Rynny - odwodnienie dachu

Jak dobrać orynnowanie?

Sposób połączenia rynny z rurą spustową - okap wysunięty

W skład systemu odwodnienia dachu wchodzą rynny montowane na krawędzi okapu oraz połączone z nimi rury spustowe. Dobór sposobu odwodnienia uzależniony jest przede wszystkim od kształtu dachu, kąta nachylenia jego połaci oraz możliwości odprowadzenia wody.

Najczęściej montowane są zewnętrzne systemy odwodnienia w postaci rynien umieszczonych wzdłuż krawędzi okapowej połaci oraz rur spustowych mocowanych do elewacji.

Takie rozwiązanie znajduje zastosowanie zarówno na dachach stromych, jak i na płaskich. Jego zaletą jest łatwość montażu i konserwacji, wadą zaś to, że elementy rynnowe są narażone na zanieczyszczenia, a także uszkodzenia w wyniku obciążenia zalegającym śniegiem czy lodem; zdarza się również, że spływająca nimi woda zamarza.

Mankamentów tych pozbawiony jest wewnętrzny system odwodnienia, który można jednak stosować jedynie na dachach płaskich, ze spadkiem ukształtowanym do wewnątrz powierzchni dachowej.

Sposób połączenia rynny z rurą spustową - okap krótki

Ważnym parametrem systemu rynnowego jest przepustowość jego elementów - musi być wystarczająca nawet przy intensywnych opadach deszczu. Trudno oczywiście przewidzieć wystąpienie katastrofalnych nawałnic, podczas których wielkość opadu znacznie przekracza przeciętny dla danego obszaru wskaźnik - wtedy żaden system rynnowy nie poradzi sobie z nadmiarem wody, która będzie się przelewać przez brzegi rynien.

Przy projektowaniu systemu odwodnienia dachu bierze się pod uwagę przewidywalną wielkość opadów występujących w danym rejonie oraz tzw. efektywną powierzchnię dachu (EPD). W przypadku dachu płaskiego odpowiada ona powierzchni połaci dachowej, dla dachu stromego natomiast wylicza się ją za pomocą wzoru: EPD = d x (s +1/2 h), gdzie d oznacza długość połaci, s - szerokość jej rzutu poziomego, h zaś to wysokość połaci w kalenicy.

Przy dachach o rozrzeźbionej formie, z kilkoma lukarnami, przy wyznaczaniu EPD należy wziąć również pod uwagę powierzchnie zadaszenia tych lukarn.

W praktyce dobór wielkości rynien i rur spustowych określa się w oparciu o tabele, udostępniane przez producentów, na podstawie wyliczonej EPD oraz rozmieszczenia rur spustowych.

Systemy rynnowe

Elementy systemu orynnowania

Producenci oferują z reguły kompletne systemy rynnowe, w skład których wchodzą wszystkie niezbędne do ich montażu elementy i materiały.

Surowce najczęściej wykorzystywane do produkcji systemów orynnowania, to stal powlekana oraz nieplastyfikowane PVC. Dostępne są również rynny i rury spustowe z aluminium, miedzi, a także cynkowo-tytanowe; wykorzystywane są jednak stosunkowo rzadko - głównie ze względu na wysoką cenę.

Oba najpopularniejsze rodzaje orynnowania - stalowy i z PVC - wykazują porównywalną trwałość; łączy je także podobny wygląd i sposób montażu. Z tego powodu o wyborze systemu często decyduje kształt i kolorystyka elementów, rzadziej zaś materiał, z jakiego został wykonany.

Ważne jest przy tym, by system ten był jednorodny dla całego budynku - ułatwi to znacznie ewentualne naprawy, wymagające wymiany elementów, bowiem części o jednakowych wymiarach nominalnych zwykle nie pasują do wyrobów innego producenta.

Oto kilka sposobów mocowania rynien:

• uchwytami przykręconymi do krokwi,
• uchwytami mocowanymi do deski okapowej,
• jako tzw. rynny leżące, umieszczone na gzymsie ściany.

Orynnowanie z blachy cynkowo-tytanowej (fot. Rheinzink)

Sposób mocowania uzależniony jest od rodzaju konstrukcji dachowej, a także od tego, na jakim etapie zaawansowania budowy chcemy zainstalować orynnowanie.

Uchwyty mocowane do krokwi należy zamontować przed ułożeniem pokrycia dachowego; w pozostałych przypadkach można to zrobić później. Należy montować uchwyty w taki sposób, aby po ułożeniu w nich rynien uzyskać niewielki spadek w kierunku odpływu.

Przy prostej formie dachu rozmieszczenie uchwytów, rynien i rur spustowych nie przysparza większych problemów, jednak na dachach o skomplikowanym kształcie mogą pojawić się trudności. Częstym zjawiskiem bywa tu kaskadowy spływ wody - gdy opady z wyższej partii orynnowania kierowane są do rynien na niżej położonej połaci dachu.

W przypadku większości systemów odwodnienia dachu ich montaż jest stosunkowo prosty i nie wymaga użycia specjalistycznych narzędzi. W ten sposób mocuje się złączki zatrzaskowe, łączące poszczególne odcinki rynien, rury spustowe zaś łączy się na wcisk.

Bardziej skomplikowane jest wykonanie odwodnienia dachu płaskiego w systemie odprowadzenia wewnętrznego, wymaga bowiem przygotowania instalacji już na etapie budowy domu.

Odwodnienie dachu płaskiego - przekrój przez wpust dachowy

Rury spustowe prowadzone są wewnątrz budynku, a zatem muszą wcześniej zostać podłączone do układu odprowadzania wody poza budynek. Najważniejszym elementem systemu jest wpust dachowy, umieszczony w najniżej położonym punkcie dachu.

Dzięki temu zapewnia samooczyszczanie się rur, a przy tym zwiększa wydajność odwodnienia, eliminując z rur nadmiar powietrza. Rury spustowe odwodnienia wewnętrznego na całym odcinku przebiegającym przez strefę mieszkalną domu trzeba zaizolować akustycznie.

Redakcja BD