Kosiarki - i łatwiej, i szybciej

Kosiarki spalinowe umożliwiają pracę nawet tam, gdzie nie ma prądu (fot. Victus)

Napęd elektryczny czy spalinowy

Kosiarki samojezdne sprawdzają się na większych powierzchniach

W zależności od budowy i zasady działania silniki spalinowe podzielone są na trzy zasadnicze typy: dwusuwowe, czterosuwowe z zapłonem iskrowym oraz samoczynnym (tzw. diesle) i. Kupując urządzenie z napędem spalinowym warto wiedzieć, ile trzeba będzie zatankować. Silniki dwusuwowe spalą 350-500 g/KMh, czterosuwowe 230-320 g/KMh, a wysokoprężne 150-220 g/KMh.

Silniki elektryczne mogą być zasilane z sieci lub akumulatora. W sprzęcie ogrodniczym wykorzystywane są dwa rodzaje silników: asynchroniczne i komutatorowe. Te pierwsze nie wymagają praktycznie żadnych zabiegów konserwacyjnych, a ich trwałość jest bardzo duża.

Jednak ze względu na stosunkowo niski wskaźnik mocy do ciężaru (są ciężkie) najczęściej są stosowane w maszynach podwoziowych (np. kosiarki) oraz stacjonarnych. Odwrotnie ma się rzecz z silnikami komutatorowymi – mają wysoki wskaźnik mocy i mały ciężar, więc nadają się do urządzeń przenośnych, np. pilarek łańcuchowych czy nożyc do żywopłotu.

Kosa spalinowa z nożem tnącym przyda się tam, gdzie nie pielęgnuje się zieleni systematycznie

Zamiast kosy

Do szczególnie starannej pielęgnacji trawników wykorzystywane są kosiarki z bębnowym przyrządem tnącym, o poziomej osi obrotu. Ścinają trawę bez poszarpania wierzchołków źdźbeł, co zapobiega ich żółknięciu i nie powoduje podatności na choroby. Tymi urządzeniami można kosić nawet wysoką trawę – do 15 cm.

Do koszenia traw i chwastów na dużych powierzchniach wykorzystuje się niekiedy kosiarki z listwowym przyrządem tnącym. Kosiarki tego typu wykorzystywane są głównie przy porządkowaniu nieużytków i koszeniu bardzo wysokich traw.

W kosiarkach mielących skoszona trawa ponownie trafia na ostrze tnące i jest dodatkowo cięta. Rozdrobniona pozostaje na trawniku, gdzie wkrótce stanie się naturalnym nawozem. Kosiarki te nadają się do systematycznej pielęgnacji, gdyż wysokość cięcia nie powinna przekraczać 2-3 cm. Przy bardziej wyrośniętej trawie znacznie zmniejsza się wydajność koszenia, a trawa nie jest wystarczająco rozdrabniana.

Natomiast kosiarki zbierające mają kosz, w którym gromadzi się ścięta trawa. Są zalecane do pracy w tzw. przeciętnych warunkach, gdy wysokość trawy nie będzie przekraczała ok. 10 cm.

Są też kosiarki z bocznym wyrzutem. Wówczas ścięta trawa wyrzucana jest przez otwór w obudowie i pozostaje na trawniku. Pokos trzeba, niestety, zgrabić. Jeśli go pozostawimy, trawa pod nim będzie gniła. Kosiarki te mogą pracować w wysokiej trawie i na terenach zachwaszczonych.

Kosiarki rotacyjne wyposażone są w czterokołowe podwozie, dzięki któremu można także regulować wysokość cięcia. Najprostsze modele mają koła z tworzywa sztucznego, osadzone bezpośrednio na osiach. W droższych pracę kół wspomagają łożyska, co zmniejsza opory toczenia i zwiększa trwałość tego podzespołu.

W kosiarkach rotacyjnych można ustawiać nawet sześć wysokości cięcia (fot. Bosch)

Regulację wysokości cięcia można ustawić indywidualnie dla każdego koła (dźwigienką lub przez przełożenie osi w inny otwór mocujący), niezależnie dla kół przednich i tylnych lub centralnie. Zakres regulacji wynosi najczęściej 2-7 cm, co uzyskuje się w 3-6 pozycjach regulatora. Prędkość jazdy takiej maszyny wynosi ok. 1 km/h.

Znawcy prac ogrodowych doskonale wiedzą, że nie na każdej powierzchni poradzi sobie nawet najlepsza kosiarka. Kiedyś, w miejscach trudno dostępnych lub na bardzo nierównym terenie, trzeba było koszenie trawy, chwastów lub zarośli „wykańczać” ręcznie. Ale i tu w sukurs przyszły rozwiązania techniczne – kosy i podkaszarki z napędem elektrycznym lub spalinowym.

Elementami tnącymi w tych narzędziach są żyłki nylonowe lub stalowe ostrza. Mniejsze modele napędzane są silnikami elektrycznymi, do pracy na dużych powierzchniach używa się kos spalinowych.

Podkaszarki – zwane również trymerami – najlepiej nadają się do wykaszania trawy wokół drzew, ogrodzeń lub na krawędziach chodników 4. Silnik elektryczny bezpośrednio napędza głowicę z żyłką tnącą, której długość regulowana jest ręcznie, półautomatycznie lub automatycznie.

W zależności od modelu, podkaszarki mogą pracować w różnych pozycjach, a dodatkowe elementy (rolki, prowadnice) ułatwiają równe prowadzenie urządzenia. Lepiej wyważone a więc łatwiejsze w pracy, są trymery z silnikiem umocowanym przy rączce, w górnej części urządzenia.

Kosy – dla odmiany nazywane także wykaszarkami – przydają się głównie na terenach, gdzie nie prowadzi się systematycznej pielęgnacji zieleni, a jedynie okresowo usuwa nadmiar roślinności. Ze względu na sposób przeniesienia napędu z silnika spalinowego na narzędzie robocze, wyróżnia się dwa typy kos: z wałem giętkim i wałem sztywnym. Te pierwsze napędzane są silnikiem o mocy do 1 KM (niekiedy również elektrycznym) i współpracują głównie z głowicami żyłkowymi.

W maszynach o większej mocy stosowane są wały sztywne. Można je wyposażyć w głowice żyłkowe, noże do trawy, tarcze zębate, piły tarczowe lub łańcuchowe 5. W zależności od zamontowanego narzędzia, kosa może ścinać trawę i drobne chwasty, rzadkie lub gęste zarośla, a nawet niewielkie drzewa. Ze względu na bezpieczeństwo pracy, przy obsłudze kos niezbędny jest ubiór ochronny, maska osłaniająca twarz oraz kask.

Pilarka łańcuchowa przyda się do wielu prac ogrodowych (fot. Makita)

Piły łańcuchowe

W praktyce, piły łańcuchowe o mniejszej mocy (do ok. 2,5 KM) z prowadnicą do 40 cm sprawdzają się głównie w pracach dorywczych, natomiast te większe przystosowane są do ciągłej pracy wykonywanej przez profesjonalistów. W piłach elektrycznych podawana jest nominalna moc pobierana z sieci elektrycznej.

Natomiast efektywna wynosi tylko 60-70% i taką zredukowaną wartość należy przyjmować przy porównywaniu z silnikiem spalinowym.

Pilarki, niezależnie od rodzaju napędu mają podobną budowę i składają się z następujących elementów:

• zespół napędowy – w pilarkach z silnikiem spalinowym jego konstrukcja umożliwia zatrzymanie łańcucha, gdy piła pracuje na wolnych obrotach (np. podczas przerw w pracy), co ma istotne znaczenia bezpieczeństwa obsługi. W lepszych pilarkach montowane jest również sprzęgło współpracujące z wyłącznikiem, które odłącza napęd (łańcuch szybko się zatrzymuje), gdy zostanie wyłączony silnik;
  
  
• hamulec bezpieczeństwa – jest elementem zapewniającym natychmiastowe zatrzymanie łańcucha w przypadku odbicia piły podczas pracy. Mechanizm działa automatycznie w momencie naciśnięcia na dźwignię umieszczoną przed uchwytem pilarki;
  
  
• układ antywibracyjny – stosowany w pilarkach spalinowych, zabezpiecza przed przenoszeniem drgań na ręce osoby obsługującej;
  
  
• prowadnica łańcucha – zapewnia oparcie dla łańcucha i właściwe jego naprężenie;
  

  Podkaszarka jest bardzo wygodna w trudno dostępnych miejscach (fot. Gardena)

  
  
• łańcuch tnący – ma decydujący wpływ na efektywność pracy i bezpieczeństwo użytkowania. Składa się z przegubowo połączonych ogniw z ukształtowanymi ostrzami i ogranicznikami zagłębienia. W zależności od rodzaju przecinanego materiału mogą być montowane łańcuchy o różnej geometrii ostrzy i grubości warstwy skrawanej.