Budujemy Dom
Stan surowy / Dachy i rynny / Artykuły


Rynny - ciągle pada...

Dach może nie mieć rynien, jeśli okap jest odpowiednio daleko wysunięty poza ściany. W większości domów wodę z dachu odprowadza się jednak właśnie za pomocą systemu rynnowego.

Wielkość przekroju rynny musi być dobrana do powierzchni, z jakiej zbiera ona wodę. Do odprowadzania wody z dachów płaskich wymagane są mniejsze przekroje rynien, niż w przypadku dachów stromych z licznymi załamaniami płaszczyzny. Skuteczność odprowadzania wody zależy od nachylenia rynny – powinna być ona układana ze spadkiem w kierunku odpływu, wynoszącym ok. 3 mm na 1 m.b. – od liczby załamań na długości jej przebiegu (im więcej, tym bardziej spowolniony przepływ) oraz ilości dostających się do wnętrza zanieczyszczeń.

Elementy orynnowania
Elementy orynnowania
System rynnowy ułatwiają życie

System rynnowy dachu stromego składa się z elementów poziomych – rynien, pionowych – rur spustowych oraz kolanek, uchwytów (tzw. rynajz) i obejm.

Rynny na swoich końcach muszą być zaślepione, ponieważ płynąca nimi woda nie może się wylewać na ściany. Mocowane są do dachu rynajzami. Z rynien woda trafia do pionowo umieszczonych rur spustowych. Prowadzi się je bezpośrednio na ścianie i przytwierdza do niej obejmami. Aby połączyć oddaloną od ściany o szerokość okapu rynnę z rurą stosuje się kolana.

Jeżeli odległość ta jest większa, kolana muszą być połączone prostymi odcinkami rur. To tradycyjny zestaw elementów. Bowiem zamiast rur spustowych można powiesić grube łańcuchy, po których woda spłynie w dół, lub umieścić na skraju połaci ozdobne rzygacze.

Rynny łączy się na wcisk lub na zatrzask. Umieszczone na końcach odcinków uszczelki z gumy EPDM zwiększają szczelność połączenia. Rynny ocynkowane można też lutować. Rury spustowe łączy się kielichowo, wciskając węższy koniec górnego odcinka w kielich dolnego. Niemal wszyscy producenci rynien oferują kompletne systemy wraz z potrzebnymi akcesoriami. Kupując je mamy gwarancję, że poszczególne elementy będą do siebie pasowały wzorcowo i kolorystycznie. Zagwarantowana jest też szczelność połączeń.

Z miedzią na dach

Rynny i rury spustowe produkuje się z różnych metali oraz z PVC. Nadal dostępne są rynny z ocynkowanej blachy stalowej – malowanej lub lakierowanej. Inny rodzaj wykończenia materiału to powlekanie. Strona wewnętrzna i zewnętrzna są pokrywane plastizolem lub poliestrem. Wyroby są odporne na uszkodzenia mechaniczne i duże zanieczyszczenie środowiska. Rynny łączy się – najczęściej zatrzaskowo – na wcisk.

Miedziany rzygacz będzie ozdobą dachu (fot. Perez)
Miedziany rzygacz będzie ozdobą dachu (fot. Perez)

Rynny miedziane są chyba najtrwalsze – wytrzymają nawet 100 lat
Rynny miedziane są chyba najtrwalsze – wytrzymają nawet 100 lat (fot. Perez).
W rynnach miedzianych materiałem jest blacha z czystej miedzi lub miedzi powlekanej cynkiem bądź akrylem. Dostępne są rynny w kształcie gzymsu, półokrągłe lub skrzynkowe.

Rury spustowe są okrągłe lub prostokątne. Elementy łączy się lutując. System rynnowy miedziany nie powinnien być układany przy pokryciu z innych metali, bowiem spływająca z połaci woda będzie działała korozyjnie. Elementy miedziane są bardzo trwałe.

Orynnowanie cynkowo-tytanowe jest również bardzo trwałe. Rynny mają przekrój półokrągły lub prostokątny. Renomowani producenci dysponują odpowiednim sprzętem, dzięki czemu możliwa jest produkcja elementów o długości do 3 m. Elementy łączy się poprzez lutowanie.

Rynny aluminiowe są pokrywane powłoką antykorozyjną i akrylem, lakierem lub poliestrem. Jest technologia produkcji pozwalająca na formowanie dowolnej długości odcinków na placu budowy. System rynnowy aluminiowy łączy się na nity. Niezbędne jest dodatkowe uszczelnienie połączeń silikonem.

Rynny z PVC produkowane są z odpornego na temperaturę i promieniowanie UV tworzywa barwionego w masie, dzięki czemu paleta dostępnych kolorów jest bardzo duża. Większość oferty stanowią elementy o przekroju półokrągłym (rynny) i okrągłym (rury spustowe).

Dostępny jest system rynnowy mieszany łączący metalowe rynny z rurami spustowymi z PVC. Zastosowanie tworzywa powoduje, że prawie zawsze wilgotna rura nie jest narażona na korozję. Zastosowanie muf dylatacyjnych pozwala na swobodne przesuwanie się rury wynikające ze zmian jej długości spowodowanych różnicą temperatur. Mufy przytwierdza się do ściany budynku obejmami.

Wybór orynnowania zależy od preferencji inwestora i jego możliwości finansowych. Warto jednak zestawić główne wady i zalety tworzywa oraz metali.

Orynnowanie z metalu

Powlekane rynny stalowe mają bogatą gamę kolorystyczną
Powlekane rynny stalowe mają bogatą gamę kolorystyczną
(fot. Lindab)
Rynny z blachy cynkowo-tytanowej wytrzymają 80 lat bez konserwacji
Rynny z blachy cynkowo-tytanowej wytrzymają 80 lat bez konserwacji (fot. Rheinzink)
Zalety:
  • odporne na uszkodzenia mechaniczne;
  • trwałe: 30-50 lat dla stali, 70 lat dla aluminium i do 150 lat dla miedzi.
Wady:
  • konieczność konserwacji;
  • droższe od PVC;
  • zanieczyszczenie atmosfery sprzyja powstawaniu ognisk korozji;
  • na rynnach powlekanych widoczne są wszystkie rysy.

Orynnowanie z PVC

Zalety:
  • łatwy i szybki montaż;
  • niska cena;
  • nie ulegają korozji mechanicznej i chemicznej;
  • drobne uszkodzenia są niewidoczne ze względu na jednolity kolor materiału;
  • nie wymagają konserwacji;
  • równie trwałe, jak rynny stalowe.
Wady:
  • przy dużych różnicach temperatur rynny mogą się odkształcać;
  • mniejsza wytrzymałość mechaniczna.

Kwadratura rynny

Kształt rynny ma wpływ na jej przepustowość i to, czy łatwo będzie z niej usuwać zanieczyszczenia. Wpływa też na wygląd dachu.

W sprzedaży są rynny o różnych przekrojach i wielu wymiarach:
  • półokrągłe – najczęściej stosowane, nadają się na każdy dach. Jest to najbardziej korzystny przekrój rynny. Półokrągłe rynny są bardzo wytrzymałe na obciążenia mechaniczne, np. napór lodu;
  • półeliptyczne – przeznaczone na dachy o dużych i średnich powierzchniach. Charakteryzują się dużą przepustowością przy małych wymiarach;
  • w kształcie gzymsu oraz prostokątne, kwadratowe i trapezowe – ze względu na małą wysokość nadają się tylko na dachy o małych i średnich powierzchniach. Są podatne na odkształcenia pod wpływem obciążeń mechanicznych;
  • zamknięte – wzdłuż górnej płaszczyzny rynny biegnie szczelina, przez którą dostaje się woda. Są przeznaczone do każdego rodzaju dachu. Kształty i wymiary mają podobne do rynien w kształcie gzymsu.
Do wszystkich przekrojów rynien bez trudu dobierzemy pasujące rury spustowe. Są bowiem produkowane jako gładkie i rowkowane, o przekrojach koła, kwadratu oraz prostokąta.

I co dalej?

Najprostszym sposobem pozbycia się wody opadowej jest rozprowadzenie jej po powierzchni działki, w pewnej odległości od ścian domu. Jeśli grunt na naszej posesji ma dobrą przepuszczalność, wystarczy na wylotach rur spustowych zamocować kolana na wysokości ok. 10 cm nad podłożem, a następnie ukształtować w gruncie misę odpływową z rowkiem, kierującym wodę dalej. Misę można wykonać z betonu lub wykorzystać w tym celu gotowe elementy odpływowe.

Odwodnienie liniowe; widoczne połączenie rury spustowej ze studzienką
Odwodnienie liniowe; widoczne połączenie rury spustowej ze studzienką
(fot. ACO Elementy Budowlane)
Powierzchniowe odprowadzanie wody ma tę wadę, że spływający strumień żłobi z czasem koryto w zagospodarowanym ogrodzie. Ułożona warstwa żwiru może też pod względem estetycznym nie pasować do otoczenia. Problem ten można rozwiązać, montując podziemny system rynnowy odprowadzenia wody – odwodnienie liniowe.

Pod wylotem każdej rury spustowej instaluje się studzienkę osadnikową, przykrytą kratką lub połączoną bezpośrednio z wylotem rury. Znajdujący się we wnętrzu studzienki osadnik pozwala na zatrzymanie zanieczyszczeń stałych – piasku czy igliwia – które mogłyby doprowadzić do zamulenia systemu. Studzienkę trzeba co pewien czas oczyszczać, usuwając nagromadzony w niej osad.

Ze studzienki woda odprowadzana jest do systemu drenarskiego, na który składają się plastikowe rury ułożone ok. 1 m pod powierzchnią gruntu. Taka głębokość powinna zabezpieczyć je przed zamarzaniem.

Na gruntach słabo przepuszczalnych (gliniastych) ten system rynnowy może nie zapewniać skutecznego wchłaniania wody opadowej. W takich warunkach konieczne będzie odprowadzenie jej do studni chłonnej, zbiornika wody opadowej lub rowu melioracyjnego. Tam, gdzie istnieje możliwość podłączenia się do lokalnej sieci kanalizacji burzowej lub ogólnospławnej, wodę opadową z systemu odwodnienia można odprowadzić do tych instalacji po wykonaniu tzw. przykanalika z osadnikiem piasku.

Zainstalowanie zbiornika umożliwia wykorzystanie wody do podlewania ogrodu w okresach suszy lub nawet możliwość użytkowania jej dla potrzeb gospodarczych w oddzielnej instalacji wodociągowej. By zapobiec przepełnieniu zbiornika, jego pojemność należy dostosować do wielkości opadów w okresie ich największego nasilenia. W praktyce zakłada się, że zbiornik powinien przyjąć jednorazowo 50 l/m² rzutu powierzchni dachu, co w domach jednorodzinnych odpowiada kubaturze 6-10 m³.

Jeśli planujemy podlewanie ogrodu wodą opadową, zamiast budowania instalacji odprowadzającej wodę, możemy kupić rury spustowe ze specjalnymi trójnikami do podłączenia węża ogrodowego. Woda jest za jego pośrednictwem doprowadzana również do zbiornika na deszczówkę – jest to rozwiązanie tanie i proste.

Ochronią przed liśćmi i lodem

Zwłaszcza na terenach zalesionych do rynien i rur spustowych mogą dostawać się liście, igliwie czy gałązki drzew.

Prowadzi to często do zatkania systemu rynnowego. Można temu zapobiec, zakładając siatki ochronne w rynnach oraz sitka w rurach spustowych.

Inny problem wiąże się z możliwością zamarzania wody w orynnowaniu. Powoduje to znaczne obciążenie tych elementów i w konsekwencji ich uszkodzenie. W razie odwilży zamarznięte rynny nie mogą odprowadzić wody z bieżących opadów. Niebezpieczeństwo zamarzania można wyeliminować, układając w rynnach i rurach spustowych przewody grzewcze. W najtańszej wersji systemu rynnowego są to kable o stałej mocy cieplnej, zasilane poprzez termostat, włączający napięcie, gdy temperatura otoczenia spadnie poniżej 0°C.

Bardziej ekonomiczne w użytkowaniu są tzw. samoregulujące przewody grzejne, które dostosowują własną moc do temperatury panującej na zewnątrz. Moc cieplna, wyzwalana przez poszczególne odcinki przewodów, jest tym większa, im ich otoczenie zimniejsze. W tradycyjnym kablu grzejnym ciepło powstaje w wyniku nagrzewania się przewodu metalicznego. Tutaj przewód miedziany tylko „rozprowadza” elektryczność wzdłuż kabla, natomiast źródłem ciepła jest specjalne tworzywo z dodatkiem grafitu. Właśnie to tworzywo przewodzi prąd tym lepiej (a więc i nagrzewa się tym mocniej), im jest zimniejsze. Kiedy zaś przyjdzie wiosna, przewód sam się „wyłącza”.

Przeciętna moc kabli grzejnych powinna wynosić ok. 20-30 W/m.b. rynny, co odpowiada poborowi mocy 500-1000 W dla całego budynku.

opracowanie: Anna Grocholska

aktualizacja: 2009-08-12

Dodaj komentarz

Zdaniem naszych Czytelników

ozdoba na rynne -hmmmmm,maloefektowna,na wysokim budynku moze nie zdac egzaminu. miedziana twarz rycerza na rure spustowa- stronka www.dachmichalec.webpark.pl

Gość: rysiek

05 Sty 2009, 10:29

Chcesz wiedzieć więcej - zajrzyj na Forum.BudujemyDom.pl
Zadaj pytanie naszemu ekspertowi
 

Pokrycie dachowe - papa, gonty bitumiczne, płyty faliste

Co łączy pokrycie dachowe z papy, gontów bitumicznych i płyt falistych? Użycie do ich produkcji wodoszczelnej masy asfaltowej, czyli bitumu, a w konsekwencji szczelność oraz odporność na zmiany temperatury i na starzenie.
topowe produkty

Prace dekarskie z MFP®

Przy budowie dachów potrzebne są skuteczne i niezawodne rozwiązania - takie, które nie komplikują prac i pozwalają na uniknięcie błędów czy usterek. Płyty MFP®, ze względu na swoje znakomite parametry oraz prostotę stosowania, to produkt idealny do zastosowań dekarskich.
Najbardziej znane marki
Bitumiczne: gonty, papy i płyty - ranking rozpoznawalności firm i produktów
Dachówki cementowe (betonowe) - ranking rozpoznawalności firm i produktów
Dachówki ceramiczne MONZAplus marki Röben dostępne w kolorze grafitowym
Dachówki ceramiczne MONZAplus marki Röben dostępne w kolorze grafitowym Cieszące się dużą popularnością dachówki ceramiczne MONZAplus zostały poszerzone o kolejny wariant kolorystyczny. Odznaczające się ...
Gala 20-lecia firmy Galeco
Gala 20-lecia firmy Galeco 25 listopada 2016 r. w Starej Zajezdni by the Silva w Krakowie, odbyła się uroczysta gala wieńcząca okrągły, jubileuszowy rok dla firmy ...
Prefabrykacja więźby dachowej - wygoda i oszczędność czasu
Prefabrykacja więźby dachowej - wygoda i oszczędność czasu Produkcja taśmowa podzielona na specjalistyczne etapy wydaje nam się czymś oczywistym w wielu dziedzinach przemysłu. Taki nowatorski model ...
Zamknij okno x
Newsletter
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera i otrzymuj najświeższe
informacje prosto na Twoją skrzynkę e-mailową.
Budujemy Dom - wersja elektroniczna gratis!
Zapisz się na bezpłatny newsletter BudujemyDom.pl, a otrzymasz najnowszy numer miesięcznika Budujemy Dom w wersji elektronicznej.     
Dlaczego warto się zapisać?
W każdy czwartek otrzymasz darmowy poradnik budowlany na swój email, a w nim:
- aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego;
- porady budowlane;
- najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl; - zapowiedź raportu miesiąca dostępnego w serwisie w pełnej wersji.
Zapisz się do newslettera
Klub Budujących Dom


Wypełniaj ankiety i zbieraj punkty
na bezpłatną prenumeratę
i inne nagrody

  • Polecamy również
    Czas na Wnętrze Vademecum Domu Energooszczędnego ABC Budowania Dom Polski Wnętrza Twój Dom Twój Styl
Wydanie tabletowe
Newsletter BudujemyDom.pl
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera i otrzymuj najświeższe informacje prosto na Twoją skrzynkę e-mailową.
Miesięcznik Budujemy Dom - wersja elektroniczna gratis!

Zapisz się na bezpłatny newsletter BudujemyDom.pl, a otrzymasz najnowszy numer miesięcznika Budujemy Dom w wersji elektronicznej.

Dlaczego warto się zapisać?
W każdy czwartek otrzymasz darmowy poradnik budowlany na swój email, a w nim: aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego, porady budowlane, najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl, zapowiedź raportu miesiąca dostępnego w serwisie w pełnej wersji.
x