Budujemy Dom
Stan surowy / Dachy i rynny / Artykuły


Dachówki z gliny lub cementu

Dachówki to chyba najbardziej lubiany materiał do wykańczania dachu. Zarówno ceramicznymi, jak i cementowymi można pokryć nawet ten o najbardziej skomplikowanym kształcie. Mają podobną formę i zbliżony ciężar, prawie w taki sam sposób się je układa. Różni je, oczywiście, cena.
Dachówka Wienerberger
 (fot. Wienerberger)

Dachówki najlepiej sprawdzają się na dachach stromych. Warto ich użyć także na dachu z dużą ilością załamań czy lukarn, nie wymagają bowiem przycinania przy dopasowywaniu do jego kształtu. Ze względu na spory ciężar dachówek można też mieć pewność, że wichury nie zniszczą pokrycia. Cechuje je także dobra dźwiękoszczelność, co oznacza, że na poddaszu możemy liczyć na izolacyjność akustyczną nawet podczas ulewy czy gradobicia.

Tradycyjna glina

Dachówki ceramiczne powstają w procesie wypalania gliny, której zawdzięczają naturalny - zazwyczaj ceglastoczerwony - kolor (barwę taką nadają ceramice zawarte w glinie związki żelaza). Ponieważ glina rzadko występuje w jednolitych złożach, dachówki różnią się odcieniem nawet w tej samej partii produkcyjnej.

Proces przygotowania gliny i jej wypału jest tak opracowany, aby dachówki przede wszystkim były trwałe, czyli nienasiąkliwe i mrozoodporne, nie zaś żeby miały jednolitą barwę. Dachówka naturalna (w tradycyjnym kolorze) jest też bardziej porowata, w związku z czym szybciej się brudzi. Różnice kolorystyczne producenci niwelują dzięki angobowaniu powierzchni dachówek lub barwieniu ich w masie.

 Dachówki angobowane
 Efekt cieniowania producenci uzyskują dzięki zastosowaniu dwóch kolorów angoby
(fot. Röben)

Angobowanie polega na naniesieniu specjalnie przygotowanej mieszanki rozrzedzonej gliny (używanej do produkcji dachówek) oraz specjalnych barwników na wysuszoną, ale nie wypaloną jeszcze dachówkę. Po wyschnięciu angoby dachówka jest wypalana, co ujednolica barwę jej powierzchni.

Wewnątrz pozostaje jednak w naturalnym odcieniu gliny. Jeśli więc dachówki mają ciemną barwę, wszelkie uszkodzenia czy przecięte brzegi powstałe podczas obróbki dekarskiej (na przykład docinania dachówek przy koszach) są widoczne.

Angobowane dachówki są gładsze i odporniejsze na zabrudzenia niż naturalne, mają też więcej kolorów. Stosując dwa rodzaje angoby producenci otrzymują dachówki cieniowane. Dachówki glazurowane są zanurzane lub spryskiwane glazurą, która topi się podczas wypalania i nadaje dachówce gładką powierzchnię. Są one bardziej błyszczące niż te z angobą, a także bardziej odporne na wilgoć i zabrudzenia.

Barwienie w masie polega na dodaniu do gliny odpowiednich pigmentów mineralnych jeszcze przed uformowaniem dachówek. Po nadaniu odpowiedniego kształtu są one suszone i pokrywane warstwą angoby. W końcowym etapie są wypalane w piecu. Dzięki barwieniu w masie dachówki mają podobny kolor zarówno na wierzchu, jak i w środku.

Współczesny cement

Dachówki cementowe nie różnią się za bardzo wyglądem od ceramicznych i trzeba mieć naprawdę spore doświadczenie, by z daleka czy nawet z bliska dostrzec różnicę. Wzornictwo dachówek cementowych nawiązuje do dachówek ceramicznych, podobne są również elementy uzupełniające, np. gąsiory, dachówki okapowe, boczne czy wentylacyjne. Zasady montażu dachówek cementowych są niemal identyczne, jak ceramicznych.
Dachówki cementowe są nieco lżejsze i tańsze niż tradycyjne (15-30%).

Tańsze są też wszelkie cementowe elementy uzupełniające. O tej różnicy decyduje przede wszystkim niższy koszt ich produkcji - do wiązania cementu, z którego się je wytwarza, nie potrzeba aż tak wysokich nakładów energii, jak do wypalania dachówek ceramicznych. Nie ma natomiast różnicy w kosztach ułożenia obu tych pokryć. A i jakością nie ustępują swoim "protoplastom".

Różne kolory dachówek cementowych otrzymuje się przez dodanie do masy naturalnych pigmentów lub pokrywanie specjalnymi farbami - powłoka ochronna sprawia, że powierzchnia dachówek jest bardzo gładka, a na takiej trudno osadzają się wszelkie zabrudzenia. 

 Dachówka karpiówka
 Karpiówka – najpopularniejsza jest półokrągła, ale istnieją też inne: proste, sześciokątne, segmentowe, łukowe. Można ją ułożyć w łuskę (z lewej) lub w koronkę (z prawej) (fot. Wienerberger)

Nie tylko karpiówka

Chociaż właśnie od karpiówki się zaczęło. Do dziś ten kształt dachówki nie stracił na popularności. Nazwa jej pochodzi od kształtu przypominającego łuski karpia. W zależności od rodzaju powierzchni może być gładka, żłobkowana lub falista.

Najbardziej popularne są płytki o zaokrąglonym u dołu wykroju. Karpiówkę układa się na dwa sposoby - "w łuskę" (każdy rząd dachówek wisi na pojedynczej łacie) lub "w koronkę" (na jednej łacie wiszą dwa rzędy przesunięte względem siebie o pół dachówki).

Szczelniejsze jest oczywiście krycie podwójne. Karpiówki nie mają zamków, więc na łatach mocuje się je dzięki zaczepom na dolnej powierzchni. Jeśli nie ma zaczepów, są otwory umożliwiające przybicie dachówek do łat.

Esówka (często zwana holenderką) też kiedyś była bardzo popularna. Jej nazwa pochodzi od tego, że w przekroju poprzecznym ma kształt zbliżony do litery S, a poszczególne modele różnią się proporcjami części płaskiej w stosunku do wypukłej fali.

Może być pojedyncza (wtedy ma jeden grzbiet) lub podwójna (ma dwa grzbiety). Dzięki zakrzywieniu powierzchni woda z esówki spływa szybciej niż z dachówek płaskich, a zakład zachodzących na siebie dachówek umożliwia ich szczelne połączenie. Esówki są niezastąpione przy wymianie starych pokryć - możliwość zmiennej szerokości krycia eliminuje wymianę starych łat, skraca więc czas i koszt remontu.

Tradycyjne esówki nie mają zamków, tylko wyprofilowane zaczepy, które zahacza się na łatach; jednak są też dostępne nowoczesne esówki z zamkami.


Do układania parami przeznaczone są także tradycyjne dachówki zakładkowe bez zamków typu mnich-mniszka - na wklęsłe mniszki kładzie się wypukłe mnichy, które do łat mocuje się klamrami lub drutem.


Dachówki zakładkowe mają od spodu zaczepy, które zahacza się o łaty, a na bokach i od strony czoła - specjalnie wyprofilowane zamki, które podczas układania dachówek na dachu wzajemnie się zazębiają. Zamki ułatwiają układanie na sobie dachówek i poprawiają szczelność pokrycia. W zamkach zazwyczaj są pewne luzy, pozwalające na regulację rozstawu dachówek, dlatego ich zużycie jest zmienne. Do grupy dachówek zakładkowych należą między innymi renesansowe i romańskie.

karpiówkaesówkapodwójna esówkamnich-mniszka
 Dachówki zakładkowe
 (fot. Wienerberger)

Podłoże pod dachówki

Pod pokrycie z dachówek najczęściej nie potrzeba deskowania, niezbędna jest jednak folia wstępnego krycia (FWK), która nie przepuszcza wody z ewentualnych nieszczelności pokrycia, ale wypuszcza parę wodną z wnętrza domu. Po ułożeniu FWK wykonuje się ruszt z kontrłat i łat - kontrłaty mocuje się wzdłuż krokwi, aby nie utrudniały spływania wody, która ewentualnie może dostać się pod dachówki, a do kontrłat (równolegle do okapu i kalenicy dachu) przybija się łaty.

Wymiary łat i kontrłat zależą od długości oraz rozstawu osiowego krokwi i tak jak inne elementy konstrukcyjne budynku powinny być określone przez projektanta. Jeśli nie ma ich w projekcie, a kąt dachu mieści się w przedziale 30-55° i rozstaw krokwi nie przekracza 90 cm, stosuje się łaty o wymiarach 4×5 cm, kontrłaty - 2,5×5 cm (pod warunkiem, że długość krokwi nie przekracza 10 m).

Układanie

Montaż dachówek

 Klamry do mocowania dachówek. Zabezpieczają je przed zsunięciem i poderwaniem przez wiatr
(fot. Lafarge Dachy, Ruppceramika

Przyjmuje się, że dachówki ceramiczne najlepiej sprawdzają się na dachach o pochyleniu połaci 35-45°, co nie oznacza, że nie da się ich ułożyć na dachach bardziej płaskich lub stromych. Trzeba tylko wykonać odpowiednie zabezpieczenia.

Przy niewielkim spadku (10° lub nawet mniejszym - dokładną informację znajdziemy w karcie technicznej) dachówki układa się na sztywnym podłożu - pełnym deskowaniu zabezpieczonym papą lub folią.

Na bardzo stromych dachach - aby zapobiec ewentualnemu zrywaniu dachówek przez porywisty wiatr - pojedyncze dachówki mocuje się do łat, np. drutem lub klamrami. Minimalna liczba zamocowań przypadających na metr kwadratowy pokrycia podana jest przez jego producenta.

Zależy ona nie tylko od rodzaju dachówki i kąta nachylenia połaci, lecz również od kształtu dachu oraz typu jego konstrukcji, wysokości kalenicy, a także strefy wiatrowej, w której znajduje się budynek.

Niezależnie od podanej przez producenta ilości niezbędnych zamocowań trzeba przytwierdzić wszystkie dachówki szczytowe, okapowe, kalenicowe, a także gąsiory, jak również dachówki przy elementach przecinających połać dachu, np. okna połaciowe, kominy czy kosze.

Solidnego zamocowania wymagają też dachówki przeznaczone pod stopnie i ławy kominiarskie oraz płotki przeciwśniegowe.

Uwaga! Jeśli kąt nachylenia połaci jest większy niż 65°, trzeba zamocować wszystkie dachówki.

W Polsce najbardziej narażone na działanie wiatru są obszary nadmorskie oraz górzyste, tam więc bardzo starannie dobiera się sposób mocowania dachówek. Dodatkowo w pasie nadmorskim warto zwiększyć liczba mocowanych dachówek w stosunku do liczby zalecanej dla przynależnej im strefy. Wysoko w górach mocuje się wszystkie dachówki. Na terenach, w których wieją porywiste wiatry często wykorzystuje się zalety dachówek zakładkowych, które mają sporo miejsca na zamkach, umożliwiających zastosowanie specjalnych klamer.

 Akcesoria dachowe
 Przykładowe akcesoria: klamra i denko do gąsiora, kosz i kominek wentylacyjny
(fot. Lafarge Dachy, Braas)

Przed zsuwaniem się pokrywy śnieżnej z dachu, która może oberwać rynny, uszkodzić zaparkowane przy budynku samochody, a przede wszystkim być zagrożeniem dla ludzi przebywających w pobliżu, zabezpiecza system przeciwśniegowy. Składa się on ze specjalnie zaprojektowanych dachówek, do których można zamocować bale drewniane lub aluminiowe płotki przeciwśniegowe.

Konserwacja

Najczęstszym problemem związanym z eksploatacją dachówek jest pojawianie się na nich mchów i porostów. Związane jest to często z niewłaściwym wykonaniem wentylacji przestrzeni między dachówkami a wstępnym kryciem (folią dachową lub deskowaniem przykrytym papą).

Mchy i porosty najczęściej porastają osłonięte lub zacienione miejsca od strony północnej oraz dachy usytuowane w lasach lub terenach zadrzewionych o dużym zawilgoceniu. Na szczęście, szkodliwość tych mikroorganizmów dla funkcjonowania i trwałości pokryć dachowych nie jest duża.

Przed mchem dach można w pewien sposób zabezpieczać, na przykład bezbarwnym impregnatem, jednak producenci dachówek przestrzegają przed nierozsądnym ich stosowaniem. Innym sposobem na nieporastanie mchem jest montowanie na dachu (w kalenicy) specjalnych taśm miedzianych, z których podczas opadów wytrącane są jony miedzi niszczące mech.

Ile za pokrycie?

Dla różnych dachówek miarodajne jest porównywanie kosztu gotowego pokrycia, z uwzględnieniem nie tylko cen dachówek podstawowych, lecz także liczby potrzebnych dachówek systemowych, gąsiorów i okien połaciowych oraz ilości niezbędnych elementów dodatkowych (np. klamer, taśm, uszczelnień) i obróbek blacharskich oraz strat związanych z cięciem dachówek.

Istotne są także akcesoria przeciwśnieżne (płotki, drabinki, bale, rozpruwacze śniegu) oraz ułatwiające poruszanie się po dachu (ławy i stopnie kominiarskie). W takim porównaniu nie może zabraknąć wynagrodzenia dla dekarza - zależy ono bowiem od rodzaju dachówki i stopnia skomplikowania dachu, warto więc je odpowiednio wcześnie uzgodnić. Zatem koszt pokrycia to aspekt wyjątkowo indywidualny.

Gwarancja na pokrycie

Każda gwarancja dotyczy jakości sprzedanego materiału i polega na zobowiązaniu się producenta do spełnienia odpowiednich świadczeń na wypadek, gdyby w okresie gwarancyjnym ujawniły się wady fizyczne produktu. Ponieważ zobowiązanie jest dobrowolne, gwarancja praktycznie może zawierać tylko nazwę i adres producenta (lub jego przedstawiciela w Polsce) oraz czas trwania ochrony. Prawdziwą ochronę daje kupującemu dopiero umowa sprzedaży – na jej podstawie sprzedawca ma obowiązek naprawienia szkód w przypadku niezgodności produktu z umową. Powinność ta wygasa jednak po dwóch latach od momentu dokonania zakupu. Niestety, ewentualne wady materiałów budowlanych zazwyczaj ujawniają się znacznie później, a wtedy można polegać wyłącznie na gwarancji producenta.

Wydawać by się mogło, że udzielane przez niektórych producentów pokryć nawet dożywotnie gwarancje są stuprocentowym zapewnieniem wysokiej jakości materiału. Niestety, gwarancja – jako całkowicie dobrowolna deklaracja – nie musi być oparta na jakiejkolwiek normie dotyczącej parametrów materiału budowlanego (badaniami, które mogłyby uwiarygodnić gwarancję jakości pokrycia dachowego jest określenie jego mrozoodporności, nasiąkliwości i przesiąkliwości czy niezmienionej barwy). Żadna instytucja nie sprawdza także, czy dany materiał faktycznie odznacza się deklarowaną jakością, co oznacza, że nawet wieloletnia gwarancja nie musi być tożsama z jakością materiału.

Monika Karda

aktualizacja: 2011-07-01

Dodaj komentarz

Zdaniem naszych Czytelników

Tylko napiszcie do czego służy kominek wentylacyjny tak stosowany w niektórych projektach. Niech ci niezorientowani niech sobie nie wcisną ją do wentylacji grawitacyjnej - Broń Boże!

Gość: pp

20 Lut 2009, 21:23

Chcesz wiedzieć więcej - zajrzyj na Forum.BudujemyDom.pl
Zadaj pytanie naszemu ekspertowi
 

Kryteria wyboru pokrycia dachowego

Od rodzaju zastosowanego pokrycia dachowego zależy nie tylko wygląd domu, ale także trwałość oraz szczelność zadaszenia. Wybór jest duży i dlatego decyzja powinna być podjęta wspólnie przez architekta i inwestora.
topowe produkty

Dachówki Creaton Polska - trwałość i elegancja

Firma CREATON oferuje najszerszy na świecie asortyment dachówek ceramicznych będący w stanie zaspokoić wszelkie indywidualne gusta i wymagania oraz dający możliwość tworzenia niezwykłych zindywidualizowanych rozwiązań - od wież kościelnych, po dachy budynków w stylu awangardowym.
Najbardziej znane marki
Bitumiczne: gonty, papy i płyty - ranking rozpoznawalności firm i produktów
Dachówki cementowe (betonowe) - ranking rozpoznawalności firm i produktów
System ROCKTECT - aktywna paroizolacja od ROCKWOOL
System ROCKTECT - aktywna paroizolacja od ROCKWOOL Aby zapewnić sprzyjający mikroklimat panujący na poddaszu, którego ważnym elementem jest poziom wilgotności powietrza, należy zastosować ...
Dachówki ceramiczne MONZAplus marki Röben dostępne w kolorze grafitowym
Dachówki ceramiczne MONZAplus marki Röben dostępne w kolorze grafitowym Cieszące się dużą popularnością dachówki ceramiczne MONZAplus zostały poszerzone o kolejny wariant kolorystyczny. Odznaczające się ...
Gala 20-lecia firmy Galeco
Gala 20-lecia firmy Galeco 25 listopada 2016 r. w Starej Zajezdni by the Silva w Krakowie, odbyła się uroczysta gala wieńcząca okrągły, jubileuszowy rok dla firmy ...
Zamknij okno x
Newsletter
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera i otrzymuj najświeższe
informacje prosto na Twoją skrzynkę e-mailową.
Budujemy Dom - wersja elektroniczna gratis!
Zapisz się na bezpłatny newsletter BudujemyDom.pl, a otrzymasz najnowszy numer miesięcznika Budujemy Dom w wersji elektronicznej.     
Dlaczego warto się zapisać?
W każdy czwartek otrzymasz darmowy poradnik budowlany na swój email, a w nim:
- aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego;
- porady budowlane;
- najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl; - zapowiedź raportu miesiąca dostępnego w serwisie w pełnej wersji.
Zapisz się do newslettera
Klub Budujących Dom


Wypełniaj ankiety i zbieraj punkty
na bezpłatną prenumeratę
i inne nagrody

  • Polecamy również
    Czas na Wnętrze Vademecum Domu Energooszczędnego ABC Budowania Dom Polski Wnętrza Twój Dom Twój Styl
Wydanie tabletowe
Newsletter BudujemyDom.pl
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera i otrzymuj najświeższe informacje prosto na Twoją skrzynkę e-mailową.
Miesięcznik Budujemy Dom - wersja elektroniczna gratis!

Zapisz się na bezpłatny newsletter BudujemyDom.pl, a otrzymasz najnowszy numer miesięcznika Budujemy Dom w wersji elektronicznej.

Dlaczego warto się zapisać?
W każdy czwartek otrzymasz darmowy poradnik budowlany na swój email, a w nim: aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego, porady budowlane, najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl, zapowiedź raportu miesiąca dostępnego w serwisie w pełnej wersji.
x