Budujemy Dom

Czujki alarmowe

Czujki alarmowe to podstawowy element systemu alarmowego wyzwalającym jego działanie. Rozróżniamy czujki alarmowe przeciwwłamaniowe i czujki pożarowe.

Te czujki zamocowane w słupkach w ogrodzie uchroniły dom przed napadem
Te czujki zamocowane w słupkach w ogrodzie uchroniły dom przed napadem
Wśród czujek alarmowych przeciwwłamaniowych rozróżnia się:

  • pasywne czujki podczerwieni,
  • aktywne bariery (tory) podczerwieni,
  • czujki ultradźwiękowe,
  • mikrofalowe,
  • wibracyjne,
  • inercyjne,
  • stłuczeniowe szkła,
  • magnetyczne,
  • dualne.
Z kolei czujki pożarowe dzielą się na:
  • czujki dymu (także liniowe),
  • ciepła,
  • płomienia.
Wybór czujki zależy od możliwego zagrożenia, zastosowanych zabezpieczeń mechanicznych, wartości chronionego mienia, warunków wilgotnościowo-temperaturowych w miejscu, gdzie ma być ona zastosowana, obecności w domu zwierząt itp.

Dobór odpowiednich elementów systemu jest bardzo ważny dla prawidłowego jego zadziałania. Poniżej omawiamy zasady działania czujek najczęściej stosowanych.

Czujki alarmowe przeciwwłamaniowe

Pasywna czujka podczerwieni
Pasywna czujka podczerwieni Graphite
(fot. Satel)
Pasywne czujki podczerwieni – są stosowane najczęściej. Zasada działania wykorzystuje zjawisko emisji promieniowania cieplnego przez każdy przedmiot o temperaturze wyższej niż zero bezwzględne, czyli -273,15°C.

Czujka wykrywa zmiany temperatury w swoim polu widzenia. Jeżeli w pomieszczeniu, w którym wszystkie ściany mają temperaturę 18°C, pojawi się człowiek o temperaturze 36°C, czujka natychmiast wykryje zmianę temperatury.

Pasywne czujki podczerwieni znane są również pod nazwą PIR (Passive Infra Red) lub PID (Passive Infrared Detector). Najczęściej stosowanymi są pasywne czujki szerokokątne o polu widzenia 90-130° i zasięgu działania od 12 do 15 m. Można kupić czujki alarmowe przeciwwłamaniowe, które nie reagują na obecność zwierząt, zwłaszcza niedużych, takich jak koty.

Dostępne są też czujki alarmowe przeciwwłamaniowe: kurtynowe, które wysyłają jedną wiązkę w kierunku poziomym lub pionowym, stosowane np. w przejściach; korytarzowe o wąskim kącie widzenia i zasięgu 20-50 m; sufitowe o kącie widzenia 360°. Istnieją też czujki alarmowe przeciwwłamaniowe o budowie bardzo zaawansowanej technologicznie, analizujące np. wielkość i szybkość poruszania się obiektu albo również jego kształt.

Aktywne bariery (tory) podczerwieni – działanie bariery opiera się na tym, że wiązki promieniowania między nadajnikiem a odbiornikiem przecina nieprzezroczysta przeszkoda, np. przechodzący człowiek. Odległość od nadajnika do odbiornika może wynosić 1-50 m. Ze względu na konstrukcję rozróżnia się bariery podczerwieni wysyłające wiązkę promieniowania w sposób ciągły lub impulsowy. Mogą być one stosowane zarówno na zewnątrz budynku, jak i w środku.

Bariera podczerwieni PR-11B z lustrem
 Bariera podczerwieni PR-11B z lustrem (rys. ICS Polska)

Czujki ultradźwiękowe – w ich działaniu wykorzystuje się tzw. zjawisko Dopplera – zmiany częstotliwości fali w wyniku odbicia jej od obiektu, który się porusza. W pomieszczeniu znajdują się obok siebie nadajnik i odbiornik, tworząc tzw. ultradźwiękowy detektor radarowy. Nadajnik wysyła falę ultradźwiękową o częstotliwości powyżej 20 kHz (20 kHz jest górną granicą słyszalności dźwięku przez człowieka). Odbiornik odbiera falę odbitą od ścian i przedmiotów w pomieszczeniu.

W przypadku pojawienia się intruza częstotliwość fali ulega zmianie. Gdy zbliża się on do czujki, częstotliwość wzrasta, a gdy oddala – maleje. Zmiana częstotliwości wyzwala alarm. Czujki te są bardzo wrażliwe na wszelkie ruchy powietrza. Należy je umieszczać naprzeciw okien lub drzwi. Promieniowanie ultradźwiękowe nie przenika przez szkło, dzięki temu ruch za oknem nie uruchamia fałszywego alarmu.

Czujka ruchu uruchamia oświetlenie po otwarciu drzwi
Czujka ruchu uruchamia oświetlenie po otwarciu drzwi
(fot. Lange Łukaszuk)
Czujki mikrofalowe – działają tak jak ultradźwiękowe, z wykorzystaniem zjawiska Dopplera. Emitują jednak fale o wyższej częstotliwości, przenikające przez powietrze tak, jakby ono nie istniało. Szerokokątne czujki mikrofalowe mogą nadzorować obszar do 30 m, a wąskokątne nawet do 80 m. Dlatego te ostatnie szczególnie dobrze się sprawdzają w pomieszczeniach bardzo dużych.

Mikrofale mogą przenikać przez cienkie ścianki działowe. Detektory nie powinny być kierowane na ściany zewnętrzne, gdyż promieniowanie mikrofalowe przenika przez nie, a także przez plastik i szkło, powodując uruchomienie alarmu na skutek ruchu osób lub samochodów na zewnątrz.

Czujki wibracyjne – zbudowane są z elementów piezoelektrycznych i reagują na drgania podłoża, do którego są przymocowane, a także na pojedyncze silne wstrząsy, pochodzące od okien, drzwi czy ścian pomieszczenia. Tak więc np. drgania pojawiające się podczas kucia, wiercenia czy uderzenia młotkiem inicjują zadziałanie czujki. Czas trwania, częstotliwość i amplituda sygnału wytworzonego w czujce jest analizowana w procesorze.

Czujki inercyjne (bezwładnościowe) – reagują na drgania z zakresu 10-5000 Hz i przemieszczanie się przedmiotów, do których są przymocowane. Próba sforsowania przez intruza zamków drzwi lub okien za pomocą łomu czy wiertarki powoduje powstanie drgań o wysokiej częstotliwości. Drgania te przemieszczając materiał, do którego jest przymocowana czujka, powodują jej zadziałanie.

Czujki stłuczeniowe szkła – są odmianą czujek mikrofonowych. Zastosowanie wielostopniowych wzmacniaczy selektywnych czyni je bardzo czułymi na dźwięk pękania szkła (powyżej 100 Hz) i uderzenia podczas jego tłuczenia (5-30 kHz). Inne dźwięki, jak np. trzaskające drzwi, są filtrowane i nie powodują reakcji. Czujki te mogą zabezpieczać jednocześnie kilka szyb i nie muszą być montowane bezpośrednio na szkle.

Czujka magnetyczna
Czujka magnetyczna S-4 (fot. Satel)
Czujki magnetyczne – składają się z dwóch elementów: kontaktronu (bocznego lub czołowego) i magnesu. Po ich rozdzieleniu następuje uruchomienie alarmu. Kontaktrony czołowe umieszcza się wewnątrz drzwi lub okna, a kontaktrony boczne na ich powierzchniach.

Dostępne są również kontaktrony garażowe, chroniące wjazd do garażu i odporne na kurz oraz pył. Są one natomiast wrażliwe na wstrząsy i dlatego nie należy montować ich na drzwiach, które są zatrzaskiwane lub samoczynnie się poruszają (np. pod wpływem przeciągów).

Wymagania najwyższej, czwartej grupy urządzeń alarmowych spełniają detektory klasy S. Są wyposażone w układy dostosowujące się do pracy w warunkach zmiennych i zakłóconych oraz układy do samokontroli sprawności. Nie można ich zneutralizować nawet przy użyciu specjalnie konstruowanych narzędzi - przy takich próbach powinien być wywołany alarm. Muszą więc mieć one kompletną ochronę przeciwsabotażową oraz podwyższoną odporność na zakłócenia elektromagnetyczne.

Niektóre detektory w klasie S są wyposażane w wewnętrzne rejestratory zdarzeń pełniące rolę „czarnej skrzynki”. Rejestruje on wszystkie zdarzenia związane z chronionym obiektem oraz zmiany stanu detektora (np. wystąpienie alarmu, zmiana trybu pracy, zmiana sygnału z centralki, zerowanie). Zdarzenia są zapamiętywane na czas jednego do kilku miesięcy.

Czujka dualna
Czujka dualna SILVER (fot. Satel)
Czujki dualne – wykorzystują dwa różne rodzaje detekcji. Inaczej mówiąc: dwie czujki o różnej zasadzie działania są zamknięte w jednej obudowie.

Najczęściej sygnały z obydwóch czujek są sprzęgnięte za pomocą bramki logicznej AND, która powoduje, że sygnał alarmowy jest wyzwalany pod warunkiem pojawienia się sygnałów z obydwóch czujek.

Czasami wykorzystywane są czujki dualne z bramką logiczną OR. Wyzwolenie czujki następuje wtedy już po zadziałaniu jednego czujnika. Zastosowanie czujek dualnych pozwala na wykluczenie fałszywych alarmów.

Przyciski napadowe – zakłada się w pomieszczeniach, w których często przebywają domownicy, tak żeby osobie napadanej łatwo było uruchomić alarm. Dogodnym miejscem zamontowania może być szafka nocna przy łóżku lub wybrane miejsce w kuchni czy w salonie.

Istnieją też przyciski w formie przenośnej – piloty, którymi można uruchomić alarm z dowolnego miejsca w domu lub z terenu wokół niego.

Czujki pożarowe

Czujka dymu ASD 110
Czujka dymu. Sygnalizuje optycznie i akustycznie pojawienie się dymu i przekazuje sygnał do centrali alarmowej informującej o włamaniu (fot. Satel)
Podział czujek pożarowych jest związany z czterema kolejno po sobie następującymi fazami pożaru. W pierwszej fazie, kiedy tli się materiał, powstaje dym widzialny i niewidzialny. Drugą fazę pożaru charakteryzuje gęsty dym.

Obie te fazy są wykrywane za pomocą czujek jonizacyjnych lub optycznych. W trzeciej fazie pojawia się otwarty płomień, wykrywany przez czujki jonizacyjne i czujki płomienia. W fazie czwartej gwałtownie wzrasta temperatura otoczenia, co wykrywają czujki temperaturowe (ciepła).

Jonizacyjne czujki dymu – w ich działaniu jest wykorzystane zjawisko jonizacji powietrza w komorze pomiarowej czujki, przez umieszczone w niej źródło promieniotwórcze o bardzo małej aktywności.

Wnikający do czujki dym powoduje zakłócenie płynącego w komorze prądu jonizacji, co jest wykrywane przez układ elektroniczny czujki. Te czujki pożarowe są czujkami punktowymi – wykrywają dym w swoim otoczeniu – stąd bardzo istotne jest miejsce ich zainstalowania.

Optyczne czujki dymu – ich działanie jest oparte na zasadzie pomiaru rozproszonego przez dym światła w zakresie podczerwieni. Dobrze wykrywają pożary rozpoczynające się od tlenia materiału i niskich przyrostów temperatury. Optyczne czujki rozproszeniowe są, podobnie jak jonizacyjne, czujkami punktowymi.

Liniowe czujki dymu – są zbudowane z nadajnika i odbiornika widma podczerwonego, znajdujących się w pewnej odległości. Jeżeli na tej linii – między nadajnikiem a odbiornikiem – pojawi się dym, wyzwala on alarm.

Czujki temperaturowe (ciepła) – reagują na temperaturę otoczenia. Sposób reakcji zależy od rodzaju czujki pożarowej. Czujki nadmiarowe włączają alarm po przekroczeniu określonej temperatury. Czujki różnicowe reagują na tempo wzrostu temperatury w określonym czasie. Czujki nadmiarowo-różnicowe zaś są czujkami dualnymi z bramką logiczną OR i zadziałają zarówno po przekroczeniu temperatury progowej, jak i przy szybkim jej wzroście w pomieszczeniu.

Czujki płomienia – działają na zasadzie detekcji promieniowania emitowanego przez płomień w paśmie od dalekiego nadfioletu (100 nm) do dalekiej podczerwieni (czyli 1000 nm). Pojawienie się promieniowania w tym zakresie w polu widzenia czujki powoduje jej zadziałanie. W systemach sygnalizacji włamaniowej wykorzystuje się najczęściej czujki dymu, dostosowane do napięcia zasilania 12 V i z przekaźnikiem wyjściowym, którego zestyk łatwo włączyć w linię dozorową centralki.

Większe instalacje sygnalizacji pożarowej w zależności od potrzeb wykorzystują różne rodzaje czujek pożarowych i odrębne centrale sygnalizacji pożarowej, stąd wymaga konsultacji ze strony specjalistycznej firmy instalacyjnej.

Marcin Nowak

aktualizacja: 2011-10-24

Dodaj komentarz

Zdaniem naszych Czytelników

Zastanawiam sie skąd oni wzięli te ceny? 10tys za satel icon_eek.gif

autorushd

14 Paź 2010, 21:18

Alarm to świetna sprawa - szkoda tylko, że kosztowna. Ale czego nie robi się dla bezpieczeństwa icon_biggrin.gif

edyta0407

14 Paź 2010, 19:27

Witam jeszcze czujniki zalania ostatnio modne.

Gość: pstryczek

14 Paź 2010, 19:13

Pokaż wszystkie komentarze Chcesz wiedzieć więcej - zajrzyj na Forum.BudujemyDom.pl
EXTA FREE CONTROLLER mini EFC-02 firmy ZAMEL
EXTA FREE CONTROLLER mini EFC-02 firmy ZAMEL Firma ZAMEL wprowadziła do oferty jednostkę centralną EXTA FREE CONTROLLER mini EFC-02. Dzięki jednostce centralnej EFC-02 system EXTA FREE ...
Czujka ruchu AMBER firmy SATEL
Czujka ruchu AMBER firmy SATEL Czujka ruchu AMBER firmy SATEL przeznaczona jest do ochrony małych i średniej wielkości pomieszczeń. Jej wymiary porównywalne są do pudełka ...
Smart Home Controller - nowa aplikacja Eaton
Smart Home Controller - nowa aplikacja Eaton Nowy produkt firmy Eaton umożliwia sterowanie, wizualizacje oraz zarządzanie systemu xComfort z dowolnego miejsca na świecie.
Newsletter BudujemyDom.pl
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera i otrzymuj najświeższe informacje prosto na Twoją skrzynkę e-mailową.
Miesięcznik Budujemy Dom - wersja elektroniczna gratis!
Zapisz się na bezpłatny newsletter BudujemyDom.pl, a otrzymasz najnowszy numer miesięcznika Budujemy Dom w wersji elektronicznej. Do rozdania mamy 50 egzemplarzy. Ty otrzymasz jeden z nich całkowicie za darmo.
Dlaczego warto się zapisać?
Aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego, porady budowlane, najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl, zapowiedź tematu tygodnia oraz raportu miesiąca dostępnego w serwisie w pełnej wersji.
x

Zamknij okno x
Newsletter
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera i otrzymuj najświeższe
informacje prosto na Twoją skrzynkę e-mailową.
Budujemy Dom - wersja elektroniczna gratis!
Zapisz się na bezpłatny newsletter BudujemyDom.pl, a otrzymasz najnowszy numer miesięcznika Budujemy Dom w wersji elektronicznej. Do rozdania mamy 50 egzemplarzy. Ty otrzymasz jeden z nich całkowicie za darmo.     
Dlaczego warto się zapisać?
- aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego;
- porady budowlane;
- najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl;
- zapowiedź tematu tygodnia oraz raportu miesiąca dostępnego w serwisie w pełnej wersji.
Zapisz się do newslettera
Klub Budujących Dom


Wymień się doświadczeniami i informacjami z innymi czytelnikiami budującymi własny dom

  • Polecamy również
    Czas na Wnętrze
  •  
    Vademecum Domu Energooszczędnego
  •  
    ABC Budowania
  •  
    Dom Polski
  •  
    Wnętrza
Wydanie tabletowe