Okiennice, rolety, daszki nadokienne

Okiennice niegdyś stosowano powszechnie, ponieważ stanowiły ważne uzupełnienie okien. Przede wszystkim zapewniały większe bezpieczeństwo, zmniejszały straty ciepła – szczególnie w mroźne noce zimowe – latem chroniły pomieszczenia przed przegrzaniem, a także przed hałasem oraz silnymi wiatrami.

Na dodatek były ważnym dekoracyjnym elementem budynku, często charakterystycznym dla określonego regionu. Obecnie stosuje się je dość rzadko, ponieważ większość ich zadań dobrze spełniają nowoczesne okna.

(fot. Vox Industrie)

Czy warto więc wydawać dodatkowe pieniądze na elementy, które często nie pasują do współczesnej architektury? Czasami warto, szczególnie w domach stylizowanych na dworki lub wiejskie chałupy, ale także tych o wyglądzie nowoczesnym – dla kontrastu, zamanifestowania odmienności lub podkreślenia stylu.

Z tym, że jeśli mają być tylko atrakcyjnym detalem architektonicznym, równie dobrze mogą być tanią imitacją okiennic wykonaną z PVC lub drewna i zamocowaną bezpośrednio do ścian budynku.

Jeśli jednak mają po staremu wspomagać okna w ich zadaniach, powinny być solidnie wykonane oraz zamocowane. Szczególnie ważne jest, żeby nie poruszały się swobodnie pod wpływem wiatru. Mogłoby to doprowadzić do uszkodzenia okien lub ścian budynku.

Warto zatem zainwestować w odpowiednie blokady np. zawiasów, w przekładnie ślimakowe, które umożliwiają otwieranie okiennic za pomocą korby (z wnętrza domu bez otwierania okien) albo w mechanizmy sterowane elektrycznie przełącznikiem ściennym lub pilotem.

Okiennice ażurowe to lekkie konstrukcje, których zadaniem jest ozdobienie budynku oraz zabezpieczenie pomieszczeń przed nadmiernym nagrzewaniem. Zbudowane są zazwyczaj z drewnianej ramy z poziomo umieszczonymi listewkami. W prostszych rozwiązaniach szczebelki są zamocowane na stałe pod kątem 45°, natomiast bardziej skomplikowane mają możliwość ustawiania kąta w zakresie od 0° do 90°.

Okiennice płycinowe przypominają drzwi. Rama jest wypełniona deskami, płytami lub kasetonami.

Okiennice ażurowe chronią wnętrze przed zbytnim nagrzaniem (fot. Gebauer)	Okiennice płycinowe mogą być dodatkowym zabezpieczeniem przeciwwłamaniowym (fot. Gebauer)

Może to być konstrukcja na tyle solidna, że będzie stanowić dodatkowe zabezpieczenie przeciwwłamaniowe, ale częściej okiennice są ocieplone i pełnią rolę dodatkowej bariery akustycznej oraz cieplnej (straty ciepła można ograniczyć o 30-60%).

W każdym przypadku ważne jest, aby w maksymalnym stopniu wypełniały otwór okienny, bo wtedy ich skuteczność jest większa.

Okiennice z desek często stosuje się w domkach letniskowych (fot. George)

Okiennice tradycyjne, inaczej zwane rustykalnymi, to po prostu kilka pionowo ułożonych desek, przybitych do dwóch poziomych poprzeczek i ukośnego zastrzału. Dobrze wyglądają tylko w domach stylizowanych na wiejskie chałupy.

Są tanie, łatwe do wykonania i dość solidne. Dlatego często wykorzystuje się je w domkach letniskowych. Starannie wykonane i połączone np. z drewnianą opaską okienną mogą stanowić atrakcyjny detal architektoniczny.

Rolety

Rolety to współczesny odpowiednik okiennic. Pełnią rolę tę samą, ale dzięki odmiennej konstrukcji zapewniają większą wygodę użytkowania – do ich podnoszenia lub opuszczania nie trzeba otwierać okna. To po prostu zestaw połączonych przegubowo listewek (lamelek), nawiniętych na walec schowany w odpowiedniej obudowie, czyli kasecie.

Do tego jeszcze prowadnice, napęd ręczny lub elektryczny i to właściwie wszystko. Konstrukcja może być całkowicie ukryta, co wielu architektów i inwestorów ceni sobie najbardziej, ponieważ takie „niewidoczne” rolety nadają się do każdego budynku niezależnie od jego stylu.

Konstrukcja rolet może być całkowicie ukryta: od góry – skrzynka montowana we wnęce okiennej, podtynkowa, nadprożowa

(fot. Krispol)

Mogą być wykonane ze stali, drewna, PVC i aluminium. Jednak najbardziej popularne są rolety aluminiowe: lekkie i jednocześnie dość wytrzymałe, wypełnione pianką poliuretanową, skutecznie tłumią hałas i ograniczają straty ciepła (do 40%).

Ponadto dobrze wyglądają, są łatwe w konserwacji i stosunkowo tanie. Praktyczny dodatek stanowią moskitiery doczepiane do dolnej listwy lub nawijane na oddzielny wałek i niezależnie sterowane.

Rolety często się kupuje jako zabezpieczenie przeciwwłamaniowe, a wtedy trzeba pamiętać, że ich konstrukcja musi być odpowiednio wzmocniona i solidnie zamontowana do ścian budynku.

Pancerz, czyli lamele, może być wykonany z profili stalowych lub aluminiowych (wypełnionych twardą żywicą, ewentualnie pianką poliuretanową). Prowadnice boczne muszą być głębokie, bardzo wytrzymałe i dokładnie dopasowane do rolety.

(fot. Krispol)

(fot. Mirola)

Listwa końcowa powinna być wyposażona w sztangę z tzw. stopką, uniemożliwiającą podważenie pancerza. Ręczne lub automatyczne blokady muszą mieć konstrukcję bardzo solidną. Takie rolety zwykle mają atest Instytutu Mechaniki Precyzyjnej.

Najlepsze mogą zostać sforsowane dopiero po 15-20 minutach. Są znacznie droższe od standardowych. Ich duży ciężar wymusza zastosowanie kosztownego napędu elektrycznego, co skłania do rozbudowania systemu i podłączenia wszystkich rolet do instalacji „inteligentnego” domu .

Zwykłe rolety też mogą stanowić pewne zabezpieczenie, szczególnie gdy ich szerokość i wysokość nie przekroczy połowy maksymalnego zakresu podanego przez producenta, listwa końcowa będzie wzmocniona sztangą stalową, blokady i zamki będą dostępne tylko od środka domu, kaseta zaś i prowadnice zostaną zamocowane do betonowych lub stalowych konstrukcji wzmacniających, a nie do ściany z pustaków czy betonu komórkowego.

Daszki nadokienne

Markizy zazwyczaj umieszcza się nad tarasem, ale mogą być też instalowane nad oknami (fot. Dragon)

Ochrona przed nadmiernym promieniowaniem słonecznym i przegrzaniem pomieszczeń potrzebna jest głównie w lecie i tylko w oknach umieszczonych na elewacjach południowych i zachodnich.

Z tego względu dość dużą popularnością cieszą się markizy – daszki, zazwyczaj płócienne, rozpięte na rurkach stalowych lub aluminiowych.

Najbardziej praktyczne są te nawijane na walec lub składane jak nożyce, ponieważ łatwo je złożyć i ochronić przed zniszczeniem (np. przez silny wiatr). Inne mają konstrukcję stałą, jednak – aby nie zasłaniały słońca w okresie zimowym – możliwe jest ich zdemontowanie po sezonie.

Są wreszcie daszki stanowiące element wystroju elewacji. Wykonuje się je z różnych materiałów, dopasowanych do stylu budynku. Architekci dość często wykorzystują drewno lub aluminium na konstrukcję oraz szkło albo poliwęglan na pokrycie.

Zastosowanie powłok barwnych lub refleksyjnych zwykle ożywia elewację i w istotnym stopniu pomaga ochronić pomieszczenia przed promieniami słonecznymi.

Drewniana żaluzja jest dość ciężka, ale bardzo efektowna (fot. Akant)

Żaluzje

Najtańszym sposobem precyzyjnego regulowania dopływu światła słonecznego są różnego rodzaju rolety i żaluzje wewnętrzne, a także zasłony, kotary, firanki itp.

Ich różnorodna forma oraz kolorystyka pozwalają dopasować je do każdego wnętrza, niezależnie od jego przeznaczenia i stylu.

Prócz tego są na tyle tanie i łatwe w montażu, że można je zmieniać przy każdorazowym odnawianiu domu.

Tadeusz Lipski