Budujemy Dom
Przed budową / Domy pasywne / Artykuły

Przegrody w budynku energooszczędnym

Jednym z najważniejszych zadań budynków projektowanych jako energooszczędne lub pasywne jest ograniczenie strat ciepła przez przegrody zewnętrzne. Po prostu dom musi przypominać termos. Jest to równoznaczne z ponadprzeciętną izolacyjnością termiczną oraz szczelnością takich budowli.
Przegrody w budynku energooszczędnym
 Fot. Caparol

Porównanie domu do termosu jest uzasadnione, ponieważ zgodnie z zasadami fizyki im większy stosunek powierzchni przegród zewnętrznych do kubatury budynku, tym więcej energii cieplnej trzeba dostarczyć w celu zapewnienia stałej temperatury wewnętrznej. Po prostu duże objętości cieczy lub gazów takich jak woda (np. w basenie) czy powietrze (np. w domu) stosunkowo wolno nagrzewają się, ale równie powoli ochładzają.

Oczywiście ważny jest jeszcze rodzaj obudowy. Skorupa o bardzo dobrej termoizolacyjności (np. wkład termosu, dobrze ocieplone ściany basenu czy domu) znacznie spowolniają proces stygnięcia, a tym samym przyczyniają się do oszczędności energii cieplnej.  

To bardzo ważne w budynkach energooszczędnych, do których dostarczane są minimalne ilości ciepła (około 5–10 razy mniej niż w domach standardowych) i nie można sobie pozwolić na jego marnowanie.

Z tego względu przy budowie domu energooszczędnego muszą być spełnione 4 podstawowe warunki:

  • Kształt i wielkość działki budowlanej, odpowiednie nachylenie terenu oraz istniejąca roślinność pozwolą na bierne wykorzystanie energii słonecznej. Oznacza to możliwość zorientowania budynku w kierunku południowym oraz wykorzystania skarp, zagłębień, drzew, np. do osłony przed silnymi wiatrami czy przegrzaniem budynku w okresie letnim.
  • Budynek będzie miał zwartą bryłę oraz buforowy układ pomieszczeń, ponieważ działania te sprzyjają ograniczaniu zużycia energii cieplnej. Jednocześnie wskazane jest instalowanie nowoczesnych urządzeń, takich jak kolektory słoneczne, pompy ciepła, elektrownie wiatrowe, które wykorzystują odnawialne źródła energii (głównie słońce, czasami wiatr). 
  • Wszystkie przegrody zewnętrzne, czyli podłogi na gruncie, ściany zewnętrzne, połacie dachu lub stropodachu będą charakteryzowały się bardzo dobrą izolacyjnością termiczną – współczynnik przenikania ciepła U=0,15–0,20 W/(m²·K) (dla okien i drzwi U=0,80–1,00 W/(m²·K)). Oczywiście zakłada się, że nie będzie żadnych mostków termicznych. Poza tym przegrody zewnętrzne muszą być szczelne, gdyż napływ niekontrolowanego zimnego powietrza jest równoznaczny ze stratami ciepła. 
  • W domu energooszczędnym musi być zaprojektowany układ wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła o sprawności ponad 75% (wentylacja grawitacyjna jest niedopuszczalna). Jednocześnie wskazane jest zastosowanie gruntowych wymienników ciepła. 

Szczególnie ważne, ale jednocześnie dość łatwe do spełnienia są dwa ostatnie wymagania. To tzw. warunki konieczne, bez których żaden budynek nie stanie się domem energooszczędnym, a tym bardziej pasywnym. Na dodatek zależą głównie od wiedzy i umiejętności projektantów oraz świadomości i zamożności inwestorów. Bo nie ma się co oszukiwać – domy energooszczędne są jednak trochę droższe od standardowych (w granicach od 5 do 15%).  

Warto też zwrócić uwagę na region kraju, w którym będzie budowany dom. W końcu pomiędzy Suwałkami a Szczecinem są aż 4 strefy klimatyczne i minimalna temperatura obliczeniowa różni się o 8ºC (–24ºC w Suwałkach, –16ºC w Szczecinie). Aby w tych regionach zachowany był podobny komfort cieplny wewnątrz budynków, współczynniki izolacyjności termicznej przegród zewnętrznych powinny się różnić o około 10–15%. 

Przegrody podziemne

Budynki energooszczędne to nie tylko dobrze ocieplone ściany i dach. To również przegrody podziemne, czyli ściany fundamentowe, podłogi na gruncie lub płyty fundamentowe. Ze względu na warunki zewnętrzne muszą spełniać odmienne kryteria. Do ich budowy używa się zatem innych materiałów.  

Duża wytrzymałość i trwałość – to podstawa, ponieważ na ściany lub płyty fundamentowe przenoszone są wszystkie obciążenia stałe (ciężar konstrukcji i wszelkich materiałów wykończeniowych) i zmienne (ciężar śniegu, ludzi, obciążenie wiatrem). Do budowy tych przegród najlepiej nadają się wszelkie wyroby pełne, czyli pozbawione pustek powietrznych. 

Ławy fundamentowe z betonu monolitycznego
Ściany fundamentowe z pustaków zasypowych
W domach jednorodzinnych z betonu monolitycznego wykonuje się ławy fundamentowe a czasami
także płyty i ściany fundamentowe
Fot. Austrotherm
Ściany fundamentowe z pustaków zasypowych to jedno z najlepszych rozwiązań. Są uniwersalne dzięki możliwości zbrojenia i stosowania różnych betonów
Fot. Techbud 
Keramzytobeton
Cegła
Bloczki fundamentowe są wykonywane również z keramzytobetonu odpowiedniej wytrzymałości
Fot. Maxit
 Ściany fundamentowe powinny być wykonywane z cegieł o jak najniższej nasiąkliwości, najlepiej klinkierowej
Fot. EcoKlinkier
Samoprzylepne papy asfaltowe
Masy hydroizolacyjne
 Samoprzylepne papy asfaltowe są jednym z najlepszych sposobów zabezpieczenia
ścian fundamentowych przed wilgocią
Fot. Terbud
Masy hydroizolacyjne powinny być nakładane w kilku warstwach i może dlatego nie są zbyt często stosowane przy budowie domów jednorodzinnych
Fot. Botament

Beton monolityczny, czyli wylewany na budowie, klasy przynajmniej C12/15 (dawniej B15), to gwarancja solidności za niską cenę. Właściwości betonu sprawiają, że zarówno ławy, ściany, jak i płyty fundamentowe mają prawie same zalety – są wytrzymałe, mrozoodporne, prawie nienasiąkliwe i tanie. Mankamentem jest konieczność wykonywania szalunku.  

Pustaki zasypowe z betonu zwykłego mają różne wymiary i kształty, ale można z nich wznosić ściany fundamentowe o szerokości 20, 25, 30 cm. Ich duże otwory wypełnia się betonem zwykłym lub keramzytobetonem. Pełnią rolę szalunku traconego. Wypełnione betonem C12/15 (dawniej B15) mają niemal identyczne właściwości co mur z bloczków betonowych. Można je zbroić stalowymi prętami zwiększającymi wytrzymałość konstrukcji.  

Bloczki betonowe z betonu klasy C16/20 (dawniej B20) o podstawowych wymiarach 12 × 25 × 38 cm i masie 25 kg lub keramzytobetonowe to materiał niemal idealny do budowy ścian fundamentowych. Charakteryzują się bardzo dużą wytrzymałością, są mrozoodporne i w niewielkim stopniu nasiąkliwe (5–9%). Na dodatek są tanie i powszechnie dostępne.  

Cegły ceramiczne pełne najlepiej z tzw. klinkieru kanalizacyjnego (klasy 25, nasiąkliwość 12%) lub z dobrze wypalonej gliny (klasy min. 10, nasiąkliwość 20%) to tradycyjny materiał budowlany, z którego wykonywano również fundamenty. Niewielkie wymiary (6,5 × 12 × 25 cm) i ciężar (3,7 kg) cegieł sprawiają, że są to elementy bardzo poręczne, jednak murowanie jest czasochłonne. Mankamentem jest również to, że ściany koniecznie trzeba otynkować przed ułożeniem pionowej izolacji przeciwwilgociowej.  

Niewielka nasiąkliwość i całkowita mrozoodporność użytych materiałów ściennych jest dobrą ochroną przed destrukcyjnym działaniem niskiej temperatury i wody znajdującej się w gruncie. Jednak i tak powierzchnie boczne ścian i płyt fundamentowych należy chronić warstwą hydroizolacyjną.  

Papy asfaltowe to materiały tradycyjne, ale sprawdzone i trwałe. Dzięki ciągłemu udoskonalaniu są mocne, elastyczne, odporne na wiele substancji chemicznych oraz promieniowanie UV. Oczywiście ich parametry zależą od rodzaju osnowy, ilości zastosowanego bitumu oraz sposobu jego modyfikacji. Najlepsze są papy termozgrzewalne lub samoprzylepne, ale dobre rezultaty można uzyskać także przy klejeniu pap lepikiem asfaltowym.  

Masy bitumiczne, czyli półpłynne lepiki i masy asfaltowe, zwykle nakładane są w dwóch lub kilku warstwach. Po wyschnięciu tworzą elastyczną powłokę przeciwwilgociową. Niestety wymagają gładkiej powierzchni, co jest równoznaczne z wykonaniem cienkiego tynku cementowego tzw. rapówki. Skuteczne są masy asfaltowe z dodatkiem kauczuku lub polimerów, dobre lepiki na gorąco, a często wystarczające – najtańsze lepiki na zimno. 

Folie hydroizolacyjne
Styropian
Polistyren ekstrudowany
Współczesne folie hydroizolacyjne można stosować zamiast papy nie tylko do izolowania ścian fundamentowych
Fot. Gutta Polska
Styropian to jeden z najtańszych materiałów ociepleniowych o bardzo wszechstronnym zastosowaniu
Fot. fot. Austrotherm
Polistyren ekstrudowany to materiał termoizolacyjny najlepiej nadający się do ocieplania ścian fundamentowych. Szkoda, że taki drogi
Fot. Austrotherm

Folie hydroizolacyjne to materiały zastępujące tradycyjne papy na osnowie z tektury. Nie muszą być przyklejane do podłoża, można je układać niezależnie od panującej pogody i w dowolnej porze roku. Wykonuje się je z polichlorku winylu (PCV) grubości 0,6–2,0 mm, polietylenu (PE), ewentualnie polietylenu o dużej gęstości (PEHD) – grubości 0,2–0,5 mm. Folie mogą być samoprzylepne, zgrzewane, mocowane mechanicznie lub tylko układane na zakład.  

Bardzo dobra izolacyjność termiczna – oznacza brak mostka termicznego na styku ze ścianami zewnętrznymi oraz niewielką grubość konstrukcji. Niestety materiały nośne stosowane w budowlach podziemnych nie spełniają tego warunku. Zatem konieczne jest stosowanie dodatkowej warstwy ocieplenia (od strony zewnętrznej). Materiały termoizolacyjne, mające kontakt z gruntem, muszą być odporne na zawilgocenie oraz uszkodzenia mechaniczne.  

Polistyren ekstrudowany to najlepszy materiał do ocieplania ścian i płyt fundamentowych oraz podłóg na gruncie. Ma świetne właściwości termiczne, a przy tym jest dość twardy i prawie nienasiąkliwy.  

Styropian to polistyren ekspandowany, czyli o gorszych właściwościach, ale za to znacznie tańszy od ekstrudowanego. Do izolowania ścian fundamentowych nadają się płyty o ciężarze właściwym co najmniej 20 kg/m3.  

Prostota i łatwość wykonania konstrukcji to inaczej zastosowanie technologii znanych i niewymagających od wykonawców zbyt dużych kwalifikacji. To ważne na małych budowach domów jednorodzinnych.

Ściany fundamentowe

Ściany fundamentowe to stosunkowo niewielkie elementy konstrukcyjne budynku o wysokości 50–150 cm. Ich wymiary zależą od poziomu posadowienia, liczby kondygnacji, wysokości cokołu oraz rodzaju ścian parteru. W domach energooszczędnych zawsze są to ściany dwu- lub trójwarstwowe  Fot.: 1, 2.

Schemat konstrukcji trójwarstwowej ściany fundamentowej
Schemat konstrukcji dwuwarstwowej ściany fundamentowej

Fot. 1. Schemat konstrukcji trójwarstwowej ściany fundamentowej

  Fot. 2. Schemat konstrukcji dwuwarstwowej ściany fundamentowej

Ściany nośne najczęściej wykonuje się z bloczków betonowych lub pustaków zasypowych grubości 20–38 cm, rzadziej z cegły pełnej lub betonu monolitycznego. Ociepla się je warstwą polistyrenu ekstrudowanego ewentualnie ekspandowanego grubości co najmniej 15 cm, ponieważ wtedy współczynnik przenikania ciepła nie powinien być gorszy od U=0,20 W/(m²·K) (nawet w części cokołowej).

Przy murowaniu ścian z bloczków betonowych należy zwracać uwagę na odpowiednią grubość spoin (poziome 8–15 mm, pionowe 5–15 mm), aby nie zmniejszyć wytrzymałości ściany. Poza tym murowanie na niepełne spoiny ułatwia nałożenie rapówki. Przy wznoszeniu ścian fundamentowych z pustaków zasypowych tylko pierwszą warstwę układa się na zaprawie i bardzo dokładnie poziomuje. Pozostałe montuje się na sucho, a po ułożeniu każdych trzech warstw zalewa je betonem.

Układanie izolacji przeciwwilgociowych poziomych i pionowych musi być wykonane niezwykle starannie i zgodnie z przewidzianą technologią, bo tylko szczelne mają sens. Płyty polistyrenu powinny być klejone na całej powierzchni, a nie na placki. Dzięki temu nie popękają przy zasypywaniu ścian fundamentowych. Wskazana jest ich ochrona za pomocą folii wytłaczanej (tzw. kubełkowej) albo siatki z włókna szklanego wtopionej w zaprawę klejową.

Podłogi na gruncie

Przykładowa konstrukcja podłogi na gruncie w domu energooszczędnym

Fot. 3. Przykładowa konstrukcja podłogi na gruncie w domu energooszczędnym

W domach energooszczędnych bardzo często wykonuje się podłogę na gruncie. Oczywiście wymaga się, aby stanowiła barierę termiczną (nie tylko przy ogrzewaniu podłogowym) oraz hydroizolacyjną. Powinna również tłumić wszelkie drgania, czyli nie przenosić dźwięków.

Na styku podłogi ze ścianami zewnętrznymi nie może być mostków termicznych  Fot. 3. Przy projektowaniu trzeba uwzględniać stosunek powierzchni podłogi do obwodu budynku, warunki klimatyczne panujące na danym terenie, poziom wody gruntowej oraz rodzaj gruntu.

Budowa podłogi na gruncie zwykle sprowadza się do następujących warstw.

  • Podbudowa – grubości 15–30 cm, najlepiej z zagęszczonego mechanicznie grubego żwiru. Ma nie tylko dużą nośność, ale przede wszystkim przerywa kapilarne podciąganie wody. Można na niej ułożyć wytłaczaną folię kubełkową lub 5 cm warstwę piasku zagęszczonego mechanicznie.
  • Izolacja przeciwwilgociowa – to najczęściej odpowiednio gruba folia, którą można układać bezpośrednio na żwirze lub piasku, lecz po wykonaniu dodatkowego podkładu z chudego betonu, także wszelkie rodzaje pap asfaltowych.  
  • Izolacja termiczna – z polistyrenu ekstrudowanego, ewentualnie styropianu grubości 10–15 cm (przy ogrzewaniu podłogowym nie mniej niż 15 cm, często 20 cm). Czasami keramzyt lub żużel wielkopiecowy, gdy potrzebna jest warstwa wypełniająca grubości 40 cm lub więcej.
  • Podkład podpodłogowy – z betonu drobnoziarnistego grubości od 4 cm (koniecznie zbrojony) do 7 cm (bez zbrojenia). Również suche podkłady z płyt OSB lub jastrychu gipsowego jako część tzw. podłóg pływających. Przy ogrzewaniu podłogowym to akumulacyjne płyty żelbetowe grubości 12–20 cm.
  • Posadzka – z różnych materiałów w zależności od przeznaczenia i wystroju wnętrza. Na ogrzewanie podłogowe najczęściej układa się płytki kamienne lub ceramiczne. Wszystkie warstwy układane na izolacji termicznej powinny być dylatowane. Zalecenie to dotyczy głównie podłóg z ogrzewaniem podłogowym. Oczywiste jest bowiem, że styropian i beton, gips lub drewno charakteryzują się różną rozszerzalnością termiczną.

    Dylatacja obwodowa oddziela warstwy posadzkowe od ścian zewnętrznych i działowych i ma na celu ograniczenie drgań oraz hałasu (nawet o 2 dB). Dylatacja powierzchniowa zapobiega pękaniu betonowego podkładu na skutek skurczu – konieczne jest wydzielanie płaszczyzny o powierzchni mniejszej niż 30 m².

Fundamenty płytowe

Posadowienie budynku na żelbetowej płycie fundamentowej jest efektywnym i ekonomicznym rozwiązaniem, zwłaszcza gdy występują niestandardowe, trudne warunki gruntowo-wodne. W domach energooszczędnych preferowana jest ogrzewana płyta fundamentowa, która w ogóle może nie być zagłębione w gruncie. To dość nowoczesne rozwiązanie ma wiele zalet  Fot. 4.

Umożliwia wybudowanie domu przy wysokim poziomie wody gruntowej, na niejednorodnym podłożu o niewielkiej nośności. Podwójnie zbrojona płyta fundamentowa grubości 12–20 cm, ułożona na warstwie termoizolacyjnej ze styropianu grubości 15–20 cm i podłożu z zagęszczonego żwiru grubości 15–30 cm, jest na tyle wytrzymała i sztywna, że może być układana nawet na gruntach wysadzinowych.

Przykładowy układ warstw w ogrzewanej płycie fundamentowej
Płyta fundamentowa z ogrzewaniem powietrznym

Fot. 4. Przykładowy układ warstw w ogrzewanej płycie fundamentowej

Fot. 5. Płyta fundamentowa z ogrzewaniem powietrznym
(rys. na podstawie materiałów firmy Legalett)

Roboty ziemne ograniczone są do usunięcia humusu, ułożenia i mechanicznego zagęszczenia warstwy drenażowej z pospółki, żwiru lub grubego piasku. Zaletą jest brak ścian fundamentowych. Nie ma grzejników na ścianach ani robót związanych z montażem tradycyjnej instalacji centralnego ogrzewania.

Zarówno płyty fundamentowe, jak i podłogi na gruncie można ogrzewać za pomocą tradycyjnych instalacji wodnych zasilanych z pompy ciepła, pieca na gaz, olej opałowy czy pelety. To bardzo wygodne rozwiązanie, które może być dostosowane do możliwości i preferencji inwestora. Można również zdecydować się na fundament grzewczy  Fot. 5.

Warto jeszcze pamiętać, że dokumentacja projektowa musi być wykonana oddzielnie dla każdego inwestora. Tylko wtedy bowiem fundament i system grzewczy można dostosować do istniejących warunków terenowych, układu pomieszczeń w budynku oraz wymagań inwestora.

Przegrody nadziemne

Każdy dom ocenia się nie po fundamentach, lecz po widocznych częściach budowli. Z tego względu bardzo ważny jest dobór ścian, dachu, okien i drzwi. Przecież wygląd zewnętrzny tych elementów decyduje o atrakcyjności budynku, a rodzaj zastosowanych materiałów o parametrach technicznych przegród. Możliwości wyboru są ogromne i dlatego warto poznać niektóre istotne cechy.

  • Izolacyjność termiczna – to podstawowy parametr, który ma bezpośredni wpływ na koszty eksploatacji budynku. To dlatego że przez ściany i dach przenika około 30–55% ciepła dostarczonego do ogrzewania, a przez okna i drzwi około 15–25%. Nic zatem dziwnego, że zalecane jest stosowanie warstw wełny mineralnej lub styropianu grubości 15–25 cm oraz szyb dwukomorowych.
  • Izolacyjność akustyczna – ma znaczny wpływ na komfort życia mieszkańców. Jest szczególnie ważna w rejonach o zwiększonym poziomie hałasu zewnętrznego (centrach miast, przy drogach szybkiego ruchu, liniach kolejowych itp.). Dobrą izolacyjnością akustyczną charakteryzują się materiały ciężkie, takie jak beton, cegły ceramiczne i wapienno-piaskowe oraz materiały włókniste, np. wełna mineralna, filc.
  • Paroprzepuszczalność – potocznie nazywana „oddychaniem ścian” jest pożądana przez wielu inwestorów. Jednak w domach energooszczędnych nie ma znaczenia w związku z wymaganą szczelnością oraz zastosowaniem wentylacji mechanicznej. Jednak tradycjonaliści powinni wybierać materiały porowate np. beton komórkowy lub włókniste (wełna mineralna).
  • Akumulacyjność cieplna – niweluje dobowe skoki temperatury powietrza w pomieszczeniach oraz sprzyja oszczędzaniu energii cieplnej. Jest wymaganą cechą przegród w domach energooszczędnych i pasywnych. Dobrą akumulacyjnością charakteryzują się materiały ciężkie, takie jak kamień, beton, cegła klinkierowa lub wapienno-piaskowa.

Ściany zewnętrzne

Głównym zadaniem ścian domów jednorodzinnych jest ochrona mieszkańców przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi, zapewnienie im intymności oraz bezpieczeństwa. Ważny jest również efektowny wygląd, właściwości techniczne przegród wpływające na komfort życia oraz koszty eksploatacyjne budynku. W Polsce dominują wszelkie technologie bazujące na murowaniu ścian zewnętrznych. To dlatego że są powszechnie znane, łatwe do wykonania, odporne na błędy i stosunkowo tanie.

Zewnętrzna ściana trójwarstwowaŚciana dwuwarstwowa ocieplana metodą lekką mokrą

Fot. 6. Zewnętrzna ściana trójwarstwowa

Fot. 7. Ściana dwuwarstwowa ocieplana metodą lekką mokrą

  • Ściany trójwarstwowe – są najlepszym rodzajem przegród, w których każda warstwa pełni ściśle określoną funkcję  Fot. 6. Nośna, grubości zaledwie 18–20 cm, najlepiej jeśli jest wykonana z bloczków wapienno-piaskowych, pustaków ceramicznych MAX (ze szczelinami ustawionymi prostopadle do długości ściany) lub betonu komórkowego (najcięższych odmian), murowanych na spoiny pionowe i poziome.

    Zapewnia wytrzymałość, szczelność, akumulacyjność cieplną oraz bardzo dobrą izolacyjność akustyczną.

    Warstwa termoizolacyjna ze styropianu lub płyt wełny mineralnej grubości 15–20 cm gwarantuje bardzo dobrą izolacyjność cieplną przegrody oraz eliminuje mostki termiczne. Z kolei warstwa osłonowa grubości 8–12 cm z cegieł klinkierowych, wapienno-piaskowych, betonowych lub ceramicznych (często otynkowanych) zapewnia atrakcyjny wygląd budynku, a także trwałość oraz dodatkową izolacyjność akustyczną.
  • Pustaki wapienno-piaskowe typu SILKA
    Pustaki wapienno-piaskowe typu SILKA to najlepszy materiał do budowy ścian dwu- i trójwarstwowych
    Fot. Xella
    Ściany dwuwarstwowe – to bardzo dobre rozwiązanie pozwalające na uzyskanie przegród o mniejszej grubości niż ściany trójwarstwowe. Jednak nieco mniej trwałe i bardziej podatne na uszkodzenia mechaniczne. Wewnętrzne ściany nośne grubości 24–29 cm wykonuje się z takich samych materiałów jak w ścianach trójwarstwowych.

    Warstwę izolacji termicznej stanowi głównie styropian lub znacznie rzadziej . Ocieplenie najczęściej chronione jest przez siatkę z włókna szklanego i tynk cienkowarstwowy  Fot. 7. Jako warstwę osłonową i wykończeniową stosuje się również deski i siding winylowy.

  • Ściany jednowarstwowe – oczywiście z wkładką termoizolacyjną, są jednymi z lepszych rodzajów ścian w domach energooszczędnych. Muruje się je z keramzytowych pustaków, w których przestrzenie powietrzne wypełnione są kształtką styropianową (Fortis). W ścianach grubości zaledwie 31–36 cm uzyskuje się współczynnik przenikania ciepła U=0,19 W/(m²·K).

Pogrubiona wewnętrzna warstwa keramzytobetonu wpływa na polepszenie akumulacyjności cieplnej oraz umożliwia wieszanie na ścianach ciężkich przedmiotów. Poza tym rozwiązania systemowe naroży, otworów okiennych i drzwiowych, nadproży, wieńców pozwalają uzyskać przegrody bez mostków termicznych.

Elewacja z drewna
Bloczki typu Fortis
Panele z aluminium lub PVC
Elewacja z drewna jako atrakcyjny sposób zabezpieczenia termoizolacji
Fot. DLH
Bloczki typu Fortis to dobry materiał na jednowarstwowe ściany
Fot. Sukiennik
Panele z aluminium lub PVC – elementy osłonowe stosowane w metodzie lekkiej suchej
Fot. Aluplast

Dachy

Dach to jeden z najważniejszych elementów każdego budynku. Chroni przed deszczem, śniegiem i wiatrem, usztywnia budowlę i często decyduje o atrakcyjności domu. Na użytkowych poddaszach musi spełniać wszystkie kryteria stawiane przegrodom zewnętrznym, zwłaszcza dotyczące izolacyjności termicznej i akustycznej. Na dodatek musi być lekki, a to można uzyskać tylko dzięki wielowarstwowej budowie  Fot. 8.

Pokrycie dachu – może być wykonane z różnych dostępnych materiałów. Wszystko zależy od architekta i inwestora. Jednak najważniejsze jest, aby pokrycie było szczelne i trwałe. Na przykład trzcina zapewnia niekonwencjonalny wygląd, a przy grubości 40 cm także doskonałą izolacyjność akustyczną.

Gonty lub wióry drewniane pasują do domów w starym stylu, ale są palne. Dachówki to materiał bardzo uniwersalny, choć dość ciężki. Pokrycia z blach są lekkie i trwałe, ale nie tłumią odgłosów padającego deszczu. Wreszcie papy asfaltowe doskonale sprawdzają się na pokryciach płaskich, lecz nie są zbyt estetyczne.

Poszycie dachu – dobiera się w zależności od rodzaju pokrycia. Wykonanie sztywnego poszycia z desek lub płyt OSB jest wymagane przy większości pokryć bitumicznych oraz blaszanych. Natomiast ołacenie konstrukcji, czyli przybicie drewnianych listew (łat i kontrłat) na podkładzie z folii wstępnego krycia potrzebne jest przy pokryciu dachówkami oraz wszelkiego rodzaju płytami bitumicznymi czy blaszanymi (blachodachówki, blachy trapezowe).

Przykład połaci dachowej, możliwej do stosowania w domach energooszczędnych

Fot. 8. Przykład połaci dachowej, możliwej do stosowania w domach energooszczędnych
Fot. Fortis

Wiatroizolacja – to inaczej folia dachowa, najczęściej o wysokiej paroprzepuszczalności, konieczna w domach z użytkowym poddaszem. Zabezpiecza warstwę wełny mineralnej przed deszczem lub śniegiem mogącym przedostać się pod pokrycie, a jednocześnie umożliwia odparowanie wilgoci znajdującej się w warstwie termoizolacyjnej.

Konstrukcja więźby
– w domach jednorodzinnych wykonywana jest niemal wyłącznie z bali i desek. Przeważają tradycyjne układy jętkowe i płatwiowo-kleszczowe dostosowane do niewielkich rozpiętości budynków oraz umiarkowanych kątów nachylenia połaci. Nieco rzadziej stosowane są więźby kratownicowe, elementy klejone lub drewniane belki dwuteowe.

Izolacja termiczna – wykonywana jest niemal wyłącznie z wełny mineralnej układanej w dwóch lub trzech warstwach. W domach energooszczędnych zalecane jest grubość 20–25 cm (min. 8 cm dla pojedynczej warstwy). Ten materiał nie tylko izoluje przed stratami ciepła, także świetnie tłumi hałas, jest sprężysty, niepalny i łatwo go ułożyć pomiędzy krokwiami. Niestety, jest wrażliwy na zawilgocenie i przewiewanie przez wiatr.

Paroizolacja – to powłoka nieprzepuszczająca pary wodnej. Chroni wełnę mineralną przed zawilgoceniem, a w konsekwencji przed utratą właściwości termoizolacyjnych. Najlepsza jest z folii polietylenowej z dodatkową warstwą metalu (aluminium). Ma zdolność odbijania promieniowania cieplnego z powrotem do wnętrza pomieszczeń. Musi być układana na zakład szerokość 5–10 cm. Ważne jest również, aby wszystkie połączenia i miejsca wbicia zszywek były uszczelnione taśmą samoprzylepną.

Okładzina wewnętrzna – jest dobierana w zależności od przeznaczenia pomieszczenia, gustu oraz możliwości finansowych inwestora. Może to być boazeria, ale obecnie najczęściej stosuje się płyty gipsowo-kartonowe lub mocniejsze gipsowo-włóknowe. Nie tylko tworzą gładkie powierzchnie, ale jeszcze są ogniochronne, odporne na zawilgocenie (GKFI) oraz dobrze tłumią hałas. Na dodatek są dość sztywne, a ich grubość to tylko 10–20 mm (zalecane grubsze lub układane w 2 warstwach).

Okna i drzwi

Okna i drzwi to przegrody budowlane, których izolacyjność termiczna jest od kilku do kilkunastu razy gorsza niż ścian czy dachu. Niestety, muszą być w każdym budynku mieszkalnym. Jednak w domach energooszczędnych powinny charakteryzować się jak najlepszym współczynnikiem przenikania ciepła U<1,0 W/(m²·K) (zalecane nawet U<0,8 W/(m²·K)). To dlatego że tylko okna umieszczone w elewacji południowej (U<0,8 W/(m²·K)) mogą dać jakikolwiek zysk energetyczny od promieniowania słonecznego.

Nowoczesne okno drewniane
Dwukomorowa szyba zespolona + ocieplany profil z włókna szklanego
Nowoczesne okno drewniane stosowane w domach energooszczędnych
Fot. Sokółka
Dwukomorowa szyba zespolona + ocieplany profil z włókna szklanego = dobre okno
Fot. M&S więcej niż okna

Wszystkie inne w ogólnym rozrachunku powodują straty ciepła. Wniosek jest następujący: przy stolarce o gorszych parametrach termicznych nie należy przesadzać z jej wielkością. Wskazane jest stosowanie wielu okien nieotwieranych, które są bardziej szczelne i mają mniejszą powierzchnię ram (najczęściej o dużo gorszych parametrach termicznych). Zawsze warto rozważyć zakup okien z szybami dwukomorowymi o współczynniku Ug=0,6 W/(m²·K).

Szyba zespolona
Przepuszczalność
światła
LT [%]
Przepuszczalność
energii słonecznej
g[%]
Współczynnik
przenikania ciepła
U [W/(m² K)]
dwukomorowa
4T/10Kr/4/10Kr/4T
65
42
0,6
jednokomorowa
4T/16Kr/4T
72
45
0,9
dwukomorowa
4T/16Ar/4T
 7656
1,1
dwukomorowa
4/16/4
 8376 2,9
Porównanie parametrów wybranych szyb zespolonych
T – powłoka niskoemisyjna termofloat;
Kr – przestrzeń między szybami wypełniona kryptonem;
Ar – przestrzeń między szybami wypełniona argonem

 
Tadeusz Lipski

aktualizacja: 2009-08-19

Dodaj komentarz

Zdaniem naszych Czytelników

Faktycznie coś podobnego do termosu, natomiast posiadającego wydajną i zdrową wentylację Wtedy będzie zapewnione zdrowe powietrze, jego ciągła wymiana i obieg w budynku. Dzięki rekuperatorom, ograniczone także są straty ciepła.Powszechnie dostępne dziś materiały, pozwalają ...

KIK - Budownictwo Pasywne

06 Maj 2010, 10:34

Minimalna, tzw. higieniczna wymiana powietrza poprzez wentylację, w przeciętnym domu (4 osoby) nie powinna być mniejsza niż 100m3/h. Średnia temperatura powietrza zewnętrznego w sezonie grzewczym (ok. 200 dni) wynosi ok. 0 st. C. Przy temperaturze w pomieszczeniach 20 st. C na podgrzanie ...

HenoK

26 Sie 2009, 07:11

Domy energooszczędne zużywają od 70 do 15 kwh/m2*rok. Poniżej 15 kwh/m2rok mają domy pasywne - to do kingaj :-) Jeżeli mamy za cel zejść z tym wskaźnikiem jak najniżej to wcale nie będzie to tanie ani opłacalne ekonomicznie! Przykład: rekuperacja która przy ogrzewaniu gazem ziemnym ...

Gość: phans

26 Sie 2009, 06:02

Pokaż wszystkie komentarze Chcesz wiedzieć więcej - zajrzyj na Forum.BudujemyDom.pl
Zadaj pytanie naszemu ekspertowi
 

Zasady projektowania domu energooszczędnego

Podstawowym zadaniem domów energooszczędnych jest ograniczenie ilości energii zużywanej w domu – zwłaszcza energii termicznej przeznaczonej do ogrzewania i przygotowania ciepłej wody użytkowej. Zakłada się, że oszczędności wyniosą 30–50% w porównaniu z budynkami spełniającymi aktualnie obowiązujące dopuszczalne wskaźniki normowe. Ale do osiągnięcia tego celu nie wystarczy ułożenie na ścianach i dachu nieco grubszej warstwy termoizolacji. To o wiele bardziej złożone zagadnienie.

Konferencja EuroPOWER - podsumowanie
Konferencja EuroPOWER - podsumowanie Rozwój rynku energii w Polsce obejmuje wiele segmentów. Kluczowym jest zapewnienie oraz stałe podnoszenie poziomu bezpieczeństwa energetycznego. ...
Polska Nagroda Innowacyjności 2015 dla Lipińscy Domy
Polska Nagroda Innowacyjności 2015 dla Lipińscy Domy Podczas Polskiego Kongresu Przedsiębiorczości, który odbył się w dniach 6-7 listopada 2015 r. w Łodzi, firma Lipińscy Domy Biuro Projektowe ...
Mitsubishi Electric przybliża założenia Dyrektywy ErP
Mitsubishi Electric przybliża założenia Dyrektywy ErP 26 września 2015 roku w całej Unii Europejskiej zaczęło obowiązywać nowe rozporządzenie Dyrektywy ErP, które dopuszcza wprowadzania na ...
Zamknij okno x
Newsletter
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera i otrzymuj najświeższe
informacje prosto na Twoją skrzynkę e-mailową.
Budujemy Dom - wersja elektroniczna gratis!
Zapisz się na bezpłatny newsletter BudujemyDom.pl, a otrzymasz najnowszy numer miesięcznika Budujemy Dom w wersji elektronicznej.     
Dlaczego warto się zapisać?
W każdy czwartek otrzymasz darmowy poradnik budowlany na swój email, a w nim:
- aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego;
- porady budowlane;
- najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl; - zapowiedź raportu miesiąca dostępnego w serwisie w pełnej wersji.
Zapisz się do newslettera
Klub Budujących Dom


Wypełniaj ankiety i zbieraj punkty
na bezpłatną prenumeratę
i inne nagrody

  • Polecamy również
    Czas na Wnętrze Vademecum Domu Energooszczędnego ABC Budowania Dom Polski Wnętrza Twój Dom Twój Styl
Wydanie tabletowe
Newsletter BudujemyDom.pl
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera i otrzymuj najświeższe informacje prosto na Twoją skrzynkę e-mailową.
Miesięcznik Budujemy Dom - wersja elektroniczna gratis!

Zapisz się na bezpłatny newsletter BudujemyDom.pl, a otrzymasz najnowszy numer miesięcznika Budujemy Dom w wersji elektronicznej.

Dlaczego warto się zapisać?
W każdy czwartek otrzymasz darmowy poradnik budowlany na swój email, a w nim: aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego, porady budowlane, najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl, zapowiedź raportu miesiąca dostępnego w serwisie w pełnej wersji.
x