Kominek zdobi i grzeje

Kominek może być nie tylko ozdobą, lecz także skutecznym źródłem ciepła do ogrzewania domu. Potrzebne do tego instalacje to wkład lub kaseta odpowiedniej mocy i rozprowadzenie ciepłego powietrza lub wody.

(fot. Brunner)

Kominek z wkładem nie powinien być jednak jedynym źródłem ciepła do ogrzewania domu. Utrzymanie pożądanej temperatury w czasie silnych mrozów wymagałoby ciągłego dokładania paliwa, a w czasie dłuższej nieobecności domowników mogłoby dochodzić do nadmiernego wyziębienia wnętrz. Zaleca się zatem, by ogrzewanie kominkowe było wspomagane np. grzejnikami wodnymi z instalacji c.o. lub elektrycznymi.

DGP CZY PŁASZCZ WODNY

Kominek będący elementem instalacji grzewczej może ogrzewać powietrze lub wodę. To pierwsze rozwiązanie nazywane jest systemem dystrybucji gorącego powietrza, w skrócie DGP.

Instalacja wymaga rozprowadzenia do wszystkich pomieszczeń rur o dużym przekroju, a w bardziej rozległych instalacjach – umieszczenia dodatkowo wentylatora, który przetłacza ogrzane powietrze. System DGP będzie skuteczny, jeśli w domu zapewniona zostanie cyrkulacja powietrza: w tym celu rozprowadza się w nim dodatkowe rury powrotne lub przynajmniej odpowiednio podcina drzwi pomieszczeń lub montuje w nich kratki.

Kominek z wkładem kominkowym jest tak skonstruowany, że ogrzewa doprowadzane do niego powietrze, które następnie wypływa do pomieszczenia przez kratki nawiewne. Jest to bardzo przydatne w okresach przejściowych – możemy dogrzać pokój bez potrzeby uruchamiania centralnego ogrzewania	Ciepło z kominka można wykorzystać, rozprowadzając ogrzane powietrze do innych pomieszczeń. Przepływa ono kanałami w sposób grawitacyjny lub wymuszony przez wentylator. Jest to system DGP

Skuteczność sterowania systemem ogrzewania kominkowego jest ograniczona, gdyż jedyne parametry, na które można wpływać, to szybkość spalania drewna oraz wypływ ciepłego powietrza przez anemostaty: odpowiednio je ustawiając, można uzyskać równomierny rozkład temperatury w całym domu.

Gdy nośnikiem ciepła ma być woda, wówczas trzeba zastosować wkład z płaszczem wodnym, który pracuje podobnie jak kocioł opalany drewnem. Takie kominki mogą więc współpracować z instalacją centralnego ogrzewania jako podstawowe źródło ciepła lub wspomagać zamontowany już kocioł.

Przekazywanie ciepła powinno odbywać się zawsze za pośrednictwem wymienników płytowych, a instalacja wodna we wkładzie z płaszczem musi być typu otwartego. Teoretycznie wkład kominkowy może służyć również do podgrzewania wody użytkowej, ale poza sezonem grzewczym konieczne będzie podgrzewanie jej przez inne źródła ciepła, np. wbudowane w zasobnik grzałki elektryczne.

POWIETRZE DO SPALANIA

Do spalania drewna w kominku potrzeba sporo świeżego powietrza. Najlepiej, by kominek nie zużywał powietrza z pomieszczenia, w którym się znajduje.

Przy szczelnie zamkniętych oknach rozpalenie kominka powoduje powstanie w pomieszczeniu podciśnienia, wskutek czego dym wylatujący z komina jest z powrotem zasysany kanałami wentylacyjnymi do pomieszczenia.

Aby zapobiec takim zjawiskom, w nowo budowanym domu trzeba wykonać specjalny kana ł nawiewny z blachy, aluminium bądź PVC (o powierzchni przekroju 200 cm²), który doprowadzi powietrze spoza budynku w pobliże kominka. A poza tym, kominek będzie gorzej działał przy mniejszym zapasie powietrza.

Do niezakłóconego spalania paliwa trzeba dostarczyć w ciągu godziny co najmniej 10 m³ powietrza na każdy kilowat mocy urządzenia. Tak więc do kominka o mocy 10 kW potrzebne będzie 100 m³ powietrza w ciągu godziny.

Schemat prowadzenia przewodu wentylacyjnego doprowadzającego powietrze do kominka

KOMINEK WSPÓŁPRACUJĄCY Z REKUPERATOREM

Ogrzewanie domu ciepłym powietrzem z kominka będzie wydajniejsze, czyli bardziej energooszczędne, gdy instalację przesyłu powietrza będzie wspomagała nawiewno- wywiewna centrala z odzyskiem ciepła, nazywana potocznie rekuperatorem.

W urządzeniu tym znajduje się wymiennik ciepła, który umożliwia częściowe odzyskanie energii cieplnej zawartej w powietrzu wentylacyjnym usuwanym na zewnątrz budynku (obok siebie przepływają strumienie ciepłego i zimnego powietrza – zimne przedostające się do domu ogrzewa się od ciepłego wyrzucanego na zewnątrz). W centrali stosuje się jeden z trzech rodzajów wymienników ciepła: krzyżowy, obrotowy i przeciwprądowy.

Połączenie kominka z centralą nie jest skomplikowane – przewód, którym przechodzi ciepłe powietrze z kominka łączy się z głównym przewodem nawiewnym wychodzącym z wymiennika ciepła.

Schemat instalacji z kominkiem i wymiennikiem ciepła

KUBATURA POMIESZCZENIA

Pomieszczenia, w których ustawia się kominki, powinny mieć wymaganą przepisami kubaturę. Na kominek na drewno – minimum 4 m³ na każdy kilowat mocy (i nie mniej niż 30 m³).

Kominki, w których wielkość otworu paleniskowego jest mniejsza niż 0,25 m², muszą być przyłączane do własnego, samodzielnego przewodu kominowego dymowego o przekroju min. 14x14 cm lub średnicy 15 cm. Kominki o większym otworze powinny być podłączone do komina o przekroju min. 27x14 cm lub o średnicy 18 cm.

KOZA ZAMIAST KOMINKA

Zasada pracy pieców wolno stojących zwanych kozami jest podobna do działania wkładów kominkowych. Można w nich regulować wielkość płomienia i szybkość spalania, co ma przełożenie na temperaturę w pomieszczeniach.

Niektóre modele wyposażone są w termostat, który – po nastawieniu na określoną wartość – automatycznie reguluje przekrój wlotu powietrza do komory spalania w zależności od zmian temperatury w pomieszczeniu. I to właśnie odróżnia współczesne kozy od ich siermiężnych pierwowzorów, a trzeba dodać, że piece te mają efektowny wygląd. Większość z nich przystosowana jest do palenia drewna, ale są i takie, w których można palić brykietami z węgla kamiennego lub węglem kamiennym.

Piec wolno stojący. Taką współczesną kozę można zamontować niemal w każdym pomieszczeniu (fot. Ekkom)

Decydując się na zainstalowanie pieca wolno stojącego jako głównego źródła ciepła w domu, trzeba pamiętać, że na odpowiedni dobór mocy grzewczej, czyli na efektywność jego pracy będą miały wpływ także usytuowanie pieca oraz rozkład pomieszczeń.

Na rynku dostępne są urządzenia o mocy od 3 do 17 kW (te największe mogą ogrzać dom o kubaturze ok. 400 m³). Niektórzy producenci oferują piece o podwyższonej sprawności grzewczej, czyli z tzw. wtórnym spalaniem (dopalanie cząstek sadzy i gazów zawartych w dymie).

Kozę można zamontować niemal w każdym pomieszczeniu, w którym jest odpowiedni przewód kominowy, czyli o przekroju nie mniejszym niż rura wylotowa pieca. Ustawia się go w odpowiedniej odległości od ściany i łączy z kominem rurą stalową.

Niektóre modele przeznaczone są do instalacji na środku pomieszczenia, wówczas podłącza się je do komina przechodzącego przez sufit. Jeśli piec będzie głównym źródłem ciepła w domu, trzeba usytuować go w jego centralnym punkcie, a ogrzane powietrze nie może napotykać przeszkód w swobodnym krążeniu po wszystkich pomieszczeniach.

Katarzyna Olędzka, Cezary Jankowski