Schody, schodki, schodeczki

(fot. Rintal)

W większości wypadków zmiana zamontowanych już schodów jest trudnym i skomplikowanym przedsięwzięciem, dlatego już na etapie projektowania należy podjąć właściwą decyzję. Jest to tym trudniejsze, że schody można potraktować, jak duży mebel, powinien więc pasować do pozostałego umeblowania, którego często jeszcze nie mamy.

Małe i duże

Przy projektowaniu schodów należy wziąć pod uwagę ich dwie zasadnicze funkcje – komunikacyjną i dekoracyjną. W pierwszej kolejności, o tym, jaką formę przyjmą schody, decydują warunki techniczne – wymiary miejsca przewidzianego na schody, wielkość otworu w stropie i jego grubość oraz wysokość kondygnacji (z uwzględnieniem wysokości warstw wykończeniowych podłogi). Schody muszą mieścić się w określonych wymiarach – minimalna szerokość stopni wynosi 80 cm, wysokość – 16,5-17 cm, a głębokość – 26-30 cm.

Architekci mogą nadać schodom różną rangę we wnętrzu. Reprezentacyjne, mocno wyeksponowane mogą stanowić eleganckie wypełnienie przestronnego holu, subtelne i lekkie można ukryć w wydzielonej klatce schodowej. Pośrednim rozwiązaniem są schody na zdjęciu tytułowym – zajmują centralne miejsce w salonie, ale dzięki delikatnej formie, nie są dominującym elementem (fot. Trąbczyński, Vitrosilicon)

Po określeniu warunków technicznych przychodzi pora na wybór formy. Jest kilka możliwości zakupu schodów – można zamówić je u stolarza lub w wyspecjalizowanej firmie. Można też kupić gotowe, na przykład w markecie budowlanym. Właściwy wybór ich wielkości i stylu jest ważny, ponieważ są one stałym elementem o dużych rozmiarach.

W efekcie narzucają styl całemu wnętrzu. W zależności od tego, jak chcemy urządzić dom, schody mogą być proste i skromne, niemal ukryte lub grać główną rolę w pomieszczeniu. W niewielkich pomieszczeniach najczęściej wstawia się schody kręcone, w dużych mogą pełnić funkcję bardziej reprezentacyjną.

Takie spiralne schody z drewna i metalu są znakomitym rozwiązaniem, gdy w pomieszczeniu jest mało miejsca (fot. Dolle)

Do dyspozycji mamy bardzo różne materiały. Drewniane schody pasują do niemal każdego rodzaju wnętrza, a o ich charakterze decyduje forma – projekt, gatunek drewna, kolor, ilość i rodzaj zdobień. W nowocześnie urządzonych domach stosuje się mniej tradycyjne materiały – szkło i metal.

Jeśli strych służy jedynie do przechowywania rzeczy, można zastosować składane schodki chowane w suficie (fot. Fakro)

Takie schody najczęściej charakteryzują się lekkością. Schody kamienne sprawdzają się w przestronnych wnętrzach. Coraz rzadziej buduje się schody żelbetowe. O stylu całych schodów decyduje również wygląd balustrady, która może być z tralkami, kuta lub pełna.

Prosto lub naokoło

Podstawowe konstrukcje schodów to schody drabiniaste, policzkowe lub kręte. W schodach drabiniastych do dwóch belek policzkowych mocowane są stopnice, co tworzy ażurową konstrukcję. Tego typu schody wykorzystuje się często jako prowadzące na strych lub do piwnicy – występują też w wersji składanej. Najpopularniejsze są schody policzkowe.

Dzięki rozszerzającym się ku dołowi stopniom i giętej balustradzie, schody sprawiają wrażenie, jakby wpływały do salonu (fot. Marchewka)

W wyfrezowane deski policzkowe wsunięte są stopnice i podstopnice. Bardzo popularne są schody kręte – zajmują mało miejsca. Składają się ze stalowego, aluminiowego lub drewnianego słupa przymocowanego do stropów na górze i na dole. Wokół niego wachlarzowato rozmieszczone są stopnie. Schody takie nie są jednak zbyt wygodne i nie pozwalają na wnoszenie po nich na przykład dużych mebli.

Co pod stopę

Jeśli nie została zastosowana betonowa podstawa, główne elementy schodów najczęściej wykonane są z drewna lub stali. Drewniane elementy nośne powinny być wykonane z drewna o I klasie jakości, a stopnie – o co najmniej II klasie jakości. Drewno musi być suche, bez sęków i innych wad.

Specjalne nakładki antypoślizgowe na stopniach sprawią, że chodzenie po schodach będzie bezpieczne (fot. Pro-Line)

Schody mogą być wykonane z drewna litego lub klejonego. Najczęściej stosowane gatunki drewna to klon, buk, brzoza, dąb, jesion, wiśnia, orzech oraz egzotyczne – mahoń, bodo, badi, iroko, paduku. Stopnie z drewna egzotycznego są bardzo ciekawe kolorystycznie, ale droższe od tych z krajowych gatunków.

Boczne oświetlenie schodów przez swoje nowoczesne wzornictwo dobrze komponuje się z niemal ascetyczną balustradą (fot. Osram)

Do konstrukcji schodów metalowych stosuje się stal nierdzewną (chromowo-niklową) lub węglową. Stopnie stalowe mogą być z blachy gładkiej lub perforowanej (z otworkami) lub ryflowanej (z fakturą), aluminiowe albo mosiężne. Na metalową konstrukcję schodów stosuje się również stopnie szklane.

Co pod dłoń

Od strony otwartej przestrzeni montuje się balustradę. Jest elementem zapewniającym bezpieczeństwo, ale również dekoracyjnym. Aby właściwie spełniała swoje funkcje powinna mieć co najmniej 90 cm wysokości i stanowić pewne i wygodne podparcie dla dłoni.

Z drewnianymi klasycznymi schodami ładnie komponuje się kuta balustrada o secesyjnym charakterze (fot. Pazura)

Balustrada najczęściej składa się z poręczy i wypełnienia. Balustrady drewnianych schodów wykonuje się najczęściej z takiego samego drewna jak schody, ale nie jest to żelazna zasada. Wypełnienie stanowią najczęściej tralki.

Ta balustrada łączy w sobie solidność z delikatnością (fot. Sara)

W nowoczesnych wnętrzach wypełnienie robi się z metalowych prętów lub linek, szklane, metalowe lub z płyt gipsowo-kartonowych. W niektórych wypadkach poręcze montuje się po obydwu stronach schodów.