Budujemy Dom
Stan surowy / Dachy i rynny / Artykuły

Czemu rynny są aż tak ważne?

Rozmowy Dociekliwego Inwestora z Majstrem Guru. Majster prosto i zrozumiale tłumaczy, a Inwestor zadaje coraz bardziej dociekliwe pytania… Tym razem wyjaśnia czemu współczesny dom nie może być bez orynnowania i podopowada, jakie Inwestor ma możliwości wyboru.

Czemu rynny są aż tak ważne?

Dociekliwy Inwestor: - Omówiliśmy kształt dachu, konstrukcję, pokrycie i podkład. To już chyba wszystko?

Majster Guru: -- Nie całkiem, bo zapomnieliśmy o najważniejszym uzupełnieniu dachu, czyli orynnowaniu.

- Rzeczywiście. Ale czemu rynny są aż tak ważne?

- Bez nich woda spływałaby z dachu, zalewając ściany zewnętrzne. Czasem w zaniedbanych budynkach widzi się skutki tego, do czego może doprowadzić jedna urwana rynna. Woda zalewa ścianę. Ta z kolei - mokra i przemarzająca - staje się podatna na atak grzybów i po prostu zniszczenie przez mróz, bo zamarzająca w porach materiału woda wytwarza ogromne ciśnienie. Proszę pamiętać, że typowe materiały budowlane są mrozoodporne, ale tylko w stanie suchym.

- Coś mi się tu jednak nie zgadza. Pamiętam, że na rycinach i zdjęciach dawne wiejskie chałupy nie miały rynien!

- Gratuluję spostrzegawczości. Ale proszę zauważyć, że te domy miały bardzo szerokie i schodzące nisko nad ziemię okapy. Jaki współczesny dom ma takie? Właśnie z tego względu rynny nie były konieczne. Jakiś czas temu załamałem ręce, czytając w jednej z gazet, że przy pokryciu dachu strzechą rynny są zbędne. Ktoś pewnie zauważył to samo, co pan i dopowiedział sobie do tego fałszywy wniosek. Ale wróćmy do orynnowania.

Najpowszechniej montowane są rynny zewnętrzne, wewnętrzne - prowadzone podobnie do pionów kanalizacyjnych wewnątrz budynku - stosuje się czasem do odwodnienia dachów płaskich. Najpopularniejsze są rynny wiszące o przekroju półokrągłym, czasem spotyka się także rynny prostokątne. Woda z rynien trafia do pionowych rur spustowych, a potem wsiąka w ziemię na terenie działki, trafia do kanalizacji deszczowej, studni chłonnej lub zbiornika deszczówki.

Producenci dostarczają wszystkie niezbędne elementy w ramach tzw. systemu rynnowego.

- A jak dobiera się taki system do budynku?

- Przekroje rynien i rur spustowych muszą być tak dobrane, by woda nawet w czasie najbardziej ulewnego deszczu nie przelewała się przez krawędź rynny, a cały przekrój rury spustowej nie został wypełniony wodą - jeżeli do tego dojdzie, woda nie będzie płynąć równomiernie, lecz utworzą się tzw. korki wodne rozdzielone pęcherzami powietrza. W takiej sytuacji rura spustowa zaczyna wibrować, co może doprowadzić do rozluźnienia połączeń orynnowania.

- No dobrze, ale jak to osiągnąć w praktyce?

- Przekroje rynien i rur spustowych dobiera się zwykle, posługując się wskaźnikiem zwanym efektywną powierzchnią dachu (EPD). Jeżeli nachylenie połaci nie przekracza 10°, przyjmuje się, że EPD jest taka sama jak powierzchnia dachu. Jeśli dach jest bardziej stromy, korzysta się ze wzoru:

EPD = (W + ½H) • L

gdzie:

EPD - efektywna powierzchnia dachu;
W - szerokość odwadnianej połaci;
H - wysokość dachu;
L - długość dachu (wzdłuż okapu);

EPD dla budynków o takiej samej powierzchni rzutu jest tym większa, im bardziej stromy jest ich dach.

Przekroje rynien i rur spustowych dobiera się zwykle, posługując się wskaźnikiem zwanym efektywną powierzchnią dachu (EPD)

- A to dlaczego?

- To uzasadnione, bo chociaż na oba dachy trafi mniej więcej tyle samo wody, to z bardziej stromego będzie ona spływać szybciej. Niebezpieczeństwo jej spiętrzenia się i przelania przez rynnę będzie większe.

Jednak kierowanie się w doborze orynnowania tylko wartością EPD może prowadzić do poważnych błędów. Ponadto różni producenci orynnowania podają, że dla tych samych wartości EPD potrzebne są odminne przekroje rynien i rur. Szczególnie w przypadku dużych i skomplikowanych dachów, obliczenia orynnowania powinien wykonać projektant, uwzględniając natężenie ulewnych deszczów występujących w danym regionie. Nie chodzi o średnią roczną sumę opadów, lecz o najintensywniejsze deszcze.

- Ale zwykle nie jest chyba potrzebna aż taka dokładność? Nieraz słyszałem, że rynny znajomym dobierali po prostu dekarze.

- Dlatego właśnie zastrzegłem, że duże i bardzo skomplikowane dachy są przypadkiem szczególnym. Generalnie, przekroje orynnowania w domach jednorodzinnych i tak są niewielkie. Warto trzymać się zasady, że średnica zarówno rynien, jak i rur spustowych nie powinna być mniejsza niż 10 cm. Inaczej łatwo ulegają zapchaniu przez liście, gałązki i lód.

Trudniejszym zadaniem, niż wyznaczenie efektywnej powierzchni dachu, jest często właściwe rozmieszczenie rur spustowych. Najłatwiej zrobić to na dwuspadowym dachu bez lukarn - zwykle wystarczają wówczas cztery rury w narożach budynku.

Na dachach o skomplikowanych kształtach zaleca się montowanie dodatkowych rur spustowych w pobliżu koszy, bo w tych miejscach zawsze spływa więcej wody. To ważne, bo inaczej woda mogłaby się przelewać z rynny miejscowo nawet przy niezbyt intensywnym deszczu.

- Wiem, że nie lubi pan takich pytań, ale jednak zapytam: które rynny są lepsze - stalowe czy plastikowe?

- Ja zaś odpowiem jak zwykle: zależy, pod jakim względem. Wybierając rynny z określonego materiału staramy się, żeby pasowały do pokrycia dachu oraz do elewacji. W pewnych sytuacjach istotne mogą być też konkretne cechy użytkowe.

Rynny plastikowe są całkowicie odporne na korozję i niewrażliwe na drobne zarysowania, np. przez gałęzie rosnących blisko domu drzew. Za to łatwiej je uszkodzić mechanicznie, szczególnie w niskiej temperaturze, bo tworzywo staje się kruche.

Rynny stalowe są zaś bardziej wytrzymałe i pod wpływem uderzenia raczej się odkształcają niż pękają. Za to są podatne na korozję w miejscach, gdzie fabrycznie naniesione powłoki zostały uszkodzone.

Musi pan sam zdecydować, jakie cechy są w konkretnej sytuacji ważniejsze.

- No to wreszcie dobrnęliśmy do końca. Będę miał o czym myśleć, zanim ostatecznie zdecydujemy z żoną, jak ma wyglądać dach. Po raz kolejny serdecznie dziękuję za rozmowę.

- Ależ proszę bardzo i zapraszam na kolejne spotkania.

Na pytania odpowiadał: Jarosław Antkiewicz
fot. otwierająca: Plannja

aktualizacja: 2017-03-10

Dodaj komentarz

Materiały dodatkowe
Zadaj pytanie naszemu ekspertowi
 
Dachówki ceramiczne płaskie - nowoczesność tkwi w prostocie
Dachówki ceramiczne płaskie - nowoczesność tkwi w prostocie Wybór odpowiedniego pokrycia dachowego to spore wyzwanie. Na rynku dostępnych jest wiele rozwiązań. Jednym z nich są, cieszące się coraz ...
Firma Pruszyński wyróżniona w III edycji rankingu Indeks Patriotyzmu Polskiego Biznesu
Firma Pruszyński wyróżniona w III edycji rankingu Indeks Patriotyzmu Polskiego Biznesu Podczas uroczystej gali III edycji rankingu Indeks Patriotyzmu Polskiego Biznesu firma PRUSZYŃSKI Sp. z o.o. otrzymała nagrodę w kategorii ...
Nowość: panele dachówkowe Icopal Quadro
Nowość: panele dachówkowe Icopal Quadro Icopal Quadro jest pierwszą na rynku blachodachówką o płaskim profilu. Wyróżnia ją elegancki minimalizm, precyzyjnie zaprojektowany profil ...
Najbardziej znane marki
Dachówki ceramiczne - ranking rozpoznawalności firm i produktów
Folie dachowe - ranking rozpoznawalności firm i produktów
Klub Budujących Dom


Wypełniaj ankiety i zbieraj punkty
na bezpłatną prenumeratę
i inne nagrody

  • Polecamy również
    Czas na Wnętrze Vademecum Domu Energooszczędnego ABC Budowania Dom Polski Wnętrza Twój Dom Twój Styl
Wydanie tabletowe
Budujemy Dom
Mamy dla Ciebie prezent!
Zapisz się do bezpłatnego newslettera BudujemyDom.pl i pobierz GRATIS elektroniczne wydanie miesięcznika "Budujemy Dom".
W każdy czwartek otrzymasz darmowy
poradnik budowlany, a w nim:
  • aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego,
  • porady budowlane,
  • najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl,
  • zapowiedź raportu miesiąca dostępnego w serwisie
    w pełnej wersji.

Czas na wnętrze