Wentylacja w domu

Zadaniem systemu wentylacyjnego w budynku jednorodzinnym jest zapewnienie odpowiedniej ilości świeżego powietrza, niezbędnej do oddychania i dobrego samopoczucia osób w nim przebywających oraz do prawidłowego funkcjonowania urządzeń technicznych, jak kotły czy kominki.

Działanie wentylacji grawitacyjnej można wspomóc montując w pomieszczeniach o podwyższonej wilgotności, czyli np. w łazienkach, wentylatory ścienne (fot. Dospel)

O tym, że system wentylacyjny funkcjonuje prawidłowo, świadczy to, iż domownicy nie zauważają jego pracy. Jeśli zwracamy uwagę na wentylację, oznacza to, że funkcjonuje ona źle lub jej nie ma. I najczęściej tak się właśnie dzieje.

Długotrwałe przebywanie w pomieszczeniach źle wietrzonych, o dużej ilości zanieczyszczeń, wywołuje senność, bóle i zawroty głowy, mdłości, osłabienie, ogólne wyczerpanie, rozkojarzenie, a w skrajnych przypadkach depresję, arytmię serca oraz podrażnienie oczu i dróg oddechowych.

Z tych powodów należy odejść od powszechnej skłonności do ograniczania zużycia energii przez zmniejszanie ilości świeżego powietrza dopływającego do pomieszczeń.

Zyskujemy na ograniczeniu kosztów, ale możemy zapłacić zdrowiem naszym i naszych najbliższych. Zapewnienie odpowiedniej wentylacji jest zaś szczególnie istotne, kiedy montuje się szczelne okna.

Ile świeżego powietrza?

Orientacyjnie można przyjąć, że w pomieszczeniach domu jednorodzinnego w ciągu godziny powinna następować wymiana powietrza od 0,5 do 1 kubatury poszczenia.

Systemy wentylacyjne nie reagują na chwilowy wzrost zapotrzebowania na świeże powietrze. Bardzo by to zwiększyło koszty ich wykonania i użytkowania.

Najprostszym rozwiązaniem w takich sytuacjach jest zwykle przewietrzenie pokoju przez otwarcie okna. Również inne zanieczyszczenia, np. wydzielające się z mebli formaldehydy, mogą wymagać zwiększonej wymiany powietrza w pomieszczeniu.

Temperatura i wilgotność powietrza w pomieszczeniu

Do dobrego samopoczucia konieczne jest, aby powietrze w pomieszczeniu było nie tylko świeże, ale miało także odpowiednią temperaturę i wilgotność. Pożądana temperatura zależy od przeznaczenia pomieszczenia. Przyjmuje się ją zgodnie z tabelą.

Co do wilgotności względnej, zaleca się jej utrzymanie między 40 a 60%. Zbyt mała powoduje wysuszanie błon śluzowych, zbyt wysoka sprzyja rozwojowi mikroorganizmów, pleśni i grzybów.

Rodzaje systemów wentylacyjnych

Systemy wentylacyjne można podzielić według zasady działania (naturalne i mechaniczne) lub przeznaczenia (wentylacja ogólna i miejscowa).

Wentylacja grawitacyjna następuje z wykorzystaniem ciągu naturalnego, powstałego w pionowych kanałach wyprowadzonych ponad dach, na skutek różnicy gęstości (ciężaru właściwego) powietrza o różnej temperaturze w pomieszczeniu i na zewnątrz budynku. W systemach wentylacji mechanicznej do przetłaczania powietrza w sieci przewodów wentylacyjnych wykorzystuje się wentylatory.

Wyloty powietrza zużytego, usuwane z pomieszczeń, mogą być wyprowadzone przez ścianę lub dach (rys. Iglotech)

Wentylacja grawitacyjna

W domach jednorodzinnych najczęściej się spotyka wentylację grawitacyjną. Lżejsze powietrze ciepłe jest wypierane przez zimniejsze, o większej gęstości. W chłodnych porach roku zużyte powietrze usuwane jest kratkami wywiewnymi z kuchni, łazienki lub WC, a świeże napływa przez nawiewniki montowane w oknach bądź drzwiach.

(fot. Brevis)	(fot. Eureka)
Najczęściej nawiewniki montuje się w oknach lub na ścianie zewnętrznej budynku. Do domu z wentylacja grawitacyjną tędy napływa świeże powietrze

W budynkach ze szczelną stolarką budowlaną możemy zastosować mikronawiewniki z regulacją ręczną lub automatyczną, regulujące ilość powietrza nawiewanego, a tym samym usuwanego. Nawiewniki automatyczne mogą utrzymywać stalą ilość powietrza doprowadzanego do pomieszczeń poprzez zmianę wielkości otworu. Reagują one na różnicę ciśnienia panującego wewnątrz i na zewnątrz pomieszczenia.

Schemat działania wentylacji grawitacyjnej

Nawiewniki higrosterowalne współpracują z kratkami wyciągowymi, higrosterowalnymi.

Nawiewnik higrosterowany, uruchamiany pod wpływem różnicy ciśnienia, przymyka się samoczynnie, gdy różnica ta wzrasta, ograniczając tym samym nadmierny przepływ powietrza (fot. Aereco)

Ich zadaniem jest dostosowanie ilości powietrza usuwanego do warunków panujących w danej chwili w kuchni, łazience lub wc. Np. w trakcie gotowania, w kuchni wzrasta poziom wilgoci, powodując większe otwarcie kratki higrosterowalnej. Dzięki temu większa ilość powietrza usuwana jest przez kanał kuchenny.

Kratka wentylacyjna (fot. Hardi)

Kanały wentylacyjne. Każde pomieszczenie, z którego usuwane jest powietrze, powinno być włączone do indywidualnego przewodu wentylacyjnego wyprowadzonego ponad dach.

Przewody wywiewne prowadzi się pionowo przy ścianach wewnętrznych, ale dopuszcza się odchylenie przewodów od pionu do 30°. Ponad dachem wyloty przewodów należy zabezpieczyć przed opadami atmosferycznymi oraz przed nawiewaniem powietrza pod wpływem wiatru.

Wentylacja mechaniczna

W wentylacji mechanicznej czynnikiem wywołującym ruch powietrza w przewodach wentylacyjnych jest wentylator. W domach jednorodzinnych zastosowanie znalazły dwa rodzaje wentylacji mechanicznej: wywiewna i nawiewno-wywiewna.

Schemat działania wentylacji mechanicznej

Systemy te możemy jeszcze dodatkowo podzielić na scentralizowane i rozproszone.
Systemem najbardziej korzystnym jest scentralizowana wentylacja nawiewno-wywiewna z odzyskiem ciepła.

Łazienkowy wentylator wyciągowy, włączony czasowo np. po kąpieli, przyspiesza wymianę powietrza w wentylacji grawitacyjnej (fot. Hardi)

Akustyka

Filtry

W systemach wentylacji mechanicznej montuje się filtry powietrza, służące do oczyszczania powietrza pobieranego z otoczenia. Jest ono zanieczyszczone w różnym stopniu. Zależy to od lokalizacji budynku. Na obszarach wiejskich o niewielkim zanieczyszczeniu możemy zrezygnować z dokładnej filtracji powietrza. Jednak na obszarach miejskich lub przemysłowych zaleca się stosowanie filtracji wielostopniowej.

Tomasz Pabur