Błędy przy wykonywaniu wentylacji

Wykonanie instalacji bez projektu lub niezgodnie z projektem.

Błąd ten popełniają często inwestorzy, którzy w trakcie budowy postanawiają zmienić przewidzianą w projekcie wentylację grawitacyjną na mechaniczną. Jeśli zamiast zwrócić się z tym do fachowca, sami dobiorą elementy takiej instalacji, może ona potem okazać się niewydolna i nie da się jej należycie wyregulować: w niektórych pomieszczeniach będą np. odczuwane przeciągi, a w innych wymiana powietrza będzie bardzo słaba.

Prostokątne kanały wentylacyjne. Rodzaj, wymiary i sposób prowadzenia kanałów powinien być opisany w projekcie (fot. Domus)

W fachowo wykonanym projekcie precyzyjnie określa się parametry instalacji: charakterystykę kanałów, wentylatorów, wymiennika oraz przepływ powietrza w poszczególnych pomieszczeniach. W umowie zawartej z wykonawcą powinno być jasno powiedziane, że zobowiązuje się on zrealizować ten konkretny projekt i z tego powinno się go rozliczyć.

Niedostateczna wydajność wentylacji.

Zaprojektowanie niezawodnie działającej wentylacji grawitacyjnej jest bardzo trudne ze względu na zmienność warunków jej pracy.

Jednak i wentylacja mechaniczna może okazać się niewydolna, jeśli np. maksymalna wydajność centrali jest równa minimalnej wymaganej wymianie powietrza. Zdarza się to, gdy wykonawca dobiera elementy instalacji bez fachowego projektu, a więc bez uwzględnienia oporów przepływu powodowanych przez kanały, kształtki itp.

Skomplikowana sieć przewodów może znacząco obniżyć wydajność centrali wentylacyjnej (fot. Pro-Vent)

Opory te powodują nieraz znaczny spadek wydajności centrali, dlatego powinny być uwzględnione w obliczeniach.

Przyczyną niewydolności wentylacji może być też przełączanie jej na pracę na niskim biegu: zmniejszanie w ten sposób prędkości obrotowej wentylatorów powoduje bardzo znaczny spadek sprężu, a więc zdolności do pokonywania oporów przepływu, wskutek czego do oddalonych od centrali pomieszczeń może docierać zbyt mało świeżego powietrza.

Brak kanału wywiewnego w pomieszczeniu bez okien.

Najczęściej dotyczy to takich pomieszczeń jak garderoba lub spiżarnia. Nawiew powietrza powinny zapewniać tam kratki lub otwory, np. w dolnej części drzwi, a wywiew – kanał wentylacyjny.

Brak wymiany powietrza tam, gdzie przechowuje się produkty żywnościowe, sprzyja ich psuciu się, a w garderobie może powodować odczuwalny po wejściu zaduch, a także przykry zapach ubrań.

Nawiewnik o regulowanym przepływie przeznaczony do montażu w ścianie (fot. Eureka)

Wymiana okien na szczelne – bez nawiewników.

Częsty błąd popełniany podczas modernizacji starych domów z wentylacją grawitacyjną.

W starych, nieszczelnych oknach nawiewniki niebyły potrzebne, ale nowoczesna stolarka okienna jest szczelna, więc jeśli nie ma w niej (ani w ścianach) nawiewników, wentylacja w zmodernizowanym domu niemal całkowicie zamiera i pojawiają się charakterystyczne problemy: zaduch, wyłączanie się automatycznych gazowych podgrzewaczy wody, zaparowane szyby okienne, niewysychające ręczniki, rozwój pleśni itp.

Najprostszym rozwiązaniem problemu jest wtedy zamontowanie nawiewników ściennych.

Zamontowanie nawiewników w łazience.

Zamontowane w oknach lub ścianach powodują nadmierne wychładzanie pomieszczenia, co w łazience może być dokuczliwe. Dlatego powietrze powinno się do niej doprowadzać nie z zewnątrz, lecz z przyległych pomieszczeń – przez otwory w dolnej części drzwi. Jeśli okno w łazience ma nawiewnik, to kanał wentylacyjny zasysa przezeń zimne powietrze, zamiast wymuszać napływ ogrzanego – z sąsiednich pomieszczeń, w których nie ma kanałów wywiewnych.

Wykonanie otworu w ścianie zamiast podłączenia pomieszczenia do kanału wyciągowego.

W przeciwieństwie do kanału, otwór w ścianie zewnętrznej działa raczej jako nawiewnik, chyba że zostanie w nim zamontowany wentylator. Jednak wtedy wentylacja będzie działać tylko okresowo – gdy wentylator zostanie włączony.

Uwaga! Wentylatora ściennego nie wolno montować w pomieszczeniu, w którym pracuje kocioł lub piec na paliwo stałe albo gazowe urządzenie grzewcze z otwartą komorą spalania. Byłoby to niebezpieczne – po włączeniu takiego wentylatora mogłoby dojść do odwrócenia ciągu kominowego, a wyłączony blokowałby usuwanie z kotłowni szkodliwych produktów spalania i ewentualnie gazu (w razie rozszczelnienia się instalacji). Takie rozwiązanie jest zakazane przez prawo.

Podłączenie wentylatora wyciągowego do jedynego kanału wentylacyjnego w pomieszczeniu.

Taki błąd zdarza się najczęściej w kuchniach, w których do tego jedynego kanału przyłącza się okap z wentylatorem. Kiedy wentylator w okapie nie pracuje, hamuje naturalny ruch powietrza w kanale. Może to być niebezpieczne, gdy dojdzie do rozszczelnienia instalacji gazowej, bo nieusuwany z pomieszczenia gaz stwarza zagrożenie wybuchem. Najlepiej przyłączyć okap kuchenny do drugiego, odrębnego kanału wentylacyjnego. Jeśli nie ma takiej możliwości, powinno się wykonać otwór wentylacyjny w ścianie kanału powyżej okapu.

Zastosowanie zbyt krótkich kanałów lub ich niewłaściwe rozmieszczenie.

Jeśli kanały wentylacji grawitacyjnej mają niedostateczną długość na odcinkach pionowych lub zbyt długie odcinki poziome, znacznie osłabia to w nich siłę ciągu. Do wymuszenia wystarczająco intensywnego ruchu powietrza potrzebny jest wówczas wentylator wyciągowy.

Niewłaściwe umiejscowienie otworów wywiewnych w kominie.

Jeśli otwór wywiewny umieści się wyłącznie po jednej stronie w bocznej ścianie komina, to podczas wiatru zanieczyszczone powietrze może być wtłaczane z powrotem do kanału, a więc powodować tzw. odwrócenie ciągu. Takiemu zjawisku zapobiega ię przez zakończenie kanałów wywiewnych otworami wylotowymi w przeciwległych ścianach komina; niestety trudno wówczas zgrupować kilka kanałów w jednym kominie.

Umieszczenie kratek wentylacyjnych zbyt nisko.

Powinny być umieszczone nie niżej niż 15 cm od sufitu, bo właśnie tam gromadzi się najwięcej zanieczyszczeń powietrza (a także gaz ziemny, gdyby w instalacji gazowej pojawiła się nieszczelność).

Niewłaściwe rozmieszczenie kanałów wywiewnych.

Do kanałów wywiewnych powietrze napływa zawsze „najłatwiejszą” drogą, czyli z miejsc, gdzie napotyka najmniejsze opory. Do kanałów wywiewnych zbyt odległych od miejsc, z których mają usuwać zanieczyszczone powietrze, nie będzie ono napływać i wskutek tego pomieszczenia bez kanałów wywiewnych nie będą należycie przewietrzane. Podobnie będzie z pomieszczeniami bez kanałów, które dzielą od tych z kanałami więcej niż dwie pary drzwi.

W takich sytuacjach w tych najbardziej oddalonych od kanałów pomieszczeniach trzeba wykonać dodatkowe kanały wywiewne. Podobny problem może też dotyczyć poddasza, gdzie łazienka znajduje się często blisko schodów, a sypialnie są nieco od niej oddalone. Kanał wywiewny w łazience może wówczas zasysać powietrze nie tak, jak oczekujemy, tj. z sypialni na poddaszu, tylko z dołu, z otoczenia schodów.

Zaskakiwać może działanie wentylacja w dużych pomieszczeniach, np. w salonie z kominkiem. Najczęściej kanał wywiewny znajduje się tylko w pobliżu kominka. Zasysa on powietrze przede wszystkim najkrótszą możliwą drogą – albo z bezpośredniego otoczenia kominka, przy którym znajduje się też często kanał w podłodze, doprowadzający powietrze, albo też przez nawiewniki w ramie najbliższego okna. W pozostałej części pomieszczenia wymiana powietrza jest wówczas niewystarczająca.Rozwiązaniem jest wykonanie kanału wywiewnego w przeciwnym, odległym krańcu salonu.

Usytuowanie kanałów wentylacyjnych w ścianach zewnętrznych.

Są narażone na wychładzanie, w efekcie ciąg w nich zanika. Kanały lepiej zatem umieszczać w ścianach wewnętrznych, a jeśli muszą przebiegać w ścianach zewnętrznych, należy je dobrze ocieplić.

Podłączenie kilku pomieszczeń do wspólnego kanału wentylacyjnego.

Nie tylko nie zapewnia skutecznej wentylacji, ale sprzyja przenikaniu nieprzyjemnych zapachów czy nawet szkodliwych substancji pomiędzy pomieszczeniami. Właściwym rozwiązaniem są odrębne kanały w każdym pomieszczeniu.

Brak izolacji termicznej i akustycznej przewodów wentylacji mechanicznej.

W pomieszczeniach domu z taką nieizolowaną instalacją wentylacyjną słyszalny jest szum pracujących wentylatorów i przepływającego powietrza, a ponadto na ściankach kanałów może wykraplać się wilgoć z powietrza. Jeśli kanały biegną przez pomieszczenia nieogrzewane dochodzi także do strat ciepła. Przewody powinno się zatem starannie izolować np. wełną mineralną.

Kanały wentylacyjne powinny być izolowane, by ograniczyć straty ciepła i przenoszenie się hałasu (fot. www.rekuperatory.pl)

Wykonanie całej instalacji wentylacji mechanicznej z elastycznych przewodów, zwanych fleksami.

Instalatorzy bardzo lubią elastyczne przewody ściskane w harmonijkę, bo są one tanie, a przy tym niekłopotliwe w transporcie i montażu. Z takich rur można wykonywać jedynie krótkie odcinki przy samej centrali wentylacyjnej oraz u wylotu kanałów. Odcinki proste powinny być wykonane z rur sztywnych, w których mniejsze są opory przepływu, a same rury są bardziej wytrzymałe i – w przeciwieństwie do rur harmonijkowych – dają się skutecznie czyścić.

Jarosław Antkiewicz