Rodzaj okna, a przeznaczenie pomieszczenia

Na dodatek z pomieszczeń tych korzystamy w różnych porach dnia i w odmienny sposób. W jednych przebywamy kilka minut, w innych kilka lub kilkanaście godzin. Poza tym układ pomieszczeń i ich funkcje mają duże znaczenie przy poprawnym zorientowaniu budynku względem stron świata.

Okno w strefie wejścia

Strefa wejściowa nie musi być bezpośrednio doświetlona oknem (fot. Domański)

Strefa wejścia – czyli schody zewnętrzne, przedsionek, hol, a czasami także schody wewnętrzne najkorzystniej jest umiejscowić od strony północnej lub wschodniej.

W pomieszczeniach tych przebywa się wprawdzie krótko, ale warto w nich wytworzyć odpowiednią atmosferę i nastrój, dzięki którym będzie się chciało wejść do domu.

Na pewno pomogą w tym niewielkie nawet okna, naświetla nad drzwiami lub ścianki z pustaków szklanych (luksferów).

Nie potrzeba tu dużo światła, dlatego można się pokusić o zastosowanie barwionego szkła, a nawet witraży.

W kuchni

Kuchnia z kącikiem jadalnym powinna być dobrze oświetlona (fot. IKEA)

Kuchnia – także powinna być umiejscowiona od strony północnej lub wschodniej, ponieważ nadmiar słońca w tak ciepłym pomieszczeniu zwykle jest bardzo uciążliwy.

W kuchni potrzebne jest światło rozproszone, do oświetlenia ogólnego, oraz miejscowe, do oświetlenia blatów roboczych.

Równie dobre efekty daje duże okno wykuszowe lub narożne (np. łącznie z oknem balkonowym prowadzącym na taras). Wiele zależy od tego, jaką powierzchnię zajmuje kuchnia, oraz czy znajduje się w niej miejsce do spożywania posiłków.

Okno w jadalni

W jadalni powinno być dużo rozproszonego światła (fot. Klose)

Jadalnia to pomieszczenie, w którym powinno być dużo światła rozproszonego. Może to być zapewnione dzięki umieszczeniu okien w dwóch ścianach lub okna wykuszowego. Bardzo dobrym rozwiązaniem jest podwójne okno balkonowe prowadzące na taras, na którym można spożywać posiłki.

Jadalnia może się znajdować z każdej strony domu. Należy jedynie zadbać, aby słońce nie oślepiało osób siedzących przy stole – od strony zachodniej okno można na przykład zastąpić ścianką z luksferów. 

Pokój dzienny

Strefa dzienna, czyli pokój dzienny – ale także salon, pokój telewizyjny, czasami gabinet – to pomieszczenia, w których światło dzienne nie musi być zbyt intensywne, ale powinno docierać jak najdłużej. Z tego względu strefę tę zwykle się umieszcza od strony południowej lub zachodniej. Jeśli pomieszczenia są duże i wysokie, wskazane jest zapewnienie im oświetlenia z wielu stron, także z góry.

Wtedy, przysłaniając niektóre okna, można uzyskać właściwy rodzaj oświetlenia przy każdej pogodzie i o każdej porze dnia. Okna połaciowe, świetliki, wysoko umieszczone okna okrągłe lub trójkątne często nadają tym pomieszczeniom niepowtarzalny charakter. Duże okna balkonowe, a nawet całe przeszklone fragmenty ścian, są w tym przypadku wręcz pożądane.

Sypialnia i gabinet

W sypialni nie jest potrzebne duże okno (fot. Velux)

Najkorzystniej, gdy sypialnia i gabinet są zlokalizowane po stronie wschodniej. W pomieszczeniach tych w ciągu dnia nie przebywa się zwykle zbyt długo.

Dlatego bardzo dobrym rozwiązaniem są okna nie za duże i typowe. Poranne słońce nas obudzi, wprawi w dobry nastrój i zachęci do pracy. Natomiast jego brak po południu nie spowoduje dodatkowego zmęczenia.

W pokojach dziecięcych trzeba jednak zwracać uwagę, aby promienie słoneczne nie padały bezpośrednio na łóżko, bo często się zdarza, że w ciągu dnia dzieci śpią.

Łazienka

W łazience wystarczy oświetlenie pośrednie; w tym przypadku dociera ono przez luksfery (fot. Vitrosilicon)

Łazienki, a także garderoby, spiżarnie, WC, mogą w ogóle nie mieć okien. Jednak choćby małe okienko w każdym z nich zawsze usprawni i uprości ich wentylowanie. Powinno być umieszczone od strony północnej, ewentualnie wschodniej.

W pomieszczeniach tego rodzaju bardzo dobrze się sprawdzają niewielkie świetliki i okna połaciowe. W łazienkach połączonych z sypialnią rodziców interesujące efekty można uzyskać stosując oświetlenie pośrednie.

Strefa gospodarcza

Pralnia, prasowalnia, kotłownia, pomieszczenie gospodarcze, a nawet sauna powinny się znajdować po północnej stronie domu. Wtedy bowiem tworzą dodatkową strefę buforową, chroniącą przed stratami ciepła i nadmiernym hałasem. W pomieszczeniach tych okna nie powinny być ani zbyt duże, ani mieć zbyt wyszukanych kształtów.

Dobrze natomiast, jeśli się znajdują dość wysoko i jest ich kilka lub mają kształt wydłużonego prostokąta. Wtedy strefa gospodarcza oświetlenie będzie bardzo równomierne dzięki światłu odbitemu od sufitu, natomiast duże powierzchnie ścian pozostaną do wykorzystania. 

Strefa komunikacji

Klatki schodowe, korytarze, przedpokoje (czyli strefa komunikacji) bardzo często są umiejscowione w środku domu. Warto je wtedy oświetlić pośrednio, na przykład przez szyby w drzwiach wewnętrznych. Natomiast gdy są na ostatniej kondygnacji lub przy zewnętrznej ścianie budynku, powinny być oświetlone bezpośrednio. Do tego celu bardzo dobrze się nadają świetliki dachowe, ścianki z luksferów oraz okna, które zapewnią większą wygodę i bezpieczeństwo użytkowania tych ciągów komunikacyjnych.

Tadeusz Lipski