Wygodne schody są prawie jak winda

Aby zaś przy wchodzeniu schodami ten człowiek bez większego wysiłku mógł ciężar ciała przenieść na nogę wyżej postawioną, wysokość stopnia nie powinna być większa niż 18 cm. Z kolei schodzenie jest uciążliwe przy wysokości mniejszej niż 15 cm.

Mamy więc pożądaną wysokość stopnia: między 15 a 18 cm.

Nietrudno wyliczyć, że przy typowej wysokości kondygnacji (2,5-2,7 m plus grubość stropu) takie schody składałyby się z 15-17 stopni. Można je ułożyć w jeden prosty odcinek, zwany biegiem. Takie schody jednobiegowe zajęłyby 4,5 m licząc w poziomie. Do tego trzeba jeszcze dodać co najmniej 0,5 m na podejście do nich od przodu oraz 1 m na poziomą płytę pośrodku, zwaną podestem lub spocznikiem.

Ta druga nazwa nie tylko brzmi bardziej inżyniersko. Dobrze też oddaje funkcję tego elementu. Przyjmuje się bowiem, że po 10-12 stopniach wchodzący nuży się i trzeba mu dać odpocząć. Schody z takim spocznikiem nazwiemy dwubiegowymi (jeden bieg poniżej niego i jeden powyżej).

(fot. Filius)	(fot. Mera)

Przedpokój długości 6 m, którego jedną ścianę zajmują schody, jest nawet do pomyślenia. Na ogół jednak wolimy na schody przeznaczyć przestrzeń bardziej zwartą. Stąd dużo innych możliwych kombinacji: schody łamane, zabiegowe (ze stopniami rozszerzającymi się do zewnątrz), kręcone, wachlarzowe. Spotyka się też konstrukcje mieszane, np. połączenie biegu prostego z odcinkiem wachlarzowym.

(fot. Włodarczyk)	(fot. Rintal)

Nieodzownym elementem schodów są poręcze. Bywają nieznacznie odsunięte na zewnątrz biegu. Zwykle jednak mieszczą się w jego obrysie. Użyteczna szerokość schodów zatem to odległość między poręczami. Od niej zależy też wygoda poruszania się po schodach.

Dla domu jednorodzinnego przyjmuje się, że szerokość schodów powinna być nie mniejsza niż 80 cm, ale – jeśli tylko miejsce pozwala – może mieć 100 czy nawet 120 cm. Takie szerokie oraz wspomniane mieszane schody wykonuje się na indywidualne zamówienie.

Dwa sposoby zwiększania szerokości stopnia

Wspomnieliśmy też o szerokości stopnia. To odległość między czołami poziomych powierzchni (podnóżków) sąsiednich stopni. Nazywa się ją szerokością użytkową. Rzeczywista szerokość może być – i zwykle jest – o kilka centymetrów większa. Po prostu pionowa część stopnia (przednóżek, podstopnica) jest cofnięta.

Czyli stopnica (ten konstrukcyjny element stopnia, którego górną powierzchnię nazywa się podnóżkiem) jest wysunięta o tych kilka centymetrów; ten wystający jej fragment nazywa się wysięgiem.

(fot. Filius)	(fot. Domański)

Efekt podobny jak cofnięcie przednóżka daje pochyłe uformowanie podstopnicy. W niektórych przypadkach podstopnicy może nie być w ogóle (tak są często zbudowane schody drewniane). O takich schodach mówimy, że są ażurowe.

(fot. Alco)	(fot. Schody Trąbczyński)

W schodach zabiegowych, wachlarzowych i krętych szerokość stopnia jest mała po stronie wewnętrznej, duża od zewnątrz. Przyjęło się, że ta najkorzystniejsza szerokość użytkowa, 25-30 cm, powinna przypadać na środek stop-nia, czyli np. przy szerokości 80 cm – 40 cm od poręczy wewnętrznej. Jeżeli w naszym domu chcemy jak najmniej miejsca tracić na schody, powinniśmy się zdecydować na zabiegowe lub wachlarzowe bez spocznika. Od niedawna popularne też się stają schody kręte.