Schody - gdzie najlepiej je umieścić adaptując poddasze?

W starych domach na strych często wchodzi się po drabinie ewentualnie składanych, bardzo wąskich i stromych schodach. Poza tym te rozwiązania komunikacyjne zwykle usytuowane są w wąskich korytarzach lub ciasnych pomieszczeniach technicznych, czy gospodarczych. Zatem jasne jest, że właściwe schody prowadzące na poddasze muszą znaleźć się w innym miejscu.

Przecież powinny być znacznie szersze i wygodniejsze. Muszą nie tylko umożliwiać transport dużych mebli, ale także spełniać odpowiednie kryteria bezpieczeństwa i ­wygody. W końcu bardzo często będą z nich korzystały dzieci lub osoby starsze. Nic zatem dziwnego, że na schody (i korytarze) trzeba przewidzieć dość dużo miejsca – zwykle około 7-15 m². W wielu przypadkach na rozwiązanie problemów komunikacyjnych trzeba poświęcić jeden z pokoi parteru.

Schody jednobiegowe wymagają wycięcia w stropie długiego i stosunkowo wąskiego otworu – min. 80 cm. W stropach o konstrukcji belkowej dość często można nie wycinać elementów nośnych. W stropach gęstożebrowych zwykle wystarczy wyjąć 2 lub 3 żebra konstrukcyjne

Drugim ważnym czynnikiem wpływającym na umiejscowienie schodów jest wielkość otworu jaki można wyciąć w stropie. Przy stropach belkowych (drewnianych, Kleina) lub gęstożebrowych (Ackermana, Fert, Teriva, Ceram itp.) sytuacja jest dość jasna. Najkorzystniej, czyli najłatwiej i najtaniej jest wykonać schody jednobiegowe usytuowane równolegle do belek stropowych.

Po prostu zakres niezbędnych modyfikacji konstrukcji jest wtedy ograniczony do minimum. Wystarczy przecież wyjąć tylko część poszycia (desek, cegieł) lub pustaków i ewentualnie wyciąć jedną belkę stropową. Nawet długi, ale stosunkowo wąski otwór (około 80-110 cm) nie narusza bowiem głównej konstrukcji nośnej.

Nieco inaczej jest przy stropach żelbetowych (jednokierunkowo lub krzyżowo zbrojonych). Wtedy wykonanie dużego otworu zawsze stanowi poważny problem konstrukcyjny. Niezbędne staje się zaprojektowanie dodatkowych belek wzmacniających i ewentualnie słupów lub ścian podpierających strop na krawędziach otworu. Najczęściej nie jest to wcale łatwe, ani ­tanie – zwłaszcza w domach podpiwniczonych, w których słupy lub ściany nośne powinny mieć swoją kontynuację w piwnicy (muszą się opierać na fundamencie, a nie na ­stropie nad piwnicą).

Schody dwubiegowe wymagają wykonania w stropie otworu o szerokości min. 170 cm. Z tego powodu, niezależnie od konstrukcji stropu, zawsze potrzebne jest wzmocnienie krawędzi otworu.

Rozwiązaniem, które warto rozważyć jest  usytuowanie schodów na zewnątrz ­budynku. Ma ono dużo zalet szczególnie, gdy poddasze będzie przebudowywane na samodzielne mieszkanie dla dzieci lub do wynajęcia. Zapewnia największą intymność i niezależność, a przecież jest to bardzo istotne dla wszystkich lokatorów. Na dodatek w istniejącym mieszkaniu można uniknąć bałaganu i niedogodności związanych z przeprowadzaną modernizacją.  

Wielu osobom może się wydawać, że ­schody kręcone to idealne rozwiązanie. Jednak tak nie jest. Owszem są to schody gotowe, łatwo je zmontować, zajmują stosunkowo niewiele miejsca i praktycznie bez większych problemów można je dobrać do ­wystroju wnętrza – zwykle pokoju dziennego. Jednak nie należy zapominać o ich wadach. Przede wszystkim nie są to schody wygodne.

Schody zewnętrzne z reguły nie wymagają ingerencji w układ konstrukcyjny budynku, bo najczęściej są od niego oddylatowane. Zwykle mogą być znacznie wygodniejsze od schodów wewnętrznych (szersze, o niższych stopniach)

Dla dzieci lub osób starszych codzienne wielokrotne wchodzenie po nich może być nie tylko bardzo męczące, ale również dość niebezpieczne. Poza tym wniesienie po nich dużych mebli takich jak łóżka, szafy, czy biurka może okazać się bardzo utrudnione (konieczność rozkręcania mebli), a czasami wręcz niemożliwe. Na dodatek do zamontowania schodów kręconych potrzebny jest dość duży, zwykle kwadratowy otwór w stropie (najczęściej o wymiarach 180x180 cm). A w remontowanych domach niemal zawsze oznacza to konieczność wykonanie dodatkowej ­konstrukcji wzmacniającej strop.

 Tadeusz Lipski