Ściana jedno-, dwu- czy trójwarstwowa?

(fot. Leier, Cerabud, Wienerberger)

Ściany jednowarstwowe - to propozycja dla niecierpliwych i oszczędnych. Takie ściany nie wymagają ocieplenia, ale ciepłego i wytrzymałego materiału, dlatego buduje się ją z ceramiki poryzowanej (pustaki grubości 38-50 cm); betonu komórkowego (bloczki podstawowe grubości 36,5 lub 40 cm oraz z bloków modułowych odmiany 400 lub 500); lub keramzytobetonu (bloczki grubości od 30 do 36,5 cm.).

Muruje się je na cienkowarstwowe zaprawy klejowe (w przypadku elementów o dużej dokładności wymiarowej) lub ciepłochronne. By zapobiec ucieczkom ciepła, wszelkie ubytki w ścianie uzupełnia się materiałami zapewniającymi dobrą izolacyjność. Ściany wykańcza się tynkiem tradycyjnym lub cienkowarstwowym.

• łatwość i szybkość wznoszenia oraz prostota konstrukcji;
• szeroka gama dostępnych materiałów do budowy (ceramika poryzowana, lekkie odmiany betonu komórkowego, pustaki keramzytobetonowe oraz bloczki zespolone z wbudowaną wkładką styropianową);
• nie wymagają dodatkowego ocieplenia – termoizolacyjność ściany zapewnia jej materiał murowy, współczynnik przenikania ciepła na poziomie 0,3-0,35 W/(²K).

• właściwości użytkowe takiej ściany są przeciętne, stanowią bowiem kompromis pomiędzy potrzebą zapewnienia odpowiedniej ciepłochronności a wymaganą nośnością materiału ściennego;
• kruchość materiału oraz konieczność zatrudnienia wykwalifikowanej ekipy - murarze muszą mieć doświadczenie we wznoszeniu ścian jednowarstwowych, ponieważ łączenie bloczków na cienkie spoiny wymaga wyjątkowej precyzji nie znanej w tradycyjnym murowaniu;
• wymagają szerszych fundamentów niż ściany dwuwarstwowe;
• nadproża, wieńce, filary, słupki ścianki kolankowej wymagają docieplenia – jeśli wykona się je nieumiejętnie, dochodzi do powstania mostków termicznych.

Ściany dwuwarstwowe - to popularne rozwiązanie łączące zalety ściany jedno- i trójwarstwowej. Składają się z warstwy nośnej i ocieplenia ścian. Można je murować z każdego materiału, przy czym warstwa nośna musi mieć 15-30 cm. Grubość izolacji (12-20 cm) dyktuje współczynnik przenikania ciepła U, który nie może przekraczać 0,3 W/(²K).

Ścianę dwuwarstwową można ocieplić na dwa sposoby: metodą lekką mokrą – mocując do niej płyty styropianowe grubości 10-12 cm na zaprawę klejową lub za pomocą łączników z tworzywa, lub też metodą lekką suchą – czyli wełną mineralną na ruszcie drewnianym przytwierdzonym do ściany. Ta druga metoda pozwala zwiększyć grubość ocieplenia, co w przypadku styropianu jest niewskazane.

Metoda lekka mokra pozwala wykończyć elewację tynkiem cienkowarstwowym na siatce (przy czym pewnym mankamentem jest podatność warstwy elewacyjnej na uszkodzenia mechaniczne), lekka sucha zaś ogranicza wachlarz możliwości do okładzin elewacyjnych mocowanych do rusztu (np. siding czy szalówka drewniana).

• wznosi się ją stosunkowo prosto, a specyfika budowy umożliwia dzielenie inwestycji na dwa etapy: i ocieplenie, i wykończenie elewacji w następnym sezonie;
• współczynnik przenikania ciepła U=0,25-0,3 W/(²K);
• znacznie łatwiej, dzięki warstwie izolacji, uzyskać jednolitą ciepłochronność na całej powierzchni przegrody;
• warstwę nośną w ścianie dwuwarstwowej można wznieść z niemal każdego materiału (pustaki keramzytobetonowe lub ceramiczne - tradycyjne bądź poryzowane, bloczki silikatowe, beton komórkowy);
• materiały są mniej kruche, a wszelkie ubytki powstałe podczas uszkodzeń mechanicznych można uzupełnić zaprawą;
• dobrze ułożona warstwa ocieplenia wyeliminuje ewentualne mostki termiczne powstałe przy wznoszeniu ścian;
• fundamenty mogą być znacznie węższe niż pod ścianę jednowarstwową – oszczędzamy na materiałach i robociźnie;
• łatwiej prawidłowo wykonać i ocieplić wieńce i nadproża ściany dwuwarstwowej – ich izolacja jest przedłużeniem izolacji ściany.

• metoda czasochłonna;
• konieczne jest optymalne dobranie grubości i rodzaju ocieplenia (styropian czy wełna mineralna), zbyt duża grubość (powyżej 25 cm) podnosi znacznie koszty budowy, ocieplenie grubsze o 2 cm, to powiększenie kosztów o 3 zł na 1 ², a grubsze o 10 cm, to wzrost kosztów o 20 zł za 1²;
• ściany dwuwarstwowe zazwyczaj wymagają spoinowania poziomego i pionowego – wymaga to więcej pracy i zużywa się więcej zaprawy.

Ściana trójwarstwowa - to najbardziej pracochłonny wariant ściany zewnętrznej. Jej zbudowanie wymaga od wykonawcy doświadczenia i dokładności, a od inwestora – cierpliwości. Wbrew obiegowej opinii ściana taka nie musi być droga, dzięki odpowiedniej konfiguracji materiałów może okazać się nieznacznie droższa, a czasem nawet tańsza od rozwiązań alternatywnych.

Jako ocieplenie najczęściej wykorzystywane są płyty styropianowe klejone do muru (przy czym grubość ich warstwy może być większa, niż w ścianie dwuwarstwowej – 15-20 cm), a rzadziej wełna mineralna, jej ułożenie wymaga bowiem większej dokładności i zachowania pomiędzy nią a warstwą elewacyjną szczeliny powietrznej dla odprowadzenia ewentualnej wilgoci (służą temu talerzyki dociskowe na szpilkach mocujących wełnę do warstwy nośnej).

Taka elewacja, poza bezdyskusyjnymi walorami estetycznymi, zachowa urodę przez wiele dziesięcioleci. Można też zbudować ją pod tynk – z gładkich bloczków silikatowych lub pustaków ceramicznych. Wystarczająca grubość ścianki elewacyjnej to – zależnie od użytych materiałów – od 6 do 10 cm.

Ścianę nośną muruje się z: ceramiki zwykłej – grubości 19-28,8 cm (pustak MAX, SZ, U, cegła kratówka, modularna); ceramiki poryzowanej – pustaki i cegły grubości 18,8-30,6 cm; betonu komórkowego – bloczki podstawowe; keramzytobetonu – grubości 17,5-24 cm; silikatów – cegły lub bloczki grubości 18-24 cm.

Ścianę osłonową muruje się z: ceramiki zwykłej – grubości 6-12 cm cegły wymagające tynkowania (dziurawka, kratówka) lub wykańczanych tylko przez spoinowanie (cegła klinkierowa); betonu komórkowego – płytki grubości do 12 cm, odmiany 600 lub 700; silikatów – z cegieł lub kształtek.

Zalety:

• warstwa nośna w tym przypadku może być najcieńsza (18-19 cm);
• nieograniczone możliwości wykończenia elewacji;
• bardzo dobre własności użytkowe;
• najwyższa izolacyjność cieplna i akustyczna;
• ściany trójwarstwowe uważane są za najbardziej solidne;
• duża odporność ogniowa;
• zdolność do zapewnienia korzystnego stabilnego mikroklimatu we wnętrzach;
• można budować je jednoetapowo lub dzieląc prace na dwie fazy: najpierw warstwa nośna, a dopiero po wykonaniu dachu dodaje się ocieplenie i warstwę osłonową (drugi sposób jest jednak droższy).

• bezwzględnie prace należy powierzyć wyspecjalizowanej, sprawdzonej ekipie;
• w zależności od wyboru materiału na ścianę osłonową, koszt wznoszenia ścian może być wyższy od technologii jedno- i dwuwarstwowej;
• konieczność systematycznego kontrolowania prac podczas budowy, ponieważ wykonawca ma możliwość „ukrycia” błędów pod kolejną warstwą.