Budujemy Dom
Wykańczanie / Chemia budowlana / Artykuły

Farby i lakiery do drewna

Zwykle lubimy kontakt z ciepłym w dotyku, naturalnym drewnem. Wszechstronność tego materiału sprawia, że jest budulcem wielu elementów wykończenia i wyposażenia domu. Jego zróżnicowane funkcje wymagają jednak różnych powłok ochronnych i dekoracyjnych o odmiennych cechach. Jedne wykorzystamy do pokrycia stylowych szafek kuchennych, inne do wykończenia drewnianych podłóg, jeszcze inne – do zabezpieczenia mebli ogrodowych.

Farby i lakiery do drewna stosowane na zewnątrz

Dekoracyjne malowanie drewna narażonego na oddziaływanie promieni słonecznych, deszczu i mrozu powinno być zawsze poprzedzone lub połączone z jego impregnacją. „Połączone” dlatego, gdyż impregnowanie niekoniecznie musi stanowić odrębny zabieg; dostępne są obecnie wyroby lakiernicze zawierające również substancje impregnujące.

Jednak konstrukcje szczególnie narażone na niszczenie - stojące na wolnym powietrzu płoty, altany czy pergole – powinny najpierw zostać zaimpregnowane metodą próżniowo-ciśnieniową w wyspecjalizowanym zakładzie, a dopiero później pomalowane farbą lub lakierem ozdobno-ochronnym. Preparaty najczęściej używane do dekoracyjnego malowania użytkowanych na zewnątrz elementów drewnianych to lakierobejce impregnujące.

Ogrodowe altany najczęściej są z drewna
  Ogrodowe altany najczęściej są z drewna (fot. Dach Reed)

W praktyce ich własności oraz sposób użycia nie różnią się - pomijając ich większą lepkość - od cech i metod stosowania impregnatów barwiących. Jeśli drewno użytkowane poza domem zamierzamy pomalować farbami kryjącymi lub półprzezroczystymi, należy nałożyć na nie najpierw podkład z lakierobejcy bezbarwnej i dopiero tak przygotowane pokryć farbą.

Preparaty nakładane na drewno eksploatowane na wolnym powietrzu nie mogą tworzyć szczelnych, nieprzepuszczających pary wodnej powłok. W litych elementach drewnianych prędzej czy później pojawią się bowiem pęknięcia, przez które woda będzie mogła przeniknąć w głąb drewna.

Jeśli wówczas szczelna powłoka lakiernicza uniemożliwi jej odparowanie, wytworzone wewnątrz elementu ciśnienie będzie wypychać parę, która wywierając od spodu nacisk na powłokę może doprowadzić do jej oderwania i odspojenia się od podłoża.

Z tego właśnie powodu nie znajdują tu zastosowania np. farby ftalowe, tworzące szczelne, a przy tym nieelastyczne powłoki.

Do malowania kryjącego na zewnątrz przeznaczone są farby głęboko wnikające w strukturę drewna, zmniejszające jego nasiąkliwość oraz pęcznienie. Utworzone przez nie powłoki mogą tworzyć warstwę całkowicie kryjącą lub lekko prześwitującą, zachowującą rysunek słojów. Najczęściej są to farby alkidowe o własnościach tiksotropowych (czyli niekapiące). Trwałe i elastyczne powłoki dają również wodorozcieńczalne farby akrylowe.

Farby i lakiery do drewna we wnętrzach

W domu materiałami lakierniczymi wykańczamy najczęściej boazerie, sufity drewniane, meble z naturalnego drewna czy niemalowaną stolarkę drzwiową, a poza tym wiele innych drobnych przedmiotów. Wprawdzie wewnątrz budynku nie zachodzi w zasadzie szczególna potrzeba impregnowania drewna, niemniej w domach wykańczanych dużą jego ilością pewne elementy warto zabezpieczyć nietoksycznymi impregnatami, zawartymi w niektórych lakierach do wnętrz.

Ma to uzasadnienie zwłaszcza dla dużych powierzchni boazerii, skrzydeł drzwiowych czy obłożonych drewnem sufitów – w tych przypadkach wskazane jest działanie według opisanego niżej schematu.

Najpierw malujemy powierzchnię drewna lakierobejcą rozcieńczalnikową (bezbarwną lub kolorową), a po jej wyschnięciu nakładamy bezbarwny lakier nawierzchniowy (może to być lakier rozcieńczalnikowy na bazie żywic alkidowych lub wodorozcieńczalny, akrylowy).

W ten sposób zabezpieczamy materiał, uwypuklamy jego naturalny rysunek, a jednocześnie warstwa nawierzchniowa izoluje od substancji impregnujących i nadaje elementom wymagany połysk oraz wytrzymałość. Łatwiej też będzie w przyszłości przeprowadzić odnawianie, gdyż konieczne wtedy przetarcie lakieru nawierzchniowego drobnoziarnistym papierem ściernym nie zatrze rysunku słojów.

Często decydujemy się pokryć barwną kryjącą powłoką malarską meble i inne, mniejsze elementy wyposażenia. Pamiętajmy jednak o tym, że tradycyjne farby do drewna (olejne, ftalowe) utworzą na nim gładką, szczelną powłokę - po pomalowaniu trudno będzie zgadnąć, z czego przedmiot wykonano: z drewna czy może z tworzywa sztucznego lub metalu.

Drewniane meble ogrodowe Drewniane meble ogrodowe
 (fot. DLH)

Ponadto taka twarda i nieelastyczna powłoka łatwo się łuszczy, drewno bowiem „pracuje” zmieniając swoje wymiary zależnie od stopnia wilgotności, co sprawia, że warstwa pokryciowa może pękać i odpadać. Zupełnie inny efekt uzyskamy używając do malowania nowoczesnych farb kryjących, które umożliwiają zachowanie naturalnej struktury powierzchni drewna, nadając mu jednocześnie określony kolor.

Podobnie jak lakiery, farby te produkowane są głównie na bazie żywic alkidowych lub akrylowych, jako wyroby rozcieńczalnikowe bądź wodorozcieńczalne. Trwałość ich barw, elastyczność a także możliwość odprowadzenia z drewna wilgoci, sprawiają, że można nimi malować nie tylko elementy użytkowane w pomieszczeniach suchych, ale również te narażone na kontakt z wilgocią: ramy okienne, futryny i drzwi zewnętrzne.

 Fotel stołowy
(fot. DLH) 

Elementy drewniane użytkowane wewnątrz pomieszczeń wykańczamy najczęściej lakierami bezbarwnymi lub farbami kryjącymi. Coraz częściej jednak typowe lakiery zastępowane są przez lakierobejce i lazury, zmieniające barwę materiału przy zachowaniu rysunku słojów. Obecnie trudno jednoznacznie rozdzielić te wyroby, gdyż cechują je podobne własności oraz zastosowanie. Dodatkowo mogą zawierać substancje kwalifikujące je do grupy środków impregnujących.

Przygotowanie podłoża

Drewno - zarówno „zewnętrzne”, jak i to „domowe” - musi zostać przed malowaniem wysuszone do wilgotności nie większej niż 10%, a także oszlifowane. Jeśli naszym celem jest renowacja starej powłoki, działanie należy uzależnić od jej rodzaju i stanu. Jeżeli chcemy przywrócić elementom drewnianym naturalny „drewniany” wygląd, a także w przypadku gdy nałożona wcześniej farba łuszczy się, trzeba starą powłokę całkowicie usunąć.

Płaskie powierzchnie można w tym celu oszlifować, a nawet ostrugać; na przedmioty o skomplikowanych kształtach lepiej zastosować preparaty do usuwania powłok lakierniczych. Po takim wstępnym oczyszczeniu drewno trzeba wygładzić papierem ściernym. Stare powłoki w dobrym stanie wystarczy zmatowić przez oszlifowanie. Ewentualne ubytki drewna uzupełnia się szpachlówką (np. akrylową), a w miejsca większych uszkodzeń wkleja się wstawki z dopasowanych kawałków drewna.

Malowanie

Jako pierwszą warstwę na surowe drewno najlepiej nałożyć lakier lub farbę rozcieńczalnikową, ponieważ w mniejszym stopniu niż farby wodorozcieńczalne powodują one podnoszenie się włókien drewna. Kolejne warstwy można już tworzyć z dowolnego materiału lakierniczego, za pomocą pędzla, wałka lub pistoletem natryskowym.

 Powłoki na bazie żywic akrylowych zapewniają trwałość barwy elementów drewnianych i chronią je przed działaniem czynników atmosferycznych
 Powłoki na bazie żywic akrylowych zapewniają trwałość barwy elementów drewnianych i chronią je przed działaniem czynników atmosferycznych.
(fot. SigmaKalon Deco Polska)

Jeśli używamy pędzla albo wałka, narzędzie prowadzimy wzdłuż włókien drewna, starając się równomiernie nakładać preparat. Przy malowaniu powierzchni pionowych warto używać materiałów o własnościach tiksotropowych, zapobiegających spływaniu świeżej farby – unikniemy wówczas powstawania nieestetycznych zacieków. Elementy drewniane z reguły maluje się dwukrotnie, przed nałożeniem drugiej warstwy oszlifowując ewentualnie powierzchnię.

Lakiery do podłóg

Powierzchnie drewniane szczególnie narażone na ścieranie - czyli m.in. podłogi, schody i podesty - powinny być zabezpieczone twardą, odporną na uszkodzenia powłoką lakierniczą. Ze względu na dużą płaszczyznę pokrycia, użyte do malowania materiały nie mogą zawierać substancji toksycznych, wywołujących uczulenie czy wydzielających zapach.

Popularne dawniej powłoki wykonywane z użyciem dwuskładnikowych lakierów epoksydowych, mimo wysokiej trwałości zostały praktycznie wyeliminowane przez nowe, bardziej przyjazne środowisku materiały lakiernicze. W tej grupie wyrobów najczęściej spotyka się lakiery rozcieńczalnikowe na bazie poliuretanu oraz wodorozcieńczalne - np. poliuretanowo-akrylowe, przy czym powłoka wykonana z tych pierwszych z reguły wykazuje większą trwałość. Mankamentem środków rozcieńczalnikowych jest wydzielana podczas wysychania przykra woń. Po nałożeniu lakieru trzeba przez kilka dni intensywnie wietrzyć pomieszczenie, aż do całkowitego zaniku zapachu.

Wyroby wodorozcieńczalne są praktycznie bezwonne, a utworzona z nich elastyczna powłoka, choć mniej odporna na ścieranie, nie łuszczy się i nie pęka. Niektóre lakiery podłogowe mogą powodować ciemnienie surowego drewna, dlatego przed ich nałożeniem konieczne jest pokrycie podłogi izolującym lakierem caponowym (tzw. kaponem).

Przygotowanie podłoża

Lakiery podłogowe można nakładać na surowe, oszlifowane drewno lub - jako powłoki renowacyjne - na malowane wcześniej podłoża. Przed malowaniem posadzkę należy zawsze dokładnie odkurzyć, a wszelkie ubytki i wgłębienia wypełnić szpachlówką o dobranej barwie (w praktyce parkieciarze najczęściej używają do tego celu pozostałych z cyklinowania drobnych wiórków, rozrobionych klejem do parkietu. Przy renowacji podłogi stary lakier powinien zostać przeszlifowany drobnoziarnistym papierem ściernym.

Drewniane schody, podesty i podłogi są szczególnie narażone na ścieranie
 Drewniane schody, podesty i podłogi są szczególnie narażone na ścieranie.
(fot. SigmaKalon Deco Polska)

W miejscach wytartych do „żywego” drewna konieczne będzie nałożenie warstwy lakieru izolującego oraz warstwy wyrównującej z lakieru podłogowego. Przy znacznych uszkodzeniach powierzchni lepiej poddać całą podłogę cyklinowaniu, a następnie polakierować w taki sam sposób, jak surowe drewno. Jeżeli na stary lakier nakładane były w przeszłości środki konserwujące, przed odnowieniem trzeba je zmyć preparatem odpowiednim do rodzaju powłoki ochronnej.

Lakierowanie

O ile wynika to z zaleceń producenta, przed nałożeniem lakieru nawierzchniowego surowe drewno należy pomalować izolującym podkładem caponowym. Pierwszą warstwę lakieru nakładamy po jego wyschnięciu. Używamy do tego miękkiego pędzla, wałka z krótkim włosiem lub specjalnej zgarniaczki. Lakier należy nakładać dość obficie, aby umożliwić jego samoistne rozlewanie się po powierzchni podłogi.

W przypadku renowacji podłóg dobrze utrzymanych wystarczy niekiedy jednokrotne malowanie, ale surowe drewno lub mocno zniszczoną podłogę trzeba pokryć dwiema warstwami lakieru. Przed nałożeniem drugiej warstwy powierzchnię należy przetrzeć drobnoziarnistym papierem ściernym. Wprawdzie pomalowana podłoga już po 12-24 godzinach nadaje się do ostrożnego użytkowania, ale pełną wytrzymałość powłoka uzyskuje po 3-7 dniach.

Cezary Jankowski

aktualizacja: 2013-06-25

Dodaj komentarz

Zdaniem naszych Czytelników

Witam. Czy istnieje jakiś sposób na impregnowanie paneli? Jeśli tak to jakim preparatem?

Gość: Basia

02 Sie 2013, 11:33

Chcesz wiedzieć więcej - zajrzyj na Forum.BudujemyDom.pl
Najbardziej znane marki
Kleje do płytek ceramicznych
Farby wewnętrzne
Nowa linia tynków dekoracyjnych Malfarb TAURUS
Nowa linia tynków dekoracyjnych Malfarb TAURUS Nowoczesne tynki wysokiej jakości w 300 kolorach - oto nowa propozycja marki Malfarb. Firma wprowadza na rynek nową linię tynków dekoracyjnych ...
Zakład chemii budowlanej quick-mix w Rawie Mazowieckiej już pracuje!
Zakład chemii budowlanej quick-mix w Rawie Mazowieckiej już pracuje! Otwarcie trzeciego zakładu w Polsce, to dla firmy quick-mix, należącej do holdingu Sievert Baustoffgruppe, kolejny krok w kierunku ekspansji ...
Znak Jakości KidZone 2014 dla produktów Śnieżka SA
Znak Jakości KidZone 2014 dla produktów Śnieżka SA Farby do wnętrz Fabryki Farb i Lakierów Śnieżka SA po raz kolejny zostały uhonorowane Znakiem Jakości KidZone. Prestiżowy certyfikat podkreśla ...
Newsletter BudujemyDom.pl
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera i otrzymuj najświeższe informacje prosto na Twoją skrzynkę e-mailową.
Miesięcznik Budujemy Dom - wersja elektroniczna gratis!
Zapisz się na bezpłatny newsletter BudujemyDom.pl, a otrzymasz najnowszy numer miesięcznika Budujemy Dom w wersji elektronicznej. Do rozdania mamy 50 egzemplarzy. Ty otrzymasz jeden z nich całkowicie za darmo.
Dlaczego warto się zapisać?
Aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego, porady budowlane, najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl, zapowiedź tematu tygodnia oraz raportu miesiąca dostępnego w serwisie w pełnej wersji.
x

Zamknij okno x
Newsletter
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera i otrzymuj najświeższe
informacje prosto na Twoją skrzynkę e-mailową.
Budujemy Dom - wersja elektroniczna gratis!
Zapisz się na bezpłatny newsletter BudujemyDom.pl, a otrzymasz najnowszy numer miesięcznika Budujemy Dom w wersji elektronicznej. Do rozdania mamy 50 egzemplarzy. Ty otrzymasz jeden z nich całkowicie za darmo.     
Dlaczego warto się zapisać?
- aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego;
- porady budowlane;
- najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl;
- zapowiedź tematu tygodnia oraz raportu miesiąca dostępnego w serwisie w pełnej wersji.
Zapisz się do newslettera
Klub Budujących Dom


Wymień się doświadczeniami i informacjami z innymi czytelnikiami budującymi własny dom

  • Polecamy również
    Czas na Wnętrze
  •  
    Vademecum Domu Energooszczędnego
  •  
    ABC Budowania
  •  
    Dom Polski
  •  
    Wnętrza
Wydanie tabletowe