Budujemy Dom
Stan surowy / Dachy i rynny / Artykuły

Konstrukcje dachowe

Więźba dachowa stanowi część konstrukcji domu i musi być zaprojektowana przez uprawnionego projektanta. O rodzaju konstrukcji decyduje jej rozpiętość (odległość między ścianami zewnętrznymi) oraz kąt nachylenia.

Konstrukcje dachu krokwiowego w technologii szkieletowej
Konstrukcje dachu krokwiowego w technologii szkieletowej: a – dach dwuspadowy, b – dach czterospadowy (czteropołaciowy) – fragment
Więźba krokwiowa
Więźba krokwiowa
Więźba krokwiowo-jętkowa
Więźba krokwiowo-jętkowa

Dobór przekrojów elementów nośnych i ich rozstawienia zależy od przewidywanego obciążenia pokryciem dachowym (czy będzie to najcięższa dachówka, czy też lekkie blachy), a także od natężenia wiatru i intensywności opadów śniegu w danym regionie. O strukturze więźby przesądzają również załamania połaci dachowych, ich wzajemne przenikanie, lukarny oraz obejścia kominów.

W domach jednorodzinnych przeważają drewniane konstrukcje dachowe.

W przypadku budynków murowanych są to konstrukcje ciesielskie; ich projektowanie opiera się na prowizorycznych obliczeniach, zatem przy ich wznoszeniu bardzo przydatne będzie doświadczenie cieśli.

Przy dużych rozpiętościach oraz w domach szkieletowych stosuje się tzw. konstrukcje inżynierskie, szczegółowo projektowane i wykonywane najczęściej jako prefabrykowane wiązary z desek, łączone łącznikami stalowymi. Niekiedy – głównie w domach stawianych w technologii szkieletu stalowego – wykorzystywane są również profile stalowe łączone na śruby.

Uwaga! Jeśli chcemy zmienić rodzaj pokrycia dachowego z lekkiego na znacznie cięższe, np. z gontu bitumicznego na dachówkę cementową, konieczne będzie przeprojektowanie więźby z uwzględnieniem zwiększonego obciążenia.

Więźbę dachową wykonuje się według różnych konstrukcji, zależnie od rozpiętości dachu i nachylenia jego połaci:

Krokwiowa – można ją stosować przy rozpiętości do 6 m i nachyleniu powyżej 40°. Nie występują w niej żadne podpory pośrednie (konstrukcja opiera się jedynie na murłatach), co zapewnia całkowicie wolną przestrzeń poddasza. Więźba krokwiowa wywiera duży nacisk boczny na ściany kolankowe, które w związku z tym nie mogą być zbyt wysokie i wymagają wzmocnienia, np. żelbetowymi słupkami lub wieńcem, opasującym ściany na wysokości zamocowania murłat.

Krokwiowo-jętkowa – pozwala na wzniesienie dachu o rozpiętości do 8,5 m. Na poziomie ok. 2/3 wysokości dachu krokwie spinają jętki – poziome belki, zwiększające sztywność konstrukcji dachowej i nośność samych krokwi. Na jętkach mocowany jest często lekki sufit, przykrywający środkową część poddasza.

Płatwiowa – stosowana przy rozpiętości dachu powyżej 8 m i przy małych pochyleniach połaci. Krokwie opierają się na belce biegnącej wzdłuż kalenicy, nazywanej płatwią kalenicową. Płatew podpierana jest w pewnych odstępach przez słupy, zwane również stolcami. Niekiedy zamiast na stolcach, płatew spoczywa na wewnętrznej ścianie nośnej w osi domu.

Płatwiowo-kleszczowa – może podtrzymywać dachy o rozpiętości 12-16 m. Stanowi połączenie konstrukcji krokwiowo-jętkowej z płatwiową. Dwie lub trzy płatwie podparte słupami dzielą rozpiętość dachu na równe części. Dodatkowe zwiększenie nośności krokwi zapewniają tu kleszcze, mocowane podobnie jak jętki. Niekiedy dla zwiększenia sztywności konstrukcji dodaje się miecze – skośnie ustawione belki, łączące słupy z kleszczami.

 Elementy składające się na wiązar więźby płatwiowo-kleszczowej
  Elementy składające się na wiązar więźby płatwiowo-kleszczowej

Wieszakowe – stosowane do rozpiętości 12 m, gdy nie można wesprzeć więźby na słupach ze względu na brak wystarczająco wytrzymałego dla nich oparcia na stropie. Stosowane w nich wieszaki łączą krokwie w kalenicy z zastrzałami – belkami biegnącymi niemal równolegle do krokwi i przenoszącymi obciążenie na ścianę kolankową. Takie konstrukcje dachowe takie mogą być jedno- lub dwuwieszakowe.

Konstrukcje dachowe
  (fot. Archiwum BD)

Dźwigarowekonstrukcje dachowe inżynierskie o rozpiętości do 15 m, w postaci płaskiej kratownicy z desek o wyliczonym przekroju. Można je stosować jedynie w budynkach z poddaszem nieużytkowym (nawet gospodarczo), gdyż ich gęsto rozmieszczone elementy uniemożliwiają dostęp do przestrzeni poddachowej.

Konstrukcje dachów płaskich – to najczęściej żelbetowe konstrukcje dachowe płytowe, montowane z prefabrykatów lub wylewane na budowie. Niekiedy stosuje się też kryte blachą konstrukcje stalowe. Dachy płaskie mogą być wentylowane lub niewentylowane (tzw. stropodachy).

W konstrukcji dachu niewentylowanego płyta dachowa przykrywa bezpośrednio pomieszczenie na najwyższej kondygnacji; ocieplenie układane jest wtedy na zewnątrz, często w systemie dachu odwróconego. Dachy wentylowane umieszczane są w pewnej odległości od stropu, na którym wykonuje się ocieplenie; wolna przestrzeń pomiędzy stropem a dachem może być przełazowa (dostępna) lub nieprzełazowa.

Co ważne

Wznosząc więźbę dachową należy przestrzegać następujących zasad:

  • murłatę, na której opierają się krokwie, trzeba zakotwić w ściance kolankowej za pomocą specjalnych śrub w odstępach co ok. 1,5 m; punkty mocowania śrub nie mogą przy tym kolidować z miejscami oparcia krokwi.

  • kotwy te osadza się w wieńcu stropowym – jeśli dach „schodzi do zera” (opiera się bezpośrednio na stropie parteru, bez ścianki kolankowej), albo w wieńcu na ściance kolankowej (w ścianach warstwowych zamiast takiego wieńca stawia się w przekroju ściany nośnej słupki żelbetowe, zakotwione w wieńcu stropowym). Przy wysokości ścianki kolankowej powyżej 1,5 m warto wykonać na słupkach wzmacniających dodatkowy wieniec żelbetowy pod murłaty.

  • podstawy słupków podpierających płatew muszą trafiać we wzmocnione elementy stropu (belki nośne, dodatkowa płyta żelbetowa), zgodnie z projektem. Aby po wykonaniu stropu bez problemu takie punkty zlokalizować, umieszczamy w trakcie betonowania „świadki” – wystające pręty w miejscu planowanej osi słupka. Przy zmianie miejsca ustawienia słupka (jeśli np. okazało się, że przeszkadza w zagospodarowaniu pomieszczenia) trzeba oprzeć go na płatwi stopowej – belce spoczywającej na podłodze, której zadaniem jest rozłożenie obciążenia na większą powierzchnię.

  • pod murłatą trzeba ułożyć papę podkładową, zapobiegającą przenikaniu wilgoci z muru.

  • złącza ciesielskie muszą przylegać do siebie całymi płaszczyznami; można je uznać za prawidłowe, jeśli w żadnym miejscu nie da się wcisnąć zapałki.

  • łączniki stalowe należy przybijać w taki sposób, aby obciążenie nie powodowało wyciągania gwoździ.

 

Cezary Jankowski

aktualizacja: 2013-01-17

Dodaj komentarz

Zdaniem naszych Czytelników

Trochę mi wstyd za autora tego opracowania.
Rozdział poświęcony " dźwigarowej konstrukcji inżynierskiej dachów " jest daleki od współczesnej wiedzy i praktyki i wręcz wprowadza czytelników w błąd twierdzeniem, że poddasze w takich dachach jest nieużytkowe.
Miłej lektury i pozdrowienia.
M.Szwed

Gość: Mirosław Szwed , Agrobud - Wiąz

14 Lut 2013, 08:57




Niestety, to się zmienia w zależności od rozmiarów dachu i paru jeszcze innych czynników

retrofood

03 Cze 2010, 19:44

dziękuję za tekst łatwy do zrozumienia.Przydałaby sie informacja o doborze przekrojów poszczególnych elementów (orientacyjnie lub podanie wzorów do wyliczeń).

Gość: działka dom

03 Cze 2010, 15:48

Pokaż wszystkie komentarze Chcesz wiedzieć więcej - zajrzyj na Forum.BudujemyDom.pl
Nowa dachówka - Gerard Corona Deep Black
Nowa dachówka - Gerard Corona Deep Black GERARD CORONA DEEP BLACK - nowa dachówka gontopodobna inspirowana doświadczeniami wielu lat tradycji i tysięcy dachów sprzedanych w Polsce.
Nowe systemy rynnowe Nicoll Polska
Nowe systemy rynnowe Nicoll Polska System rynnowy Ovation, Vodalis oraz półokrągłych 25 i 33 - to nowości w ofercie Nicoll Polska 
Blachodachówka Monterrey FEB-forma - nowość od Ruukki
Blachodachówka Monterrey FEB-forma - nowość od Ruukki Ruukki wzbogaca swoją ofertę pokryć dachowych, inaugurując sprzedaż nowej generacji modelu Monterrey. Specjalnie zagięta przednia krawędź ...
Najbardziej znane marki
Rynny
Dachówki cementowe (betonowe)
Newsletter BudujemyDom.pl
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera i otrzymuj najświeższe informacje prosto na Twoją skrzynkę e-mailową.
Miesięcznik Budujemy Dom - wersja elektroniczna gratis!
Zapisz się na bezpłatny newsletter BudujemyDom.pl, a otrzymasz najnowszy numer miesięcznika Budujemy Dom w wersji elektronicznej. Do rozdania mamy 50 egzemplarzy. Ty otrzymasz jeden z nich całkowicie za darmo.
Dlaczego warto się zapisać?
Aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego, porady budowlane, najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl, zapowiedź tematu tygodnia oraz raportu miesiąca dostępnego w serwisie w pełnej wersji.
x

Zamknij okno x
Newsletter
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera i otrzymuj najświeższe
informacje prosto na Twoją skrzynkę e-mailową.
Budujemy Dom - wersja elektroniczna gratis!
Zapisz się na bezpłatny newsletter BudujemyDom.pl, a otrzymasz najnowszy numer miesięcznika Budujemy Dom w wersji elektronicznej. Do rozdania mamy 50 egzemplarzy. Ty otrzymasz jeden z nich całkowicie za darmo.     
Dlaczego warto się zapisać?
- aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego;
- porady budowlane;
- najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl;
- zapowiedź tematu tygodnia oraz raportu miesiąca dostępnego w serwisie w pełnej wersji.
Zapisz się do newslettera
Klub Budujących Dom


Wymień się doświadczeniami i informacjami z innymi czytelnikiami budującymi własny dom

  • Polecamy również
    Czas na Wnętrze
  •  
    Vademecum Domu Energooszczędnego
  •  
    ABC Budowania
  •  
    Dom Polski
  •  
    Wnętrza
Wydanie tabletowe