Pokrycie dachowe - papa, gonty bitumiczne, płyty faliste

Inne ważne zalety pokryć bitumicznych to niewielki ciężar, niska cena i łatwość układania. Także wygląd, dawniej raczej niezbyt zachęcający, obecnie można zaliczyć raczej do plusów niż minusów, bo dotyczy to zwłaszcza coraz ładniejszych gontów bitumicznych.

Szczelna prostota

Dzięki temu, że gonty bitumiczne są samoprzylepne, dach jest szczelny i odporny na działanie wiatru nawet bezpośrednio po ułożeniu. (fot. Tegola Polonia)

Papa przeznaczona na dach zbudowana jest z trzech warstw. Najważniejszą z nich jest warstwa nośna, czyli osnowa z welonu szklanego, włókniny poliestrowej, folii albo tektury. Od rodzaju i grubości osnowy zależy, jak bardzo papa jest elastyczna i odporna na rozciąganie.

Mocne osnowy mają gramaturę w granicach 200-250 g/m². To właśnie osnowa nasączona jest masą bitumiczną. Warstwa wierzchnia to posypka z talku, piasku lub łupków w różnych kolorach.

Jej zadaniem jest ochrona papy przed nagrzewaniem, promieniami UVB i uszkodzeniami mechanicznymi. Warstwa spodnia, czyli folia antyadhezyjna chroni zrolowaną papę przed sklejaniem się.

Na pokrycia dachowe nie stosuje się pap tradycyjnych z osnową z tektury. Zastąpiły je papy termozgrzewalne z osnową, np. z welonu szklanego lub włókniny poliestrowej.

Mają znacznie lepsze parametry techniczne niż papy tradycyjne, są też łatwiejsze w montażu. Bitum, którym nasączona jest osnowa pap jest modyfikowany – oksydowany, wzbogacony plastomerem APP albo elastomerem SBS. Takie papy różni zakres temperatury, w której zachowują swoje właściwości; w Polsce najczęściej stosuje się te z SBS.

Papy mogą być stosowane jako podkład pod właściwe pokrycie, np. papa na deskowaniu może być ułożona jako warstwa wstępnego krycia (zamiast folii) pod dachówki ceramiczne) albo jako ostateczny materiał pokryciowy. Ostateczne pokrycie z papy – przede wszystkim na dachach płaskich – może być układane jednowarstwowo (z dobrych jakościowo pap wierzchniego krycia) albo warstwowo – pod papą wierzchniego krycia układa się podkładową, do czego bardzo przydaje się papa perforowana.

Zamiast dachówki

Nowoczesne materiały bitumiczne są bardzo trwałe i dobrze wyglądają. Ich montaż nie jest skomplikowany. (fot. Icopal)

Gonty (dachówki) bitumiczne to długie pasy z wcięciami w różnych kształtach, np. prostokąta, trójkąta, łuski, trapezu, sześciokąta. Dzięki tym wcięciom po ułożeniu na dachu wyglądają jak rzędy dachówek lub gontów.

Podobnie jak papy zbudowane są z kilku warstw. Podstawową jest warstwa nośna, czyli osnowa z włókna szklanego nasączona bitumem modyfikowanym.

Od jego jakości zależy, czy dachówka będzie odporna na silne wiatry i starzenie. Warstwa wierzchnia (gruboziarnista posypka mineralna lub ceramiczna) chroni dachówki przed nagrzewaniem, promieniowaniem UV i uszkodzeniami mechanicznymi.

Od niej zależy kolor dachu, może być jedno- lub wielobarwna, np. cieniowana. Zamiast posypki warstwą wierzchnią może być cienka folia metalowa.

Warstwa spodnia z drobnoziarnistej posypki (np. z piasku kwarcowego lub talku) zabezpiecza przygotowane do układania na dachu warstwy przed sklejaniem.

Gonty bitumiczne nadają się na większość dachów o nachyleniu minimum 12°. Nie ma ograniczeń, jeśli chodzi o górną granicę, ponieważ dach może też być bardzo stromy, a nawet mieć płaszczyzny pionowe.

Ponieważ gonty są elastyczne, świetnie nadają się do wykańczania różnych nietypowych powierzchni, np. „wolich oczek”. Polecane są do remontów starych dachów krytych wcześniej papą.

Na fali

Faliste płyty bitumiczne produkowane są z włókniny nasączonej bitumem i malowane na różne kolory. Dzięki temu, że są lekkie, łatwo się je przycina i układa na dachu. (fot. Onduline)

Płyty faliste to sztywne płyty grubości ok. 3 mm i rozmiarze 1x2 m. Wyprodukowane są z kilkunastu warstw sprasowanych włókien organicznych, nasączonych masą asfaltową i pomalowanych, najczęściej na czerwono, brązowo i czarno, niekiedy pojawiają się w kolorze niebieskim lub zielonym.

Takie płyty uformowane są pod ciśnieniem w kształt fali – ich wielkość i kształt przypominają popularny eternit. W odróżnieniu od niego nie zawierają azbestu i są całkowicie bezpieczne dla zdrowia.

Bitumiczne płyty faliste przeznaczone są do krycia dachów o nachyleniu połaci 11-90°. Doskonale sprawdzają się w remontach starych dachów, krytych wcześniej eternitem, papą lub blachą falistą, ponieważ można je układać na starym pokryciu, bez demontowania go.

Wzmacnianie więźby nie jest przy tym potrzebne, gdyż 1 m² płyt waży zaledwie 3 kg (nowe płyty mocuje się do starego pokrycia za pośrednictwem rusztu drewnianego).

Jak się je układa

Papy trzeba układać na sztywnym poszyciu z desek lub płyt wiórowych. Tradycyjne mocuje się do podłoża mechanicznie gwoździami-papiakami, przy czym kolejne pasy łączy się na zakład i zgrzewa lub skleja lepikiem.

Papy termozgrzewalne układa się metodą termiczną, polegającą na podgrzewaniu specjalnym palnikiem ich spodniej warstwy w miarę rozwijania. Mocowanie na lepik lub klej bitumiczny stosuje się głównie przy naprawach starych dachów.

Aby nie dopuścić do powstawania nieszczelności wokół kominów, lukarn oraz koszy dachowych, stosuje się w tych miejscach bitumiczne masy uszczelniające oraz specjalne taśmy. (fot. Tegola Polonia)

Na rynku są też papy samoprzylepne (samowulkanizujące), do których mocowania nie są potrzebne żadne łączniki ani kleje – po nagrzaniu bitum ulega samowulkanizacji, sklejając kolejne pasy papy.

Gonty bitumiczne są materiałem wiotkim, dlatego trzeba je układać na sztywnym poszyciu (którego 1 m² waży około 15 kg). Najlepiej nadają się do tego płyty OSB albo sklejka wodoodporna, łączone na specjalne spinki, dzięki którym na powierzchni gontu nie będą odznaczać się miejsca połączeń płyt.

Gonty bitumiczne przybija się lub mocuje zszywkami. Dodatkowo gonty mają warstwę kleju, który pod wpływem słońca uszczelnia połączenia między poszczególnymi pasami. Niektórzy producenci zalecają, by pod tym pokryciem – dla zapewnienia lepszej szczelności – układać papę podkładową.

Układanie płyt falistych nie jest zbyt skomplikowane. Ich montaż nie wymaga użycia specjalistycznych narzędzi i jest tak prosty, że z powodzeniem można go wykonać samodzielnie. Wszelkie niezbędne akcesoria – łączniki, listwy, uszczelki czy wywietrzniki – można kupić razem z pokryciem.

Płyty faliste najczęściej przybija się – gwoździami z polietylenowymi łebkami lub z wodoszczelną podkładką i kapturkiem – do rusztu drewnianego z kontrłat i łat, zaczynając układanie od dołu dachu, w kierunku przeciwnym do przeważającego w okolicy kierunku wiatru. Płyty w kolejnych rzędach powinny być przesunięte względem siebie o połowę.

Urszula Kalinowska