Budujemy Dom
Stan surowy / Dachy i rynny / Artykuły

16 błędów popełnianych podczas wznoszenia konstrukcji dachu

Dla przeciętnego inwestora najważniejsza jest nie tyle sama konstrukcja dachu, ale praktyczne konsekwencje zastosowania danego rozwiązania – ile miejsca będzie na poddaszu, oraz czy coś, np. słupy, będzie utrudniać jego zagospodarowanie? To słuszne podejście, ale warto też poznać nieco sprawy techniczne, bo inaczej trudno nam będzie porozumieć się z projektantem i wykonawcami albo zaskoczy nas jakiś problem. Na co zwracać uwagę podczas wznoszenia konstrukcji dachu?

16 błędów popełnianych podczas wznoszenia konstrukcji dachu

Zacznijmy od nazewnictwa...

Nazewnictwo ciesielskie na podstawie więźby płatwiowo-kleszczowej
Nazewnictwo ciesielskie na podstawie więźby płatwiowo-kleszczowej

1) Zmiany bez zgody konstruktora

Poprawnie zaprojektowana więźba dachowa to podstawa solidnego i bezpiecznego dachu. Na etapie projektowania konstruktor powinien sprawdzić nośność poszczególnych jej elementów oraz ich maksymalne odkształcenia, czyli ugięcia – zgodnie z wytycznymi normowymi. Więźba powinna mieć też odpowiednią sztywność. Najpospolitsze błędy projektowe dotyczą źle dobranych, bo zbyt małych przekrojów elementów konstrukcyjnych lub zbyt oszczędnego rozmieszczenia ich na dachu.

Błąd projektanta polegający na braku płatwi podtrzymujących długie krokwie może powodować ich nadmierne uginanie się.
Błąd projektanta polegający na braku płatwi podtrzymujących długie krokwie może powodować ich nadmierne uginanie się.

2) Zła jakość drewna

Drewno, z którego wykonuje się konstrukcję więźby, musi być odpowiedniej jakości. Elementy w postaci bali, belek, krawędziaków, łat i desek nie powinny mieć wypaczeń, śladów sinizny, zgnilizny, wypadających sęków ani obecności korników. Liczba sęków nie może zajmować więcej niż 1/4 przekroju drewna, a pęknięć spowodowanych suszeniem nie może być zbyt dużo. W grubych belkach dopuszczalne są pęknięcia wzdłużne. Wszystkie elementy powinny być też okorowane.

Zastosowanie pojedynczych jętek o zbyt małym przekroju zamiast podwójnych z przewiązkami, to poważny błąd wpływający na nośność konstrukcji dachu. Zastosowanie nieokorowanych elementów osłabia wytrzymałość i trwałość więźby.
Zastosowanie pojedynczych jętek o zbyt małym przekroju zamiast podwójnych z przewiązkami, to poważny błąd wpływający na nośność konstrukcji dachu. Zastosowanie nieokorowanych elementów osłabia wytrzymałość i trwałość więźby.

3) Zbyt wilgotne drewno

Wilgotność drewna nie może przekraczać 18% w przypadku konstrukcji chronionych przed zawilgoceniem i 23% – dla konstrukcji bez zabezpieczenia. Najlepiej wybierać drewno suszone komorowo. Na konstrukcję więźby wykorzystuje się drewno sosnowe, świerkowe lub jodłowe, na ogół klasy II (w zależności od liczby sęków, barwy, rodzaju usłojenia i prostoliniowości, drewno dzieli się na cztery klasy jakościowe).

4) Użycie nieimpregnowanego drewna

Na więźbę powinno się stosować drewno dobrze zaimpregnowane, przynajmniej metodą zanurzeniową. Efekt jest znacznie lepszy niż przy malowaniu pędzlem, jest też łatwiej i taniej. Niektórzy twierdzą, że bardzo dobrze wysuszone i ostrugane drewno impregnacji przeciwko grzybom i szkodnikom już nie wymaga, to jednak ryzykowne rozwiązanie, a ostatecznie ryzyko ponosi inwestor.

Jednak nie należy dawać się zwieść intensywnym zabarwieniem powierzchni drewna. Dostawcy chętnie używają silnie barwiących impregnatów, choć drewno było w nich zanurzone bardzo krótko. Lepsze wyobrażenie o głębokości impregnacji daje przepiłowanie zaimpregnowanego kawałka drewna.

Najlepiej zamówić drewno zabezpieczone przemysłowo. Zazwyczaj ma ono kolor zielony, potwierdzający zaimpregnowanie.
Aby sprawdzić jakość impregnacji warto odciąć końcówkę belki i upewnić się jak głęboko wniknął preparat. Głębokość impregnacji sprawdzimy przepiłowując zaimpregnowany kawałek drewna

5) Użycie drewna ze śladami żerowania owadów lub porażenia grzybami

Zasadniczo takie drewno nie nadaje się do celów budowlanych. Jedyną dopuszczalną wadą tego rodzaju jest tzw. sinizna – charakterystyczne sine przebarwienia, które psują wygląd drewna ale nie pogarszają jego właściwości mechanicznych.

6) Zbyt słabe mocowanie murłaty

Więźba dachowa musi być odpowiednio połączona z budynkiem. W przypadku tradycyjnej więźby drewnianej siły przekazywane są przez murłaty, przytwierdzone do murów. Murłata jest belką drewnianą, którą układa się na wieńcu żelbetowym. Do niej mocuje się kotwy osadzone w wieńcu nie rzadziej niż co 100–120 cm, by siły były skutecznie przekazywane z dachu na ściany. Kotwy to na ogół pręty gwintowane o średnicy minimum 12 mm, poprawnie zagięte, by osiągały właściwą głębokość zakotwienia w wieńcu. Murłata musi być odpowiednio przycięta na łączeniach i nie może opierać się punktowo na wieńcu.

Zbyt duże odlegości między kotwami mocującymi murłaty do wieńca nie zagwarantują solidnego ich oparcia. Odległości te wynikają z obliczeń konstrukcyjnych.
Zbyt duże odległości między kotwami mocującymi murłaty do wieńca nie zagwarantują solidnego ich oparcia. Odległości te wynikają z obliczeń konstrukcyjnych.

7) Brak izolacji przeciwwilgociowej murłaty

Najczęściej izolacją ułożoną na murze są dwie warstwy papy lub grubej folii fundamentowej PVC. Jej brak lub niestaranne ułożenie grozi zawilgoceniem i gniciem drewna.

8) Niestaranne wykonanie złączy

Sposób wykonania połączeń powinien być starannie opisany w projekcie, łącznie z podaniem np. minimalnej liczby, średnicy i długości gwoździ. Należy koniecznie dopilnować czy wykonawcy się do tego stosują, bo inaczej złącza nie będą miały wymaganej wytrzymałości i więźba może ulec uszkodzeniu.

Niewłaściwe połączenie elementów – belka oraz słup nie są zamocowane osiowo, dach nie ma więc stabilnego podparcia.
Niewłaściwe połączenie elementów - belka oraz słup nie są zamocowane osiowo, dach nie ma więc stabilnego podparcia.

9) Złe zwymiarowanie lub wykonanie elementów

Więźba dachowa jest konstrukcją przestrzenną, więc dopasowanie wymiarów poszczególnych elementów jest dużą sztuką. Nie zawsze wszystkie elementy więźby są w projekcie zwymiarowane. Dlatego wiele zależy od doświadczenia i umiejętności cieśli. Często zdarza się, że jeśli jakiegoś elementu nie dotną na wymiar, bądź będzie on za krótki (nawet o centymetry), to kolejny nie będzie pasował. Może to skutkować następnymi błędami tego typu, polegającymi na niedopasowaniu wymiarów elementów i przesunięcia na węzłach.

Niewłaściwe spasowanie elementów więźby zaburzają statykę konstukcji
Niewłaściwe spasowanie elementów więźby zaburzają statykę konstrukcji
10) Brak usztywnienia konstrukcji

Wiązary muszą być ze sobą połączone – inaczej nie są odporne na parcie wiatru wiejącego wzdłuż kalenicy. Dla usztywnienia więźby stosuje się wiatrownice – ukośne deski łączące od spodu przynajmniej po 3 sąsiednie krokwie. Usztywnieniem jest też ołacenie lub deskowanie dachu. Dlatego żadnego z tych elementów nie powinno się zmieniać i wszystko wykonać zgodnie z projektem. Połączenia desek poszycia należy wzajemnie przesuwać, by nie wypadały w tej samej linii (wzdłuż tej samej krokwi).

11) Przerwanie istotnych elementów więźby bez wykonania wzmocnień

Błąd polegający na przerwaniu istotnych elementów konstrukcyjnych więźby bez przygotowania odpowiednich wzmocnień na ogół wynika z wad projektu albo ze zmian, które nastąpiły w trakcie budowy. Wystarczy nierozważne przesunięcie komina, i może być kłopot przy wykonywaniu więźby. Może się okazać, że istniejący komin przecina krokiew narożną, która z kolei stanowi element, na którym opierają się inne części dachu.

Niewłaściwie skonstruowana więźba - komin przecina krokiew narożną.
Niewłaściwie skonstruowana więźba - komin przecina krokiew narożną.
12) Nieprawidłowe złącza ciesielskie

Złącza ciesielskie tworzą połączenia elementów więźby. Jeżeli się je źle wykona, tzn. zacięcia nie będą miały odpowiednich wymiarów, będą zrobione pod niewłaściwymi kątem albo nie będą spasowane, to mogą nie być skuteczne.

13) Brak istotnych elementów konstrukcyjnych

Więźba dachowa jest konstrukcją złożoną z wielu elementów. Zazwyczaj jest przesztywniona, oznacza to, że zrezygnowanie z jednego elementu prawdopodobnie nie spowoduje negatywnych następstw. Jednak nawet w tego typu konstrukcjach nie można bez wcześniejszej analizy statycznej wprowadzać żadnych zmian, ponieważ mogą one mieć wpływ na zachowanie się całej więźby. Brak belek, czy płatwi podtrzymujących długie krokwie, może skutkować przekroczeniem dopuszczalnych ugięć. Również nie można wykonywać więźby, rozsuwając elementy konstrukcyjne. Konsekwencje tego błędu od razu będą widoczne na ułożonym dachu.

14) Zamiana pokrycia dachowego

Trzeba być świadomym, że zamiana pokrycia dachowego może mieć poważne konsekwencje i wpływ na więźbę. Dlatego przy planowanej zmianie materiału wierzchniego na niezgodny z projektem należy bezwzględnie skonsultować to z projektantem konstrukcji. O możliwościach zastosowania konkretnego pokrycia decyduje bowiem też kąt pochylenia dachu. Poza tym pokrycia dachowe mają różną masę. Na przykład masa dachówki karpiówki jest 10 razy większa od pokrycia blachą.

Zmiana pokrycia z lekkiego na cięższe, np. ułożenie dachówki ceramicznej zamiast blachodachówki wymaga wzmocnienia konstrukcji.
Zmiana pokrycia z lekkiego na cięższe, np. ułożenie dachówki ceramicznej zamiast blachodachówki wymaga wzmocnienia konstrukcji.
15) Nieoddylatowanie więźby od budynku

O ile należy zadbać, żeby więźba była prawidłowo zamocowana do ścian nośnych za pomocą wieńca i murłaty, to trzeba zwrócić uwagę, by była oddylatowana od ścian działowych. Pomiędzy więźbą a ścianami działowymi trzeba rozstawić wolną przestrzeń, umożliwiającą uginanie się więźby, bez obciążania takich ścian. Brak dylatacji może spowodować pojawienie się rys i pęknięć na ścianach działowych.

Elementy więźby powinny być oddylatowane od ścian działowych, by uginające się krokwie nie powodowały pękania ścian.
Elementy więźby powinny być oddylatowane od ścian działowych, by uginające się krokwie nie powodowały pękania ścian.
16) Brak stężeń

Na etapie montażu więźby niezbędne jest zadbanie o właściwe łączenie elementów oraz zapewnienie stateczności. Oznacza to, że trzeba stosować dodatkowe, tymczasowe stężenia (wiatrownice), które zabezpieczą dach przed złożeniem się i przewróceniem nie do końca zmontowanej więźby. 

Tomasz Rybarczyk, Jarosław Antkiewicz
FOT. Tomasz Rybarczyk

aktualizacja: 2017-07-07

Zdaniem naszych Czytelników

Cytat Niewłaściwie dobrane złącza ciesielskie mogą być gwoździem do trumny dla dachu - przykre, ale prawdziwe. Moja siostra miała taki problem, bo niestety za więźbę wzięli się jacyś partacze. Majster, który po nich poprawiał mówił, ...

mhtyl

25 Wrz 2016, 18:09

Niewłaściwie dobrane złącza ciesielskie mogą być gwoździem do trumny dla dachu - przykre, ale prawdziwe. Moja siostra miała taki problem, bo niestety za więźbę wzięli się jacyś partacze. Majster, który po nich poprawiał mówił, że najlepiej kupić złącza z wysokiej półki, ...

Gość Adriano77

25 Wrz 2016, 17:11

Chcesz wiedzieć więcej - zajrzyj na Forum.BudujemyDom.pl

Dodaj komentarz

Zadaj pytanie naszemu ekspertowi
 
Ceramiczna dachówka płaska Signy w ofercie Braas
Ceramiczna dachówka płaska Signy w ofercie Braas Dachówki płaskie stały się w ostatnich latach krzykiem mody. Szczególną popularnością cieszy się ceramiczna dachówka Turmalin. Braas ...
Zawody sportowe LOGinLAB 2017 wspierane przez Wiązary Burkietowicz
Zawody sportowe LOGinLAB 2017 wspierane przez Wiązary Burkietowicz LOGinLAB 2017 - prawdziwy przebój wakacji. Firma Wiązary Burkietowicz zaprasza serdecznie od 14 do 16 lipca 2017 r. do Krotoszyna i do Odolanowa ...
Galeco z tytułem Złotej Budowlanej Marki Roku
Galeco z tytułem Złotej Budowlanej Marki Roku Budowlana Marka Roku to wyróżnienie przyznawane w oparciu o ogólnopolskie badanie, przeprowadzane przez Centrum Badań i Analiz Rynku. Ankietowani, ...

Wybór dachu? To nie takie proste!

Rozmowy Dociekliwego Inwestora z Majstrem Guru. Majster prosto i zrozumiale tłumaczy, a Inwestor zadaje coraz bardziej dociekliwe pytania… Tym razem opowiada o zaletach i wadach kostrukcji dachowych.

topowe produkty

Gutta: tworzywa wokół domu

Kiedy już wybudujemy nasz wymarzony dom i zaczniemy w nim mieszkać, nadchodzi ten moment, gdy chcemy go upiększyć i zagospodarować teren wokół niego. Dziś służy temu wiele materiałów, a wśród nich tworzywa sztuczne.
Najbardziej znane marki
Dachówki ceramiczne - ranking rozpoznawalności firm i produktów
Folie dachowe - ranking rozpoznawalności firm i produktów
Klub Budujących Dom


Wypełniaj ankiety i zbieraj punkty
na bezpłatną prenumeratę
i inne nagrody

  • Polecamy również
    Czas na Wnętrze Vademecum Domu Energooszczędnego ABC Budowania Dom Polski Wnętrza Twój Dom Twój Styl
Wydanie tabletowe
Budujemy Dom
Mamy dla Ciebie prezent!
Zapisz się do bezpłatnego newslettera BudujemyDom.pl i pobierz GRATIS elektroniczne wydanie miesięcznika "Budujemy Dom".
W każdy czwartek otrzymasz darmowy
poradnik budowlany, a w nim:
  • aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego,
  • porady budowlane,
  • najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl,
  • zapowiedź raportu miesiąca dostępnego w serwisie
    w pełnej wersji.

Czas na wnętrze