Projektowanie fundamentów

Posadowienie bezpośrednie jest możliwe tylko wtedy, gdy grunt zalegający bezpośrednio pod fundamentami ma wystarczającą nośność. Przy budowie domów jednorodzinnych, czyli budynków stosunkowo niedużych i lekkich wykorzystuje się najłatwiejsze do wykonania oraz najtańsze rozwiązania, jak ławy i stopy fundamentowe o przekroju prostokątnym, a czasami ruszty lub płyty fundamentowe. Są to konstrukcje możliwe do realizacji przy pomocy najprostszych narzędzi (łopaty, taczki, betoniarki) przez osoby niewykwalifikowane.

Posadowienie pośrednie stosuje się, gdy podłoże tuż pod fundamentami nie jest w stanie przenieść obciążeń od budynku. Wtedy rozważa się kilka możliwości:

• wzmocnienie gruntu przez zagęszczenie lub iniekcję zaczynem cementowym;
• wymianę gruntu polegającą na usunięciu warstwy gruntu słabego lub nasypowego i zastąpienie jej zagęszczanym mechanicznie gruntem nośnym (piaskiem, żwirem, pospółką), piaskiem stabilizowanym cementem, ewentualnie chudym betonem;
• przekazanie obciążeń na głębiej położoną warstwę nośną za pomocą pali, studni lub ścian szczelinowych.

Jednak trzeba zdawać sobie sprawę, że te rozwiązania są dość skomplikowane i drogie, ponieważ wymagają zastosowania wykwalifikowanych ekip oraz specjalistycznego (zwykle ciężkiego) sprzętu. Często okazuje się, że koszty związane tylko z posadowieniem budynku niewiele się różnią od ceny gotowego i wykończonego domu.

A na tak duży wydatek stać chyba bardzo niewielu indywidualnych inwestorów. Dlatego każdy przypadek posadowienia pośredniego należy rozpatrywać indywidualnie. Wtedy będzie możliwość dobrania metody optymalnej do danych warunków terenowych oraz możliwości organizacyjnych i finansowych inwestora.

Standard w projektach – szczególnie katalogowych – to ławy fundamentowe pod ścianami nośnymi oraz stopy fundamentowe pod kominami i słupami nośnymi. Wszystkie mają przekroje prostokątne i usytuowane są na granicy przemarzania gruntu przyjętej przez projektanta (1 m).

Równocześnie dość powszechnie zakłada się, że występują grunty przepuszczalne o stosunkowo niewielkiej nośności (najczęściej piaski drobnoziarniste średnio zagęszczone). Oczywiście te dane wyjściowe są bezpieczne zarówno dla autora opracowania jak i inwestora. Z tym, że ten ostatni za wszystko będzie musiał zapłacić.

Przykład wpływu rzeczywistego podłoża gruntowego na rozwiązania projektowe fundamentów, gdy woda gruntowa znajduje się przynajmniej 1 m poniżej poziomu posadowienia

W przypadku występowania na jego działce gruntu przepuszczalnego o dobrej nośności – za wykonanie, a później zasypanie szerszych i głębszych (niż potrzeba) wykopów, za użycie większych (niż niezbędne) ilości betonu, za nadmierne ilości materiałów konstrukcyjnych i izolacyjnych ścian fundamentowych itp.

Natomiast, gdy występują grunty nieprzepuszczalne, prawdopodobnie mógłby nieco zaoszczędzić na wykonaniu węższych fundamentów i wykopów. Ale jednocześnie powinien się liczyć z tym, że w gruntach spoistych zwykle drenaż jest potrzebny nawet wtedy, gdy woda gruntowa znajduje się 1m poniżej poziomu posadowienia.

A jak drenaż, to potrzebna jest także nieco skuteczniejsza oraz trwalsza izolacja przeciwwilgociowa (od przewidzianej w projekcie katalogowym). Wówczas wydatki na pewno wzrosną w stosunku do zakładanych. Niewiele, jeśli dodatkowe prace wykona się w trakcie wznoszenia budynku, ale całkiem dużo już po jego ukończeniu, gdy ściany fundamentowe zawilgotnieją i trzeba je będzie odkopywać i osuszać.

 Tadeusz Lipski