Budujemy Dom
Stan surowy / Dachy i rynny / Artykuły

Jakie rynny wybrać i jak je konserwować?

Rynny instaluje się nie tylko na dachach, ale również na krawędziach tarasów, balkonów, a także na lukarnach. Dobór rynien powinien uwzględniać wielkość i kształt dachu, kąt pochylenia połaci oraz sposób odprowadzenia wody deszczowej. Nie bez znaczenia jest również estetyka orynnowania, gdyż jego dobrze widoczne elementy powinny współgrać z elewacją domu.

Jakie rynny wybrać i jak je konserwować?
Tagi: rynny

Jaki system rynnowy wybrać?

Systemy rynnowe, choć pod względem finansowym jest niewielkim wydatkiem w ogólnych kosztach budowy domu, dość istotnie wpływa na trwałość budynku, a także jego estetykę. Jeśli rynny przeciekają lub uległy odkształceniu, mogą przyczynić się do powstania nawet znacznych uszkodzeń elewacji budynku.

Jeszcze groźniejsze jest trwałe zawilgocenie ścian, które sprzyja rozwojowi pleśni i grzybów, a może nawet doprowadzić do trwałego zniszczenia konstrukcji domu. Oczywiście, ewentualne zagrożenia spowodowane niesprawnym orynnowaniem dotyczą głównie domów z dachami bez wysuniętych okapów, gdzie rynny układane są na ozdobnych gzymsach lub otaczają dach prawie płaski.

Elementy orynnowania
Nie powinno mieszać się elementów z różnych systemów orynnowania (fot. Lindab)

Trwałość i niezawodność systemu rynnowego zależy nie tylko od materiału, z jakiego zostało ono wykonane, ale również od sposobu łączenia i uszczelniania oraz mocowania poszczególnych fragmentów systemu. Najczęściej montowane są rynny z PVC lub stalowej blachy powlekanej, a inwestorzy zastanawiają się, który materiał wybrać, gdyż powszechnie jest dziś znana ich porównywalność. Pod względem estetycznym oba systemy są bardzo podobne.

Zbliżona jest też ich trwałość w przeciętnych warunkach użytkowania, choć oczywiście, zależy ona od jakości użytych surowców. W obydwu przypadkach orynnowanie jest łatwe w montażu i można do niego podejść samodzielnie, bez użycia specjalistycznych narzędzi. Niektórzy producenci metalowych systemów rynnowych oferują wykonanie rynien o dowolnej długości w jednym odcinku – na żądaną długość rynna gięta jest na placu budowy.

I rynny metalowe i z PVC dostępne są w bogatej gamie kolorystycznej, mają takie same półokrągłe, eliptyczne, trapezowe lub prostokątne kształty. Zatem co może decydować o wyborze konkretnego systemu? Naszym zdaniem, najlepszym rozstrzygnięciem dylematu - rynny stalowe czy z tworzywa – będzie podejście do tematu mniej technologicznie, a bardziej użytkowo.

Rynna na półokrągłej płaszczyźnie
Rynny można stosować również na półokrągłych płaszczyznach (fot. Plastmo)

Konserwacja rynien obowiązkowa

Systemy rynnowe trzeba przynajmniej dwa razy do roku sprawdzić i oczyścić z piasku oraz ziemi naniesionych przez wiatr, a w terenach zadrzewionych kłopotliwe do usunięcia będą liście. Pierwsze czyszczenie trzeba przeprowadzać wiosną, jednocześnie zwracając baczną uwagę na ewentualne uszkodzenia spowodowane przez zalegający śnieg.

Drugi raz zaglądamy do rynien na jesieni, bu oczyścić je z zalegających tam liści drzew. Rynny trzeba czyścić również wtedy, gdy założone są na nich siatki ochronne – zatrzymują one jedynie płaskie liście, ale „przepuszczają” igliwie oraz drobne gałązki.

Prace konserwacyjne wymagają wejścia na dach, co przy jego dużym nachyleniu może być niebezpieczne dla osoby z niewielkim doświadczeniem w poruszaniu się po takich powierzchniach. Czasami warto zatrudnić do tego specjalistyczną firmę. Jeśli okap dachu znajduje się na wysokości 3-4 m, rynny można czyścić stojąc na drabinie rozstawnej lub specjalnym rusztowaniu (można je wypożyczyć).

Do usuwania zanieczyszczeń nie wolno używać ostrych szufelek, metalowych pazurków, gdyż łatwo wówczas można uszkodzić ochronną powłokę cynkową lub lakierniczą. Dobrym sposobem na usunięcie liści jest użycie wody pod dużym ciśnieniem z węża ogrodniczego, a jeszcze lepiej zastosowanie myjki wysokociśnieniowej. Taki wodny zabieg rozpoczyna się od wylotu z rynny do rury spustowej i kolejno spłukuje porcje zanieczyszczeń.

Użycie wody pozwala również sprawdzić szczelność rynien i prawidłowy jej spływ. Polega to na zatkaniu otworu odpływowego i napełnieniu rynny wodą do 1/4-1/2 jej wysokości. Teraz trzeba uważnie obserwować, czy gdzieś nie występują przecieki. Po opróżnieniu rynny, wewnątrz nie powinny pozostawać oczka wody, gdyż świadczyć to będzie o wadliwym jej zamocowaniem. W takim przypadku wystarczy zwykle dogięcie rynajz i powtórne sprawdzenie prawidłowości spływu wody. Przy okazji porządków, sprawdza się też stan powierzchni rynien, fartuchów nadrynnowych oraz ich zamocowanie.

Żeby rynny nie zamarzały

Problemu zamarzania wody w rynnach nie należy bagatelizować. Gdy orynnowanie umieszczone jest w gzymsie, napływająca do wypełnionych lodem rynien woda z topniejącego śniegu może przelewać się bezpośrednio na elewację domu. Sytuacje takie zdarzają się coraz częściej, gdyż przemiennie występujące mrozy i odwilże sprzyjają oblodzeniu.

Jedynym sposobem na uniknięcie tego zjawiska jest podgrzewanie rynien prądem elektrycznym. Doskonale do tego celu nadają się kable grzewcze, podobne do tych używanych w systemach ogrzewania podłogowego.

Układa się je luźno na dnie rynny lub wewnątrz rury spustowej. Ponieważ muszą one mieć odporną na promieniowanie UV powłokę, dlatego trzeba użyć kabli specjalnie produkowanych do tego celu.

Kabel grzewczy ułożony na dnie rynny
Kabel grzewczy ułożony na dnie rynny chroni ją przed zamarzaniem. (fot. Elektra)

Standardowy kabel grzewczy (z grzałką oporową) ma stałą moc, niezależnie od warunków otoczenia. Do skutecznego oraz ekonomicznego sterowania jego pracą niezbędny jest termostat, włączający i wyłączający ogrzewanie zależnie od pogody.

Samoczynne dostosowanie emitowanej mocy do temperatury otoczenia zapewniają natomiast samoregulujące się kable z rdzeniem ze specjalnego tworzywa. Dopasowują one nawet swoją moc do różnic temperatury występującej w różnych miejscach rynny. Na odcinku niższej temperatury grzeją one intensywniej niż tam, gdzie jest cieplej.

Przy wzroście temperatury do 3-5°C praktycznie nie pobierają już energii elektrycznej. Pobór prądu przez kable grzewcze jest stosunkowo niewielki i wynosi 20-30 W na metr bieżący rynny. Dobowe zużycie energii dla średniej wielkości domu nie przekracza więc 8-10 kWh. W ciągu zimy koszty takiego ogrzewania nie powinny być wyższe niż 250-350 zł.

Montujemy rynny

Montaż systemu rynnowego przeprowadza się najczęściej równocześnie z ułożeniem pokrycia dachowego. Jednak przedtem muszą zostać starannie wykonane tzw. obróbki blacharskie przy krawędzi dachu, które zapewnią szczelność pokrycia i swobodny spływ wody opadowej. Na dachach o prostej konstrukcji, w ramach obróbki, wystarczy umocować tzw. pasy nadrynnowe, zapobiegające podciekaniu wody pod pokrycie.

Bardziej pracochłonne będzie odpowiednie przygotowanie dachu o skomplikowanym kształcie, z lukarnami i wewnętrznymi załamaniami płaszczyzny poszycia. W miejscach takich następuje bowiem kumulacja strumieni spływającej wody, co zwiększa szybkość przepływu i może prowadzić do miejscowego jej wychlapywania poza koryto niżej umieszczonych rynien.

Dlatego nie należy odprowadzać wody np. z orynnowanej lukarny na połać dachową, powinno się kierować ją bezpośrednio do rur spustowych. Wszelkie obróbki blacharskie wykonywane są najczęściej z ciętej i profilowanej na placu budowy stalowej blachy powlekanej w kolorze dostosowanym do reszty orynnowania. Niekiedy stosuje się również bitumiczne elementy wykończeniowe, wchodzące w skład określonych systemów pokryć dachowych.

Kolorowe powłoki rynien
Rynny dzięki powłokom ochronnym są nie tylko trwałe, ale też i kolorowe (fot. Gamrat)

Rynny mocowane są do połaci za pomocą uchwytów – tzw. rynajz – przykręcanych bezpośrednio do krokwi lub do deski okapowej. Rozstaw uchwytów musi być dostosowany do systemu orynnowania i najczęściej wynosi 50-75 cm. Rynajzy powinny być umieszczane w odległości nie większej niż 15 cm od złączek łączących odcinki rynien, lejów odpływowych lub narożników.

Na dachach zakończonych gzymsem instaluje się rynny z płaskim dnem, które układa się na wiszących uchwytach lub bezpośrednio na podłożu. Jeżeli mamy do czynienia z dachem wymagającym zapewnienia wentylacji podpokryciowej, należy zwrócić uwagę, aby mocowanie rynien nie ograniczyło dopływu powietrza pod pokrycie w obrębie okapu.

Rynny mogą być układane poziomo, ale zalecane jest niewielkie ich pochylenie – 0,5-1% – w kierunku odpływu. Dzięki takiemu pochyleniu uzyskuje się większą, o ok. 20 %, wydajność odprowadzenia wody. Lepsza jest również zdolność do samooczyszczania rynny, zmniejsza się prawdopodobieństwo tworzenia się zastoin, które mogą zamarzać.

Rury spustowe (połączone z rynnami za pomocą tzw. kosza lub odpływu przelotowego) umieszcza się najczęściej na końcach prostego odcinka orynnowania. Do zmiany kierunku przebiegu rynien używa się narożników wewnętrznych lub zewnętrznych, a końce zamyka się zaślepkami. Rury spustowe mocowane są do ściany obejmami, a zmianę kierunku umożliwiają kolana o różnym kącie załamania.

Niekiedy, zamiast rur spustowych, instaluje się łańcuchy, po których woda spływa do studzienki chłonnej. W odpływach rynien, w których nie można zamocować rur spustowych, zakładane są tzw. rzygacze- kierują strumień wody z dala od ściany budynku.

System rynien na dachu
Nawet skomplikowany system rynien może się całkiem estetycznie prezentować (fot. Lindab)

Systemy rynnowe - podsumowanie

Systemy rynnowe można nie instalować tylko na dachach z daleko wysuniętymi okapami bądź krytych strzechą. W każdej innej sytuacji rynny są koniecznym elementem ochrony – dachu, elewacji i bezpośredniego otoczenia domu – przed zalaniem.

Ponieważ orynnowania z PVC i stali powlekanej są porównywalne cenowo i jakościowo, wybór któregoś z nich należy uzależnić od ich przydatności w określonych warunkach (rodzaj pokrycia dachowego, nasłonecznienie, otoczenie domu).

Cezary Jankowski

aktualizacja: 2016-09-22

Dodaj komentarz

Zobacz też:

Zadaj pytanie naszemu ekspertowi
 
Klasyka na dachu - dachówka ceramiczna Rubin
Klasyka na dachu - dachówka ceramiczna Rubin Braas w swojej ofercie prezentuje szeroki wybór pokryć ceramicznych. Wykonane z gliny zachwycają klasycznym charakterem i naturalnym pięknem. ...
Blachy Pruszyński Promotorem Polski 2017
Blachy Pruszyński Promotorem Polski 2017 Firma Blachy Pruszyński została doceniona przez Fundację Polskiego Godła Promocyjnego "Teraz Polska". Wyróżnienie "Promotor Polski" zostało ...
Blachy Pruszyński Ambasadorem Polskiej Gospodarki 2017
Blachy Pruszyński Ambasadorem Polskiej Gospodarki 2017 Firma Blachy Pruszyński otrzymała zaszczytny tytuł Ambasadora Polskiej Gospodarki 2017 w kategorii Najlepsza Jakość. Nagroda jest potwierdzeniem, ...
Najbardziej znane marki
Dachówki ceramiczne - ranking rozpoznawalności firm i produktów
Folie dachowe - ranking rozpoznawalności firm i produktów
Klub Budujących Dom


Wypełniaj ankiety i zbieraj punkty
na bezpłatną prenumeratę
i inne nagrody

  • Polecamy również
    Czas na Wnętrze Vademecum Domu Energooszczędnego ABC Budowania Dom Polski Wnętrza Twój Dom Twój Styl
Wydanie tabletowe
Budujemy Dom
Mamy dla Ciebie prezent!
Zapisz się do bezpłatnego newslettera BudujemyDom.pl i pobierz GRATIS elektroniczne wydanie miesięcznika "Budujemy Dom".
W każdy czwartek otrzymasz darmowy
poradnik budowlany, a w nim:
  • aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego,
  • porady budowlane,
  • najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl,
  • zapowiedź raportu miesiąca dostępnego w serwisie
    w pełnej wersji.

Czas na wnętrze