Budujemy Dom
Stan surowy / Dachy i rynny / Artykuły


Akcesoria dachowe

Dach to nie tylko konstrukcja nośna i pokrycie. To także wiele mniejszych elementów nazywanych "akcesoriami". I chociaż dach będzie wykonany z bardzo dobrych, często kosztownych materiałów, to brak lub niewłaściwy dobór akcesoriów może bardzo wiele zepsuć. Za to ich właściwe zastosowanie znakomicie ułatwia niektóre prace, np. wykonanie przejść instalacyjnych przez połać dachu.

Akcesoria dachowe
(fot. Klöber-HPi Polska)
Często drobne elementy i szczegóły wykonania decydują o trwałości elementów domu. Przykładowo dziś już nikt chyba nie wątpi, że ułożoną w dachu izolację z wełny mineralnej trzeba zabezpieczyć folią paroizolacyjną.

Podobnie odpowiednio dobierając akcesoria dachowe, zapewnimy sobie jego bezproblemową eksploatację przez wiele lat. A naprawa wadliwego dachu to prawie zawsze niebagatelny wydatek.

Wentylacja połaci

Poza bardzo nielicznymi wyjątkami dachy w domach jednorodzinnych wykonuje się jako wentylowane, czyli takie, w których powietrze, przepływając przez zaprojektowane szczeliny, usuwa nadmiar wilgoci połaci dachowych. Inaczej mokra termoizolacja z wełny mineralnej straciłaby swe ciepłochronne właściwości, a drewniana więźba zaczęła gnić.

Jednak by wentylacja była skuteczna, trzeba zapewnić ruch powietrza w szczelinach, i muszą one przebiegać przez całą połać – od okapu do kalenicy. Niezbędne jest oczywiście zapewnienie drożności obu krańców szczeliny – wlotu i wylotu. Często nie jest to łatwe. Stopień trudności wykonania wentylacji połaci zależy od:
  • spadku dachu. Im jest mniej stromy, tym trudniej;
  • kształtu dachu. Duża liczba koszy, załamań, lukarn itd. oznacza trudności;
  • rodzaju pokrycia. Dachówki nie są barierą dla przenikania pary wodnej, bo na ich połączeniach pozostają szczeliny. Za to pokrycia blaszane tworzą praktycznie nieprzepuszczalną warstwę.
Podstawowe elementy umożliwiające wentylację to specjalne taśmy umieszczane w okapie oraz w kalenicy. Przepuszczają powietrze, a równocześnie zapobiegają nawiewaniu do szczeliny śniegu i deszczu oraz są barierą dla ptaków. Jednak w dachach o skomplikowanym kształcie różne elementy, np. lukarny, przerywają ciągłość szczelin wentylacyjnych. Wówczas stosuje się rozmaite wywietrzniki – "kominki" i dachówki wentylacyjne. Tworzą one po prostu dodatkowe wloty lub wyloty powietrza, tak by jego ruch był możliwy.

Jeśli stosujemy folie wstępnego krycia o niskiej paroprzepuszczalności, deskowanie kryte papą lub "deskowanie" wykonane jest z płyt OSB, wiórowych albo sklejki, to konieczne jest wykonanie dwóch szczelin wentylacyjnych: dolnej pomiędzy ociepleniem a folią (lub deskowaniem) oraz górnej między folią a pokryciem. W tym przypadku zastosowanie kominków wentylacyjnych to często jedyny sposób zapewnienia ruchu powietrza w dolnej szczelinie.

Uwaga! Trzeba koniecznie pamiętać o zasadniczej różnicy pomiędzy poszyciem wykonanym tradycyjnie z desek oraz zbudowanym z płyt drewnopochodnych (np. OSB). Pomiędzy deskami pozostają przynajmniej niewielkie szczeliny, przez które para wodna może wydostać się na zewnątrz. Zaś poszycie z płyt jest szczelne, a opór dyfuzyjny płyt bardzo duży, tak że kilkunastomilimetrowa ich warstwa jest dla pary wodnej podobną barierą jak gruba na ok. 20 cm ściana z pustaków ceramicznych.

Akcesoria dachowe - Stopnie i ławy

Stopnie i ławy kominiarskie powinny być traktowane jako niezbędny element dachu. Tylko dzięki nim można się po nim bezpiecznie poruszać
Stopnie i ławy kominiarskie powinny być traktowane jako niezbędny element dachu. Tylko dzięki nim można się po nim bezpiecznie poruszać (fot. Röben)
Wiele osób zapomina, że kominy wymagają stosunkowo częstego czyszczenia. Zgodnie z obowiązującymi przepisami przewody dymowe, czyli takie, do których przyłączone są kotły na paliwa stałe i kominki, muszą być czyszczone co najmniej cztery razy w roku, a spalinowe – do których przyłączone są urządzenia gazowe – 2 razy w roku.

Natomiast kanały wentylacyjne powinny być kontrolowane corocznie i czyszczone w razie potrzeby. Skutkiem braku dbałości o czystość i stan komina może być:
  • pożar sadzy;

  • zaczadzenie – jeśli pojawią się w nim nieszczelności;

  • kłopoty z działaniem wentylacji i urządzeń grzewczych w wyniku zmniejszenia przekroju kanałów. Warstwa zanieczyszczeń o grubości 1 cm na ściankach kanału o wymiarach 14 × 14 cm oznacza jego zwężenie aż o ¼ (14 × 14 = 196 cm2; 12 × 12 = 144 cm2);

  • kłopoty z uzyskaniem od ubezpieczyciela odszkodowania np. w razie pożaru, bo użytkownik jest zobowiązany utrzymywać należyty stan techniczny budynku, w co wchodzą przeglądy kominiarskie, instalacji elektrycznej itd.
By komin mógł być czyszczony, trzeba zapewnić do niego dobry dostęp. Wbrew powszechnemu mniemaniu nie oznacza to, że przy kominie musi być koniecznie wyłaz dachowy, kominiarz może dostać się na dach także po drabinie przystawionej do dachu. Jednak w każdym przypadku musi mieć możliwość bezpiecznego poruszania się po dachu oraz pewnego stanięcia przy samym kominie. Temu służą właśnie stopnie i ławy kominiarskie. Niestety w projektach domów jednorodzinnych (a także dużych obiektów) przewidziane od razu ławy i stopnie to rzadkość.

Ponadto samo umiejscowienie kominów jest często bardzo niewygodne. Kominiarze to zwykle odważni ludzie i wykazują się w swej pracy dużą determinacją, ale nie oczekujmy od nich cudów.

Wykonanie stopni i ław pozwala ponadto nie tylko poruszać się bezpiecznie po wyznaczonych przez nie „traktach”. Chodząc po dachu, na którym tych elementów brak, można bardzo łatwo uszkodzić pokrycie, a wymiana pękniętych dachówek albo porysowanej blachy powlekanej (lub blachodachówki) to już poważny problem. Nawet bardzo poważny, jeśli w porę uszkodzenia nie zostaną zauważone, to ich konsekwencją będą przecieki i ogniska korozji.

Sposoby na śnieg

Najczęściej stosowane są bariery zapobiegające zsuwaniu się śniegu. Najpopularniejsze są akcesoria dachowe zwane "płotkami", ale można też zastosować specjalne drążki mocowane w odpowiednich uchwytach oraz elementy rozdzielające spadające z dachu duże płaty śniegu.

W przypadku pokryć blaszanych potrzebne jest ich zamocowanie do elementów więźby dachowej, ewentualnie deskowania, o ile ma odpowiednią wytrzymałość (np. deski 25 mm lub grubsze). Jeśli zaś dach jest kryty dachówką, to dostępne są specjalne dachówki z odpowiednimi uchwytami. W tej sytuacji ich rozstaw dostosowuje się do przewidywanych obciążeń.

Najpopularniejszy rodzaj bariery uniemożliwiającej zsuwanie się śniegu to tzw. płotekNajpopularniejszy rodzaj bariery uniemożliwiającej zsuwanie się śniegu to tzw. płotek (fot. Jopek)

Uwaga! Wszelkiego rodzaju płotków i śniegołapów nie wolno traktować jako punktów zaczepienia, np. dla drabiny w trakcie prac na dachu. Nie są one wystarczająco wytrzymałe. Nasuwa się oczywiście pytanie, czy uniemożliwianie zsuwania się śniegu z połaci dachu ma sens? Nie ma na to jednoznacznej odpowiedzi.

Można zaryzykować stwierdzenie, że odpowiedź zależy od lokalnej tradycji, bo zarówno pozostawienie śniegu, jak i jego usunięcie ma swoje dobre i złe strony. Śnieg jest dość dobrym izolatorem cieplnym, świeży i puszysty ma współczynnik przewodzenia ciepła (λ – lambda) nawet 0,12 do 0,62 W/(m•K), dla porównania beton komórkowy o gęstości 600 kg/m3 ma ten współczynnik na poziomie 0,22 W/(m•K), a im jest on niższy, tym lepiej. Tak więc szczególnie warstwa puszystego, świeżego śniegu może wyraźnie poprawić izolacyjność cieplną dachu.

Jednak topniejący powoli śnieg to trudny sprawdzian dla szczelności dachu, szczególnie obróbek w koszach (tam zalega najdłużej), przy kominach itd. Ponadto przy swej gęstości 200–500 kg/m3 może być też znacznym obciążeniem. I tu, paradoksalnie, okazuje się, że w pewnych sytuacjach lepiej zamontować przeciwśnieżne "płotki". Konstrukcja dachu zdecydowanie lepiej znosi obciążenia takie same na obu połaciach (ograniczmy się do prostego przykładu dachu dwuspadowego) niż niesymetryczne, gdy śnieg zalega tylko na jednej połaci. A zdarza się tak, np. gdy tylko jedna strona dachu jest wystawiona na działanie wiatru. W takiej sytuacji lepiej zatrzymać śnieg na obu połaciach.

Jeśli zaś nie zamierzamy hamować zsuwania się śniegu, to warte polecenia są elementy dzielące jego płaty na mniejsze części. Duża masa śniegu może np. uszkodzić rynny, szczególnie plastikowe, które stają się kruche w niskiej temperaturze.

Ogrzewanie przeciwoblodzeniowe

Stosowane na zewnątrz przewody grzejne muszą być odporne na czynniki atmosferyczne, nie wolno stosować zwykłych przeznaczonych do zatopienia w wylewce podłogowej
Stosowane na zewnątrz przewody grzejne muszą być odporne na czynniki atmosferyczne, nie wolno stosować zwykłych przeznaczonych do zatopienia w wylewce podłogowej (fot. Luxbud)
Dość często, nawet gdy temperatura powietrza jest niska, pod wpływem słońca śnieg topi się na dachu, a spływająca woda zamarza w rynnach i rurach spustowych. Są one na to szczególnie podatne, jeśli mają niewielką średnicę – poniżej 10 cm. Zamarzaniu sprzyjają także zanieczyszczenia, które łatwo gromadzą się w takich wąskich rurach. Zanieczyszczenia utrudniają spływ wody i wokół nich tworzy się lód.

Można temu zapobiec stosując ogrzewanie przeciwoblodzeniowe. To elektryczne przewody grzejne układane w rynnach i rurach spustowych. Mogą mieć stałą moc, wówczas sterujący ich pracą czujnik temperatury i termostat załącza je co pewien czas, uniemożliwiając zamarzanie wody.

Inne rozwiązanie, to przewody samoregulujące. Ich moc jest tym wyższa, im niższa jest temperatura zewnętrzna, a spada jeśli otoczenie przewodu (i on sam) się ociepla. Może być inna nawet na różnych odcinkach tego samego przewodu, co skutkuje mniejszym zużyciem energii.

Przewody zwykłe są uzależnione od umieszczonego w jednym miejscu czujnika temperatury, w ich przypadku taka precyzja działania jest niemożliwa. Jednak przewody zwykłe są znacznie tańsze od samoregulujących, trzeba więc dobrze przemyśleć co będzie bardziej opłacalne, uwzględniając zarówno koszty inwestycji, jak i eksploatacji.

Przewody muszą znaleźć się we wszystkich miejscach zagrożonych zamarznięciem. Przykładowo, przewód musi być ułożony na całej długości rury spustowej, zbyt krótki spowoduje, że u wylotu pozostanie lodowy korek, niwecząc efekt całego przedsięwzięcia. Ponadto ogrzewanie należy włączać zanim w orynnowaniu zgromadzi się lód. Przewody mają niewielką moc i działają przede wszystkim zapobiegawczo, a rozmrożenie dużej masy lodu wymaga dostarczenia znacznie większej ilości ciepła. Ponadto odmrażanie jest trudne, bo działający przewód wytapia wokół siebie niewielki kanał i traci wówczas bezpośredni kontakt z lodem, co bardzo utrudnia przekazywanie ciepła.

Przewody przeciwoblodzeniowe eliminują sople i zapobiegają zatkaniu orynnowaniaPrzewody przeciwoblodzeniowe eliminują sople i zapobiegają zatkaniu orynnowania (fot. Tyco Thermal Controls)

Akcesoria dachowe - Przejścia instalacyjne

Na dachu często znajduje się wiele elementów niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania instalacji domowych: zakończenia (wywiewki) pionów kanalizacyjnych, maszty antenowe, kolektory słoneczne, wyrzutnie powietrza wentylacyjnego. Każdy z nich ma połączenie z wnętrzem domu, a to oznacza konieczność zrobienia dziur w pokryciu dachu.

Dlatego wymyślono specjalne przepusty o różnych średnicach dostosowane do różnych materiałów i kolorów pokrycia. Wykonanie przejść przez dach bez ich wykorzystania jest niełatwe, a szczelność w dłuższej perspektywie niepewna. Gotowe, prefabrykowane przejścia to oszczędność czasu, a zwykle i pieniędzy (tradycyjne obróbki wcale nie są tanie). Oferują je zarówno producenci pokryć dachowych, jak i niezależne od nich firmy.

Uwaga! Metalowe elementy umieszczone na dachu – maszty antenowe, płotki przeciwśnieżne itd. należy połączyć z instalacją odgromową budynku (jeśli ją wykonano).

Dachówka antenowaDachówka solarna
Specjalne dachówki – antenowa i „solarna” (do przeprowadzenia przewodów z kolektorów do zasobnika) to najlepszy sposób „wyprowadzenia” instalacji przez dach. Przejścia bardzo łatwo wykonać i nie ma obaw o ich szczelność (fot. Röben)

Jarosław Antkiewicz

aktualizacja: 2012-03-08

Dodaj komentarz

Zadaj pytanie naszemu ekspertowi
 

Poszycie dachu z OSB a folia paroprzepuszczalna

Deskowanie w moim dachu ma być z płyty OSB, czy w tej sytuacji ma sens układanie na nim folii paroprzepuszczalnej? Na rynku są takie folie na pełne deskowanie, ale dekarz twierdzi, że może i folia przepuści parę, ale OSB już nie bardzo. Jego zdaniem pod płytą trzeba zostawić szczelinę wentylacyjną. Czy ma rację i czy sytuację zmieni ułożenie zwykłych desek zamiast OSB?

topowe produkty

Dachówki Creaton Polska - trwałość i elegancja

Firma CREATON oferuje najszerszy na świecie asortyment dachówek ceramicznych będący w stanie zaspokoić wszelkie indywidualne gusta i wymagania oraz dający możliwość tworzenia niezwykłych zindywidualizowanych rozwiązań - od wież kościelnych, po dachy budynków w stylu awangardowym.
Najbardziej znane marki
Bitumiczne: gonty, papy i płyty - ranking rozpoznawalności firm i produktów
Dachówki cementowe (betonowe) - ranking rozpoznawalności firm i produktów
Dachówki ceramiczne MONZAplus marki Röben dostępne w kolorze grafitowym
Dachówki ceramiczne MONZAplus marki Röben dostępne w kolorze grafitowym Cieszące się dużą popularnością dachówki ceramiczne MONZAplus zostały poszerzone o kolejny wariant kolorystyczny. Odznaczające się ...
Gala 20-lecia firmy Galeco
Gala 20-lecia firmy Galeco 25 listopada 2016 r. w Starej Zajezdni by the Silva w Krakowie, odbyła się uroczysta gala wieńcząca okrągły, jubileuszowy rok dla firmy ...
Prefabrykacja więźby dachowej - wygoda i oszczędność czasu
Prefabrykacja więźby dachowej - wygoda i oszczędność czasu Produkcja taśmowa podzielona na specjalistyczne etapy wydaje nam się czymś oczywistym w wielu dziedzinach przemysłu. Taki nowatorski model ...
Zamknij okno x
Newsletter
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera i otrzymuj najświeższe
informacje prosto na Twoją skrzynkę e-mailową.
Budujemy Dom - wersja elektroniczna gratis!
Zapisz się na bezpłatny newsletter BudujemyDom.pl, a otrzymasz najnowszy numer miesięcznika Budujemy Dom w wersji elektronicznej.     
Dlaczego warto się zapisać?
W każdy czwartek otrzymasz darmowy poradnik budowlany na swój email, a w nim:
- aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego;
- porady budowlane;
- najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl; - zapowiedź raportu miesiąca dostępnego w serwisie w pełnej wersji.
Zapisz się do newslettera
Klub Budujących Dom


Wypełniaj ankiety i zbieraj punkty
na bezpłatną prenumeratę
i inne nagrody

  • Polecamy również
    Czas na Wnętrze Vademecum Domu Energooszczędnego ABC Budowania Dom Polski Wnętrza Twój Dom Twój Styl
Wydanie tabletowe
Newsletter BudujemyDom.pl
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera i otrzymuj najświeższe informacje prosto na Twoją skrzynkę e-mailową.
Miesięcznik Budujemy Dom - wersja elektroniczna gratis!

Zapisz się na bezpłatny newsletter BudujemyDom.pl, a otrzymasz najnowszy numer miesięcznika Budujemy Dom w wersji elektronicznej.

Dlaczego warto się zapisać?
W każdy czwartek otrzymasz darmowy poradnik budowlany na swój email, a w nim: aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego, porady budowlane, najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl, zapowiedź raportu miesiąca dostępnego w serwisie w pełnej wersji.
x