Ściany fundamentowe i zewnętrzne

Ściany fundamentowe

Ściany fundamentowe w technologii szalunku traconego mogą być zbrojone.

Nie tylko z betonu

Rodzaje ścian fundamentowych

Ściany fundamentowe są jedno-, dwu- i trójwarstowe. W ścianach warstwowych ociepleniem może być styropian lub polistyren ekstrudowany.

Izolacja ułożona na zewnątrz ściany fundamentowej powinna mieć odpowiednią twardość, jest bowiem narażona na uszkodzenie w wyniku parcia gruntu.

Ściany fundamentowe ociepla się od zewnątrz lub od wewnątrz.

 Jak zbudować ściany

Murowane z bloczków to coraz częściej stosowany sposób wykonania fundamentów. Betonowe bloczki fundamentowe mają zazwyczaj wymiary 12×25×38 cm, co umożliwia budowanie ścian różnej grubości, zarówno jednorodnych, jak i z ociepleniem. Bloczki należy murować na zaprawie cementowej.

Wykonanie niskiej ściany fundamentowej w deskowaniu nie jest trudne.

Ściany fundamentowe z silikatów na ogół wykonuje się z bloczków o grubości 25 cm. Mogą to być ściany dwu- lub trójwastwowe.

Technologia szalunku traconego to wygodny sposób fundamentowania, ułatwiający również ułożenie ocieplenia. Pustaki – najczęściej żwirobetonowe – po wymurowaniu wypełnia się zwykłym betonem lub betonem z dodatkiem lekkiego kruszywa (keramzytu).

W razie potrzeby mur może być zbrojony: pionowo – w otworach pustaków lub poziomo – w spoinach. Dostępne są pustaki z podłużnym podziałem komór, pozwalającym na wypełnienie jednej części np. betonem, a drugiej granulatem styropianowym.

Ściany monolityczne, czyli wylewane, wymagają deskowania – najlepiej wielokrotnego użytku (można je wypożyczyć). Wykonanie jednorazowego szalunku jest pracochłonne i drogie. Ściany monolityczne mogą być dodatkowo zbrojone. Zazwyczaj stosuje się beton klasy B15-B20.

Ściany w deskowaniu tradycyjnym to jedno z najtańszych rozwiązań, dość często stosowanych przy budowie betonowych ścian fundamentowych. Niewielka wysokość konstrukcji sprawia, że wykonanie szalunku jest stosunkowo łatwe. Zbrojenia może w ogóle nie być, ale warto zrobić wieniec (4 pręty f 12 mm połączone strzemionami f 6 mm w rozstawie co 30 cm), co w znacznym stopniu zabezpiecza ściany przed pękaniem na skutek nieprzewidzianych zdarzeń losowych (podobnie jak w ławach betonowych).

Przed betonowaniem trzeba usunąć z szalunku wszelkie zanieczyszczenia, a następnie obficie zwilżyć go wodą. Betonowanie powinno się odbywać w sposób ciągły. Dlatego najkorzystniej jest zamówić beton w wytwórni, a na budowie układać go przy użyciu wynajętej pompy do betonu. Wtedy praca przebiegnie szybko, jakość mieszanki będzie gwarantowana, a ryzyko jej rozwarstwienia w czasie układania znikome.

Ściany zewnętrzne

Wymagania cieplne

• dla ścian jednowarstwowych
  U < 0,5 W/m²K;
• dla ścian warstwowych
  U < 0,3 W/m²K.

Ale trzeba też zdawać sobie sprawę, że prawdopodobnie za kilka lat przepisy zostaną zmienione i wartości te kolejny raz będą zaostrzone. Należy również uwzględnić stosunek ponoszonych nakładów do osiąganych efektów. Dlatego obecnie za najbardziej racjonalne uważa się ściany o współczynniku U = 0,2 do 0,25 W/m²K, choć technicznie możliwe jest wykonanie przegród o współczynniku U < 0,10 W/m²K. Dla porównania: ściany wielu domów budowanych jeszcze w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku mają współczynnik
U > 1,0 W/m²K.

O ile więc dawniej można było wybudować dom o jednowarstwowych ścianach zewnętrznych z cegły ceramicznej, o tyle obecnie taki budynek musiałby mieć bardzo grube ściany, żeby spełnić wymagania cieplne. Czy to znaczy, że nie można już budować ścian zewnętrznych z cegły? Oczywiście, można. Jednak takie ściany trzeba dodatkowo ocieplić.

Dlatego właśnie zaczęto wznosić ściany dwu- i trójwarstwowe.

Ściany trójwarstwowe

Układ warstw w ścianie trójwarstwowej

Składają się z trzech warstw: wewnętrznej, środkowej i zewnętrznej. Warstwa wewnętrzna, nośna, przejmuje obciążenie od dachu, stropów i balkonów. Warstwa środkowa to izolacja termiczna.

Gwarantuje ona nie tylko bardzo dobre właściwości cieplne muru, ale też nadproży i wieńców stropowych. Usuwa więc ryzyko powstania mostków cieplnych. Niezbędna w tym układzie szczelina wentylacyjna zapewnia optymalny poziom wilgotności.

Warstwa zewnętrzna pełni rolę osłonową, chroni warstwy wewnętrzne przed działaniem czynników atmosferycznych i dodatkowo usztywnia na działanie sił poziomych od wiatru lub parcia gruntu (w przypadku ścian piwnic). Jest jednocześnie warstwą elewacyjną i jej wygląd decyduje o wyglądzie całego budynku.

Zależnie od tego, jakie materiały wybierzemy, uzyskamy różne właściwości całej ściany. Ściany masywne, wykonane z materiałów o dużej gęstości (z cegły pełnej lub silikatów), mają gorszą izolacyjność termiczną, ale za to lepiej kumulują ciepło i zapewniają dobrą izolację akustyczną. Ściany z materiałów o niskiej gęstości (beton komórkowy) lepiej izolują cieplnie, ale w mniejszym stopniu kumulują ciepło (budynek szybciej się wychładza).

Ściany dwuwarstwowe

Ściany dwuwarstwowe składają się z konstrukcyjnej warstwy wewnętrznej (nośnej) i przymocowanej do niej od zewnątrz warstwy izolacyjnej.

Izolację cieplną wykonuje się z płyt styropianowych, polistyrenu ekstrudowanego, z wełny mineralnej lub szklanej (metoda lekka mokra lub sucha) oraz z pianki poliuretanowej.

Izolację cieplną mocuje się metodą lekką mokrą (BSO, czyli bezspoinowy system ociepleń) lub lekką suchą. W metodzie lekkiej mokrej płyty izolacyjne (ze styropianu, polistyrenu ekstrudowanego, wełny mineralnej, wełny szklanej) przykleja się do podłoża masą klejącą, czasami dodatkowo mocuje kołkami. Następnie pokrywa się je cienką warstwą wyprawy zbrojonej siatką szklaną, a na koniec warstwą elewacyjną – najczęściej z tynku.

W metodzie lekkiej mokrej termoizolacja jest chroniona przed uszkodzeniem przez tynk układany na siatce tynkarskiej.	Metoda lekka sucha jest najkorzystniejsza dla osób samodzielnie budujących dom.

W metodzie lekkiej suchej ścianę ociepla się płytami z wełny mineralnej, szklanej lub ze sztywnej pianki poliuretanowej, pokrywa wiatroizolacją z włókniny, a następnie elewacją, którą mocuje się do ściany na ruszcie drewnianym (z łat pionowych i poziomych) lub stalowym (z zimnogiętych profili).

Płyty izolacyjne umieszcza się między elementami rusztu i

Ściany jednowarstwowe często wznosi się z ceramiki poryzowanej.

mocuje do ściany kołkami lub wkrętami. Izolację z płyt z pianki poliuretanowej przykręca się bezpośrednio do ściany. Na elewację stosuje się najczęściej siding winylowy lub deski drewniane.

Ściany jednowarstwowe

W ścianach zewnętrznych jednowarstwowych materiał pełni jednocześnie dwie funkcje: konstrukcyjną i izolacyjną. Dlatego przy obecnych wymaganiach cieplnych, ściany jednowarstwowe można budować tylko z wybranych materiałów o odpowiednio niskim współczynniku U.

Są to pustaki ceramiczne poryzowane, beton komórkowy, prefabrykaty z betonu zwykłego z wypełnieniem, elementy gipsowe lub styropianowe.

Niestety, koszt wybudowania dobrych (ciepłych) ścian jednowarstwowych wcale nie jest niski, a prostota wykonania iluzoryczna. Nowoczesne technologie wymagają bowiem od wykonawców bardzo dużej precyzji, wiedzy oraz doświadczenia, a to trudno uzyskać i wyegzekwować na niewielkich budowach domów jednorodzinnych.

Poza tym poprawne wykonanie (ocieplenie) nadproży i wieńców stropowych wcale nie jest takie łatwe i dość często powstają w tych miejscach mostki cieplne. Zaś o dozbrojeniu fragmentów podokiennych, zapobiegającym pękaniu ścian, niewielu wykonawców wie, a jeszcze mniej stosuje je w praktyce.

opracowanie: Tadeusz Lipski