Suche elewacje - okładziny ścienne

Pod "suchą" elewacją można ułożyć izolację cieplną i w ten sposób ocieplić dom. Montuje się je bardzo szybko, ułożenie 1 m² trwa około godziny. Suche elewacje nie wymagają żadnych zabiegów pielęgnacyjnych ani odnawiania. W przypadku uszkodzenia, wymienia się poszczególne elementy, nie ma więc konieczności demontażu całej elewacji.

Białe panele

Elewacje z paneli naprawdę nie wyglądają źle, za to jak szybko się je układa! (fot. DTC )

Przykładowe kolory sidingu (fot. Royal Hurt)

Najpopularniejszym materiałem montowanym "na sucho" jest oblicówka winylowa (siding); rzadziej stosuje się oblicówkę stalową i aluminiową. Producenci oferują siding w kilkunastu kolorach, ale wciąż najpopularniejszy jest kolor biały. Panele, z których montowana jest elewacja oprócz koloru mogą mieć różny kształt, mogą być płaskie lub łamane, gładkie lub z fakturą imitującą drewno.

Podstawowymi elementami oblicówki winylowej są panele o szerokości od 10 do 30 cm i długości od 2,5 do 3,9 m. Dodatkowo producenci oferują również elementy uzupełniające, takie jak listwy startowe, listwy maskujące, narożne i ozdobne, wykorzystywane do wykańczana gzymsów, oraz różnego rodzaju kształtki, służące do wykańczania detali architektonicznych.

Siding jest materiałem trwałym. Gwarancje na ten produkt mogą być udzielane nawet na kilkadziesiąt lat. Jest również lekki, 1 m² paneli waży ok. 2 kg. Jest więc łatwy w transporcie. Jest również stosunkowo niedrogi. Łączny koszt montażu sidingu wraz z ociepleniem z wełny mineralnej i folią wiatroizolacyjną to koszt ok. 70 zł/m².

Wykonanie

Przed przystąpieniem do mocowania paneli na ścianach, za pomocą kołków rozporowych montuje się ruszt (drewniany, stalowy lub z PVC).

Listwy rusztu układa się poziomo lub pionowo, w zależności od tego, jak będziemy układać panele. Mocowanie paneli zaczyna się od dołu ściany. Sam montaż jest bardzo prosty i każdy, kto ma trochę wprawy i doświadczenia w pracach budowlano-remontowych poradzi sobie bez problemu z mocowaniem paneli.

Elewację winylową zmywa się czystą wodą, tę mocno zabrudzoną wodą z dodatkiem łagodnego detergentu. Gdy wykonując elewację ocieplamy budynek, wełnę mineralną lub styropian układa się między listwami rusztu. Jeśli natomiast domu nie ocieplamy, przestrzeń ta pozostaje pusta.

Schemat wykonania suchych elewacji

Otulone drewnem

Elewacje z zabezpieczonych desek drewnianych lub gontów, dziś nie cieszą się popularnością. Oblicówki drewniane najczęściej stosowane są do wykańczania małych budynków rekreacyjnych jako wierzchnia warstwa docieplenia ścian lub jako dekoracyjna osłona konstrukcji ścian w budynkach szkieletowych. W domach murowanych drewno wykorzystywane jest głównie do wykańczania fragmentów elewacji: szczytów poddaszy, lukarn, loggi i podbitek dachowych.

Ciekawe połączenie – cokół obłożony płytkami z piaskowca, a ściany drewnem (fot. Z&Z Stein)

Wykonanie

Deski elewacyjne zazwyczaj mocuje się na drewnianym ruszcie z poziomo lub pionowo przybijanych łat. W przypadku wykańczania budynków szkieletowych o sztywnym poszyciu ścian (np. ze sklejki), deski można mocować bezpośrednio na ścianach, na wiatroizolacji.

Elementy rusztu montażowego mocowane są na śruby lub gwoździe. Jeśli budynek jest jednocześnie ocieplany, to po zamontowaniu rusztu należy zamocować warstwy izolacji cieplnej (najlepiej wełny mineralnej) oraz zabezpieczyć całość folią wiatroizolacjną.

Montaż elewacji drewnianej rozpoczyna się od elementów narożnych i obramowania otworów. Deski elewacyjne można układać poziomo -na pióro i wpust, na zakład lub na przylgę, pionowo - łącząc w taki sam sposób albo ukośnie - np. w jodełkę, czy równolegle do połaci dachu na ścianach szczytowych.

Alternatywne dla tradycyjnych desek, ale jeszcze rzadziej stosowane są gonty drewniane. Są to krótkie, szerokie płytki, zwykle z drewna sosnowego lub cedrowego, montowane co najmniej w dwóch nachodzących na siebie warstwach. Układane bezpośrednio na sztywne poszycie elewacji pokrytej wiatroizolacją. Gotowe elewacje z desek zwykle zabezpiecza się wodoodpornymi lakierami do drewna , a gonty pokrywa się bejcą lub pozostawia w stanie surowym. Drewno jest rzadko wybierane, jako materiał elewacyjny. Okładziny drewniane są drogie, mniej trwałe np. od sidingu i wymagają okresowej konserwacji.

Elewacja z kamienia (fot. IKO)

Płytki z kamienia pokryte żywicą akrylową (fot. Steni)

A może z kamienia

Elewacja pokryta kamieniem jest oryginalna i efektowna. Do jej wykonania stosuje się różnej wielkości płytki kamienne lub z konglomeratu (żywic z dodatkiem kruszyw naturalnych) oraz te wykonane ze zmielonych surowców naturalnych wzbogaconych o dodatki uszlachetniające, imitujące kamień naturalny, piaskowiec, wapień lub klinkier.

Elewacja wykończona płytkami jest łatwiejsza w wykonaniu, cieńsza i lżejsza od obmurówki. Płytki produkowane są w wielu kolorach, kształtach i wymiarach. Te naśladujące klinkier mają takie barwy, jak cegły klinkierowe: odcienie czerwieni, brązu i żółci.

Gresowe są czerwone lub w kolorze porcelany. Płytki kamienne (z kamienia naturalnego lub sztucznego) mają zarówno ciemne, jak i jasne, pastelowe kolory.

Wykonanie

Okładzinę z płytek można wykonać samemu: płytki przykleja się łatwo i szybko. Można je układać na ścianach wykończonych tynkiem cementowo-wapiennym, a także na ścianach z betonu komórkowego. Jednak przed przyklejeniem płytek na elewację nowego domu, należy poczekać kilka miesięcy, by nie mocować płytek w czasie osiadania budynku.

W takim przypadku płytki mogą szybko popękać. Najważniejsze jest dobranie odpowiedniego kleju. Musi on utrzymać płytki na ścianie, i przenosić naprężenia wywołane odkształceniami termicznymi płytek.

Należy stosować klej elastyczny, taki który tworzy trwałe, odkształcające się powłoki. Klej należy nakładać i na płytki, i na mur. Po przyklejeniu wszystkich płytek, już następnego dnia można wypełniać spoiny elastyczną zaprawą.

Klinkierowe

Klinkier może podkreślić urok tynku… a może odwrotnie? (fot. Cerrad)

Takie elewacje są trwałe i eleganckie. Wyglądają dobrze nawet po wielu latach. Cegły klinkierowe różnią się wymiarami, kolorami i fakturami.

Mogą być gładkie lub ryflowane, najczęściej o wymiarach 250/120/65 mm, lub 240/115/71 mm, pełne lub drążone. Najczęściej wypala się je na kolor czerwony, żółto piaskowy, a czasem na biały.

Decydując się na elewację klinkierową należy od razu zamówić wystarczającą ilość cegieł, ponieważ partie pochodzące z kolejnych dostaw mogą się nieznacznie różnić odcieniem.

Dostarczone na budowę cegły należy chronić przed zabrudzeniem, deszczem i śniegiem. Najczęściej z klinkieru muruje się warstwę osłonową ściany trójwarstwowej, która składa się jeszcze z warstwy nośnej oraz materiału termoizolacyjnego. Elewacje z cegieł mogą też mieć domy o konstrukcji szkieletowej .

Wykonanie

Klinkier jest materiałem wymagającym sporego doświadczenia wykonawcy i dużej staranności wykonywanych prac. Dlatego należy korzystać z poleconych i sprawdzonych wykonawców. Podczas murowania najlepiej mieszać cegły z kilku palet. Powierzchnia licowa cegieł musi być chroniona przed zanieczyszczeniem zaprawą, bo zabrudzenia trudno usunąć.

Najlepiej korzystać z gotowych zapraw, które trzeba tylko wymieszać z wodą. Ze względów konstrukcyjnych grubość ścianki elewacyjnej nie może być mniejsza niż 7 cm. Jeśli wykonuje się obmurówkę (oblicówkę) istniejącego domu, trzeba liczyć się z dodatkowymi pracami i większymi kosztami.

Zagięte pod kątem prostym płytki ułatwiają wykonanie naroży (fot. Röben)	Płytki klinkierowe mogą być gładkie lub chropowate (fot. Ekoklinkier)

Zwykle wymaga to dobudowania fundamentu lub wykonania belki podwalinowej, żeby było na czym oprzeć mur z cegieł elewacyjnych. Ze względu na obciążenie parciem i ssaniem wiatru ściany osłonowe muszą być kotwione do warstwy konstrukcyjnej. Popularną metodą jest murowanie jednoetapowe - jednoczesne wznoszenie ściany i jej spoinowanie.

Spoiny między cegłami dokładnie wypełnia się zaprawą, a następnie od strony zewnętrznej nadaje się im odpowiedni kształt. Lepsze efekty uzyskuje się murując dwuetapowo. Spoiny wykonuje się dopiero po wzniesieniu muru. Ważne by przez 7-14 dni od zakończenia prac zabezpieczać elewację przed deszczem, wiatrem i intensywnym słońcem. Najlepiej do tego celu użyć grubej folii.

Joanna Dąbrowska