Budujemy Dom
Przed budową / Domy pasywne / Artykuły

Projekt domu energooszczędnego

Szacuje się, że około 90% domów jednorodzinnych budowanych w Polsce powstaje na podstawie projektów katalogowych. Czy kupując projekt katalogowy można zbudować dom energooszczędny? Tak. Podpowiadamy jak wybrać dobry projekt.

Projekt domu enegrooszczędnego
 (rys. Pracownia Archipelag)

Energooszczędność to nie tylko ciepłe ściany

Podstawowym zadaniem współczesnego budownictwa jest dążenie do ograniczenia ilości zużywanej w domu energii. Oczywiście, głównie chodzi o energię cieplną wykorzystywaną do ogrzewania budynku w okresie zimowym.

Powszechnie uważa się, że do tego celu wystarczy zaprojektowanie i wykonanie odpowiednio grubych oraz dobrze izolowanych przegród zewnętrznych. Jednak to nie prawda. Takie podejście jest wystarczające w zwykłym domu spełniającym podstawowe kryteria (normy), ale nie w budynku energooszczędnym,

Warto zatem pamiętać, że zwiększenie w ścianach grubości warstwy termoizolacyjnej ze standardowych 10, czy 12 cm - stosowanych w projektach katalogowych do np. 18–20 cm nie spowoduje, że budynek stanie się energooszczędny.

Po tego typu przeróbce dom i tak nie uzyska odpowiedniej klasy energetycznej, ponieważ takie jednostronne ­działanie na pewno okaże się niewystarczające.

Atrakcyjny, aczkolwiek nie energooszczędny domAtrakcyjny, aczkolwiek nie energooszczędny dom
Elewacja frontowa (MTM Styl)
Atrakcyjny, aczkolwiek nie energooszczędny dom
Elewacja ogrodowa (MTM Styl)

Projekt bardzo atrakcyjnego domu, który może być marzeniem wielu inwestorów. Jest duży, reprezentacyjny, piętrowy w modnym, modernistycznym stylu. Czego chcieć więcej? Jednak pomimo pozorów energooszczędności (pokoje skierowane na południe, duże przeszklenia od strony południowej, buforowy układ pomieszczeń) dom ten na pewno nie będzie energooszczędny.

Ma bardzo rozbudowaną formę (20 narożników – w domu oszczędzającym energię 4–6), wiele mostków termicznych spowodowanych przez betonowe daszki i balkony, wentylację grawitacyjną czy kiepski stosunek powierzchni zewnętrznych do kubatury budynku

Zaprojektowanie wszystkich przegród zewnętrznych (w tym okien, drzwi, podłóg na gruncie) o bardzo dobrych właściwościach termoizolacyjnych jest warunkiem koniecznym, ale nie wystarczającym.

Nie mniej istotne jest wyeliminowanie wszystkich mostków termicznych, czy zapewnienie całkowitej szczelności budynku. Jednak podstawowym elementem gwarantującym największe zyski energetyczne jest system wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła.

Najważniejszą częścią tego układu jest oczywiście rekuperator o bardzo dużej sprawności (powyżej 75%, a zwykle 85–90%). Na dodatek w domach energooszczędnych urządzenie to zazwyczaj ­ wspomagane jest przez gruntowy wymiennik ciepła.

Projekt domu typu dworkowego
Elewacja frontowa (MTM Styl)
Projekt domu typu dworkowegoProjekt domu typu dworkowego

Projekt domu typu dworkowego, który może urzeczywistnić tęsknoty wielu Polaków. Na dodatek w katalogu oznaczony jako dom, który może być energooszczędny. I wiele za tym przemawia, np. bardzo zwarta bryła budynku (4 narożniki), użytkowe poddasze pod mansardowym dachem, czy duże, przeszklone powierzchnie.

Szkoda tylko, że jedyne, sensowne ustawienie tego budynku wypada na osi wschód–zachód, a wtedy na elewacji południowej znajdzie się tylko jedno okno oświetlające kotłownię lub łazienkę. Oczywiście układ wentylacji grawitacyjnej (3 kominy) nie może być zastosowany w domu energooszczędnym

Bryła budynku

Wybierając dom z katalogu należy uważnie przeanalizować jego kształt oraz wielkość. Po prostu budynki energooszczędne zwykle charakteryzują się zwartą bryłą o niewielkiej powierzchni przegród zewnętrznych. Dzięki temu straty ciepła są mniejsze. Ważne jest również, aby kubatura domu była stosunkowo duża, bo wtedy ogrzane powietrze wolniej się oziębia.

Niemal wzorcowy projekt domu energooszczędnegoNiemal wzorcowy projekt domu energooszczędnego
Elewacja wschodnia (Archipelag)
Elewacja południowa (Archipelag)
Niemal wzorcowy projekt domu energooszczędnegoNiemal wzorcowy projekt domu energooszczędnego
Niemal wzorcowy projekt domu energooszczędnego. Świadczy o tym bardzo prosta bryła budynku, duże przeszklone powierzchnie od strony południowej i wschodniej, buforowy układ pomieszczeń, prawdopodobnie mechaniczna wentylacja

Teoretycznie najlepszym rozwiązaniem byłyby domy w kształcie kuli (trudno je zrealizować) lub sześcianu, ponieważ bryły te mają najmniejszą powierzchnię w stosunku do swojej objętości. 

Projekt domu o bardzo formieProjekt domu o bardzo formie
Elewacja frontowa (Archipelag)Elewacja ogrodowa (Archipelag)
Projekt domu o bardzo formieProjekt domu o bardzo formie
Projekt domu o bardzo rozbudowanej formie (zarówno ścian jak i dachu), w którym stosunek powierzchni zewnętrznych do kubatury nie jest zbyt korzystny

Wniosek jest jasny – dom energooszczędny powinien być dość duży, zaprojektowany na planie kwadratu lub prostokąta. Wskazane, aby był piętrowy, najlepiej z dachem płaskim lub o małym kącie nachylenia . Należy unikać projektów o rozbudowanej bryle z podcieniami, wykuszami, czy lukarnami. Po prostu elementy te niepotrzebnie zwiększają powierzchnię przegród zewnętrznych.

Rodzaj przegrodyMaks. wartość współczynnika przenikania ciepła U [W/m2K]*
Dom zgodny z normami
Dom energooszczędny Dom pasywny 
Ściany zewnętrzne
0,30 (0,25)0,15 - 0,20
0,15 (0,10)
Okna
2,00 (1,30)0,80 - 1,00
0,80 (0,60)
Drzwi zewnętrzne
2,60 (2,00)0,80 - 1,00
0,80 (0,60)
Dach lub stropodach
0,30 (0,20)0,15 - 0,200,15 (0,10)
Podłoga na gruncie
0,60 (0,33)0,15 - 0,200,15 (0,10)
Strop nad piwnicą
0,60 (0,33)0,20 - 0,30
0,15
Porównanie termoizolacyjności przegród zewnętrznych we współcześnie budowanych domach jednorodzinnych (*w nawiasach podano wartości uznawane za najbardziej racjonalne)

Przegrody zewnętrzne

Zdjęcie wykonane kamerą termowizyjną
Zdjęcie wykonane kamerą termowizyjną. Widoczne mostki termiczne (kolor żółty) dookoła okien, w rejonie wieńca stropowego, cokołu oraz między pustakami lub bloczkami betonu komórkowego (fot. Xella)

Projektowanie ścian, dachów, czy podłóg na gruncie o odpowiedniej izolacyjności cieplnej wydaje się zadaniem łatwym. Jednak w domach energooszczędnych nie polega to tylko na zastosowaniu odpowiednio grubej warstwy materiału termoizolacyjnego (min. 15 cm, częściej 18–20 cm).

Bardzo ważne jest rozrysowanie wszystkich detali np. nadproży, wieńców stropowych, podciągów, więźby dachowej, a także połączeń wszelkich elementów konstrukcyjnych, jak okien i drzwi ze ścianami, ścian fundamentowych z podłogą na gruncie itd. . Po prostu w tych newralgicznych miejscach nie mogą powstać mostki termiczne, które zwykle dyskwalifikują całe przedsięwzięcie.

Z tego powodu zanim kupi się projekt katalogowy warto przyjrzeć się detalom (jeśli w ogóle są narysowane) i choćby sprawdzić czy zachowana jest stała grubość oraz ciągłość izolacji termicznej w każdym punkcie przegród zewnętrznych, czy stolarka jest osadzona w grubości warstwy ­termoizolacyjnej, czy ramy osłonięte są węgarkami itd.
Jeśli nie – trudno wtedy mówić o projekcie domu energooszczędnego.

Osadzenie okna
Poprawny sposób osadzenia okna w domu energooszczędnym – w grubości warstwy termoizolacyjnej

W tego typu budynkach bardzo ważna jest również szczelność przegród zewnętrznych, dzięki którym zapobiega się przedostawaniu niekontrolowanego, zimnego powietrza do wnętrza domu.

Szczelne muszą być nie tylko okna i drzwi, ale także ściany i dach. Z tego względu tak lubiane przez inwestorów i powszechnie stosowane technologie murowania tylko na spoiny poziome w domach energooszczędnych powinny być stosowane wyłącznie z obustronnym tynkowaniem. Koniecznie trzeba też zadbać o właściwe (bardzo staranne) uszczelnienie połaci dachu.

Dotyczy to zarówno zewnętrznej izolacji wiatrochronnej, jak i wewnętrznej paroizolacji. Po prostu wszystkie połączenia, miejsca wbicia gwoździ lub zszywek powinny być osłonięte taśmą samoprzylepną. A informacja o tym musi znajdować się w projekcie technicznym.



 


Schemat nowoczesnej instalacji wentylacyjnej

Przedstawiony projekt domu może nie jest idealny pod względem energooszczędności, ale dobrze ilustruje zasadę stref buforowych. W pomieszczeniach mieszkalnych, czyli w pokojach, kuchni, łazience przewidziano temperaturę na poziomie 18–22°. Natomiast w garażu i składziku narzędzi ogrodniczych najwyżej 4–8°.

Gdyby te strefy bezpośrednio sąsiadowały ze sobą, to w domu energooszczędnym ściana pomiędzy nimi musiałaby się charakteryzować współczynnikiem U=0,3 W/(m²·K). Jednak dzięki oddzieleniu ich dodatkową strefą buforową – pomieszczeniem gospodarczym i spiżarnią, w których założona temperatura wynosi 12–15°C – można zastosować typowe ściany działowe. 

Schemat nowoczesnej instalacji wentylacyjnej
Schemat nowoczesnej instalacji wentylacyjnej
Przykład piętrowego domu energooszczędnego z zastosowaniem podziału na strefy buforowe

Autor: Tadeusz Lipski

aktualizacja: 2011-06-27

Dodaj komentarz

Zadaj pytanie naszemu ekspertowi
 

Wentylacja w domu energooszczędnym

Budując dom energooszczędny decydujemy się na stosowanie najnowszych technologii dotyczących konstrukcji ścian, okien, izolacyjności i szczelności budynku. Zapewnienie skutecznej wentylacji to aspekt w olbrzymiej większości wypadków pomijany całkowicie.

Konferencja EuroPOWER - podsumowanie
Konferencja EuroPOWER - podsumowanie Rozwój rynku energii w Polsce obejmuje wiele segmentów. Kluczowym jest zapewnienie oraz stałe podnoszenie poziomu bezpieczeństwa energetycznego. ...
Polska Nagroda Innowacyjności 2015 dla Lipińscy Domy
Polska Nagroda Innowacyjności 2015 dla Lipińscy Domy Podczas Polskiego Kongresu Przedsiębiorczości, który odbył się w dniach 6-7 listopada 2015 r. w Łodzi, firma Lipińscy Domy Biuro Projektowe ...
Mitsubishi Electric przybliża założenia Dyrektywy ErP
Mitsubishi Electric przybliża założenia Dyrektywy ErP 26 września 2015 roku w całej Unii Europejskiej zaczęło obowiązywać nowe rozporządzenie Dyrektywy ErP, które dopuszcza wprowadzania na ...
Zamknij okno x
Newsletter
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera i otrzymuj najświeższe
informacje prosto na Twoją skrzynkę e-mailową.
Budujemy Dom - wersja elektroniczna gratis!
Zapisz się na bezpłatny newsletter BudujemyDom.pl, a otrzymasz najnowszy numer miesięcznika Budujemy Dom w wersji elektronicznej.     
Dlaczego warto się zapisać?
W każdy czwartek otrzymasz darmowy poradnik budowlany na swój email, a w nim:
- aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego;
- porady budowlane;
- najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl; - zapowiedź raportu miesiąca dostępnego w serwisie w pełnej wersji.
Zapisz się do newslettera
Klub Budujących Dom


Wypełniaj ankiety i zbieraj punkty
na bezpłatną prenumeratę
i inne nagrody

  • Polecamy również
    Czas na Wnętrze Vademecum Domu Energooszczędnego ABC Budowania Dom Polski Wnętrza Twój Dom Twój Styl
Wydanie tabletowe
Newsletter BudujemyDom.pl
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera i otrzymuj najświeższe informacje prosto na Twoją skrzynkę e-mailową.
Miesięcznik Budujemy Dom - wersja elektroniczna gratis!

Zapisz się na bezpłatny newsletter BudujemyDom.pl, a otrzymasz najnowszy numer miesięcznika Budujemy Dom w wersji elektronicznej.

Dlaczego warto się zapisać?
W każdy czwartek otrzymasz darmowy poradnik budowlany na swój email, a w nim: aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego, porady budowlane, najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl, zapowiedź raportu miesiąca dostępnego w serwisie w pełnej wersji.
x