Rodzaje oświetlenia

Żarówki tradycyjne to szklane bańki z umieszczonym wewnątrz żarnikiem z drutu wolframowego, który pod wpływem przepływu prądu rozgrzewa się i zaczyna świecić. Produkuje się je w wielu wariantach różniących się rozmiarami gwintu trzonka: E27 lub E14 oraz kształtem i wielkością bańki.

Uwaga! Ze względu na ochronę środowiska Komisja Europejska zadecydowała o wycofywaniu z rynku państw członkowskich Unii Europejskiej tradycyjnych żarówek.

Szacuje się, że gdyby w każdym gospodarstwie domowym używane były tylko świetlówki energooszczędne oraz urządzenia elektryczne klasy A, A+, A++, to do atmosfery trafiałoby 15 milionów ton dwutlenku węgla mniej.

Wycofanie żarówek będzie się odbywało stopniowo:

• 1 września 2009 roku wycofane zostały żarówki 100 watowe i o większej mocy, a także wszystkie żarówki nieprzezroczyste.
  
• 1 września 2010 roku wycofane zostaną żarówki 75 W, w 2011 – 60 W.
• W 2012 roku wycofane zostaną żarówki 40- i 25 watowe.
  

(fot. Paulmann)

Żarówki halogenowe (halogeny) mają w bańce pierwiastki z grupy chlorowców, które zwiększają skuteczność świetlną (12–26 lm/W) i trwałość (2000–3500 h). Mają mniejsze bańki niż żarówki tradycyjne. Mogą być zasilane bezpośrednio z sieci 230 V lub przez zasilacz (6–24 V). Produkuje się je z różnymi rodzajami trzonków, o czym trzeba pamiętać przy wymianie.

Uwaga! Bańki żarówki halogenowej nie wolno dotykać palcami, bo pozostawione zanieczyszczenia skracają jej żywotność. Jeśli już nam się to przydarzy, trzeba ją przetrzeć spirytusem.

Nowoczesna świetlówka energooszczędna (fot. Philips)

Świetlówki (lampy fluorescencyjne) rurowe, niewłaściwie zwane "jarzeniówkami". Działają na zupełnie innej zasadzie niż żarówki. Wewnątrz rury prąd powoduje wzbudzenie atomów rtęci, wskutek czego atomy te wypromieniowują światło nadfioletowe (niewidzialne). Światło to pada na wewnętrzną powierzchnię rury pokrytą luminoforem i to on emituje światło widzialne.

Świetlówki rurowe są energooszczędne (40–100 lm/W), mają dużą trwałość (6000–16 000 h), z dobrej jakości luminoforem zapewniają też doskonałe oddanie barw. Niestety nawet świetlówka ze statecznikiem indukcyjnym gaśnie i zapala się 100 razy na sekundę i choć tego nie dostrzegamy, jest to męczące dla oczu.

Świetlówki rurowe są szczególnie przydatne w miejscach wymagających równomiernego, intensywnego oświetlenia dużych powierzchni, np. długiego blatu roboczego w kuchni.

Świetlówki kompaktowe działają tak samo jak świetlówki rurowe, od których różnią się tylko kształtem. Ich rurki mają bardzo małą średnicę i są ukształtowane w kilka pętli, a statecznik jest umieszczony w trzonku (zwykle z gwintem E27).

Uwaga! W zasadzie świetlówki kompaktowe pasują do takich samych opraw jak żarówki tradycyjne, w praktyce trzeba się jednak liczyć z tym, że są od nich nieco dłuższe i z płytkich opraw będą wystawać.

Diody LED (elektroluminescencyjne). Są bardzo trwałe (20 000–50 000 h), a przy tym energooszczędne (20–40 lm/W). Wymagają zasilania prądem o niskim napięciu 6–24 V, są odporne na wstrząsy i niewrażliwe na częstość włączania i wyłączania. Mogą dawać światło barwne lub białe, a niektóre konstrukcje diodowych źródeł światła umożliwiają płynną zmianę jego barwy (zawierają kilka niezależnie zasilanych diod barwnych).

Joanna Dąbrowska