników

Bardzo się przydało .dzieki.

Gość: Uczen

20 Lis 2011, 11:02

2 lata temu impregnowałem więźbę sam (bo wiadomo jak to robią w tartakach) drewnosolem-3 i po takim czasie, o dziwo, nie wyblakł nawet za specjalnie kolor. Osobiście ja jestem z impregnatu solnego zadowolony..

Gość: Waldek

13 Paź 2010, 11:39

Ja ostatnio malowałam impregnatem akrylowym z woskiem - świetna sprawa ! producenci mają jakieś promocje teraz na allegro :).

Gość: chianti

11 Mar 2010, 22:02

Pokaż wszystkie komentarze Chcesz wiedzieć więcej - zajrzyj na Forum.BudujemyDom.pl
Najbardziej znane marki
Kleje do płytek ceramicznych
Farby wewnętrzne
AKSIKOR - gruntoemalia do blach dachowych
AKSIKOR - gruntoemalia do blach dachowych AKSIKOR firmy AKSIL to gruntoemalia do blach dachowych łączy w sobie cechy farby nawierzchniowej i gruntu. Jest akrylową, wodorozcieńczalną, ...
Nowa strona internetowa marki Dulux
Nowa strona internetowa marki Dulux Niezwykłe inspiracje, najnowsze trendy w dekoracji, zachwycające wnętrza i zaskakujące kolory – to wszystko i wiele więcej można znaleźć ...
Rusza IV edycja Dulux Let’s Colour
Rusza IV edycja Dulux Let’s Colour Nowe kolorowe wyzwania, malowanie budynków nie tylko na zewnątrz, ale również we wnętrzach - to wszystko i wiele więcej czeka na mieszkańców ...
Newsletter BudujemyDom.pl
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera i otrzymuj najświeższe informacje prosto na Twoją skrzynkę e-mailową.
Miesięcznik Budujemy Dom - wersja elektroniczna gratis!
Zapisz się na bezpłatny newsletter BudujemyDom.pl, a otrzymasz najnowszy numer miesięcznika Budujemy Dom w wersji elektronicznej. Do rozdania mamy 50 egzemplarzy. Ty otrzymasz jeden z nich całkowicie za darmo.
Dlaczego warto się zapisać?
Aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego, porady budowlane, najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl, zapowiedź tematu tygodnia oraz raportu miesiąca dostępnego w serwisie w pełnej wersji.
x

Zamknij okno x
Newsletter
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera i otrzymuj najświeższe
informacje prosto na Twoją skrzynkę e-mailową.
Budujemy Dom - wersja elektroniczna gratis!
Zapisz się na bezpłatny newsletter BudujemyDom.pl, a otrzymasz najnowszy numer miesięcznika Budujemy Dom w wersji elektronicznej. Do rozdania mamy 50 egzemplarzy. Ty otrzymasz jeden z nich całkowicie za darmo.     
Dlaczego warto się zapisać?
- aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego;
- porady budowlane;
- najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl;
- zapowiedź tematu tygodnia oraz raportu miesiąca dostępnego w serwisie w pełnej wersji.
Zapisz się do newslettera