Budujemy Dom
Instalacje / Kominki i kominy / Artykuły

Ogrzewamy dom kominkiem - podstawowe informacje

W nowo budowanych domach jednorodzinnych powszechnie montuje się kominki z zamkniętym wkładem, ponieważ są bezpieczniejsze w użytkowaniu. Oprócz tego mogą efektywnie i ekonomicznie ogrzewać budynek, jeśli zaopatrzy się je w system dystrybucji gorącego powietrza (DGP) albo zastosuje model z tzw. płaszczem wodnym.

Ogrzewamy dom kominkiem - podstawowe informacje

Era tradycyjnych, otwartych kominków przemija. Inwestorzy przykładają bowiem coraz większą wagę do kwestii związanych z bezpieczeństwem i wygodą obsługi. Nie chcą marnować produkowanego przez kominek ciepła – nawet jeśli palą w nim dla przyjemności. Montują zatem wkład z płaszczem wodnym i łączą go z instalacją centralnego ogrzewania, albo rozprowadzają specjalnymi kanałami po całym domu powietrze ogrzane przez palenisko.

W ten sposób urządzenie może pełnić rolę pomocniczego źródła ciepła. Pozwala obniżyć wydatki na gaz czy olej opałowy w okresach przejściowych – przed i po sezonie grzewczym – ponieważ palenie drewnem jest względnie niedrogie. Zapewnia też ogrzewanie w przypadku awarii kotła lub w przerwach w dostawach gazu. Może wspomagać główny system ogrzewania podczas dużych mrozów, albo podłogówkę – która wolno podnosi temperaturę w pomieszczeniach. Należy jednak mieć na uwadze, że kominek nie może być montowany jako główne źródło ciepła w budynku – zresztą ciągłe palenie w nim nie byłoby zbyt wygodne.

Bardzo istotne jest również to, że zastosowanie wkładu pozwala odizolować ogień od wnętrza domu. Ponadto opał uzupełnia się znacznie rzadziej niż w kominku otwartym, bo spalanie zachodzi wolniej, z uwagi na kontrolowany dopływ powietrza.

KILKA SPRAW TECHNICZNYCH

JAK DZIAŁA DGP?

Do ogrzewania domów często wykorzystuje się kominki z dystrybucją gorącego powietrza. Najlepiej gdy rozwiązanie to jest ujęte w projekcie budynku, bo po zakończeniu prac wykończeniowych trudno zamontować przewody rozprowadzające ciepło. W miejscu wylotu kanałów na ścianach i sufitach pomieszczeń montuje się specjalne kratki nawiewne lub anemostaty, które występują w dużej liczbie wzorów. Przewodów nie doprowadza się jednak do łazienek/toalet – w nich powinno bowiem panować podciśnienie, aby ewentualne zapachy nie przenikały do pozostałych wnętrz.

Powietrze ogrzane przez wkład rozprowadzane jest do pomieszczeń systemem rur o dużej średnicy Anemostat
Anemostat
 a) (fot. kratki.pl)  b) (fot. Alnor)
Powietrze ogrzane przez wkład rozprowadzane jest do pomieszczeń systemem rur o dużej średnicy (a). Na ich wylotach, na ścianach/sufitach pomieszczeń, najczęściej montuje się anemostaty (b).

System DGP polecany jest m.in. do domów rekreacyjnych, gdyż nie szkodzi mu ujemna temperatura w budynku i można go dość szybko uruchomić. Jego minusem jest to, że wraz ze wzmożonym ruchem powietrza następuje przenoszenie kurzu, pyłków – co nie jest korzystne dla alergików.

Rozprowadzenie ciepła z kominka z systemem DGP - schemat
System DGP bardzo dobrze sprawdza się w wąskich, wysokich domach – bez problemu ogrzewa pomieszczenia przyległe do salonu oraz położone nad nim.

Grawitacyjnie. Powietrze ogrzane od wkładu może przemieszczać się kanałami w wyniku samoczynnej cyrkulacji – grawitacyjnie. Jednak ze względu na niewielkie ciśnienie i opory przepływu powodowane przez rury, w ten sposób można przesyłać ciepłe powietrze na odległość 3–4 m w poziomie (w ten sposób da się ogrzać dwa lub trzy sąsiednie pomieszczenia). System grawitacyjny dobrze się jednak sprawdza w wąskich piętrowych domach szeregowych, bo w przypadku długich pionowych kanałów konwekcja jest intensywna.

Nadmuchowo. W dużych rozłożystych budynkach ruch powietrza powinien być wspomagany wentylatorem nadmuchowym. Wówczas znad kominka wyprowadza sie jeden kanał, do którego przyłączana jest dmuchawa. Potem można układać nawet długie przewody do licznych pomieszczeń. To rozwiązanie wymaga jednak doprowadzenia energii elektrycznej i generuje pewien hałas.

W systemie wyposażonym w wentylator musimy mieć możliwość regulacji temperatury powietrza, gdy wkład kominkowy jest nadmiernie rozgrzany. Chodzi głównie o zabezpieczenie samego wentylatora przed zbyt wysoką temperaturą. Po części też o to, żeby nawiewane do pokoi powietrze nie było przesadnie gorące.

Wentylator nadmuchowy
Wentylator nadmuchowy najlepiej umieścić na nieużytkowanym poddaszu – nie będzie zakłócał ciszy domownikom. (fot. Darco)

CZYM JEST PŁASZCZ WODNY?

Wkład kominkowy podłączony do systemu c.o. pełni podobną rolę, co kocioł na paliwo stałe. Zapewnia ogrzewanie całego domu, ciepłą wodę użytkową (c.w.u.) oraz – dodatkowo – ogrzewanie pomieszczenia, w którym się znajduje. Modele przeznaczone do takich instalacji zawierają wodny wymiennik ciepła. Woda ogrzewana jest przez niego w płaszczu otaczającym komorę spalania. Następnie kierowana jest do ściennych grzejników wodnych oraz podłogówki, skąd po schłodzeniu powraca do wkładu.

Przyłączenie kominka do instalacji c.o. jest dość skomplikowane i przede wszystkim trzeba spełnić wymogi bezpieczeństwa. Konieczne jest wykonanie podłączeń przewodów hydraulicznych zgodnie ze schematem instalacji.

Schemat instalacji c.o. z kotłem i kominkiem z płaszczem wodnym
Schemat instalacji c.o. z kotłem i kominkiem z płaszczem wodnym. Obiegi rozdzielone wymiennikiem ciepła. Wielu inwestorów decyduje się na ogrzewanie kominkiem, nawet w przypadku, gdy mają dostęp do innych źródeł energii, ponieważ palenie drewnem jest niedrogie.

W JAKI SPOSÓB DOBRAĆ WKŁAD?

Jeżeli kominek ma pełnić istotną rolę w ogrzewaniu domu, instalacja powinna być zaprojektowana przez fachowca z doświadczeniem, który optymalnie (dla danego budynku) dobierze wkład i pozostałe wyposażenie. Nie zaleca się kupować kominka samodzielnie w supermarkecie. Nie warto też decydować się na wyroby podejrzanie tanie albo nieznanych producentów.

Istotnym parametrem wkładów jest nominalna moc grzewcza – czyli średnia z trzech godzin palenia w określonych warunkach testowych. Warto szukać modelu o jak najwyższej sprawności, bo przekłada się ona bezpośrednio na koszty ogrzewania domu. Sprawność oznacza, jaka część energii powstającej podczas spalania drewna z mocą nominalną, oddawana jest do pomieszczenia w postaci ciepła. Warto też zwrócić uwagę na utrzymywanie żaru po jednorazowym załadunku do pełna. Im dłużej, tym lepiej – choć parametr ten zależy również od opału – gatunku, wilgotności oraz grubości polan.

Z mocą nie należy przesadzać. Nawet najmniejsze wkłady maja teoretycznie 8–10 kW, zaś duże nawet 30 kW. Zapotrzebowanie na ciepło typowego nowego domu to kilkanaście kW. Jeżeli moc kominka będzie wyraźnie za duża, to albo zafundujemy sobie 30°C w salonie, albo będziemy palić z ułamkiem mocy, dusząc płomienie w palenisku. W takich warunkach o deklarowanej sprawności spalania można zapomnieć. Zawyżenie mocy w miarę dobrze znoszą jedynie kominki z płaszczem wodnym i dużym zbiornikiem akumulacyjnym (nadmiar ciepła przejmuje np. 1000 l wody).

Kominek otwarty z zamontowaną specjalną kasetą - schemat
W istniejącym kominku otwartym można bez większego problemu zamontować specjalną kasetę (przypominającą wkład), dzięki której otrzymujemy zamknięte palenisko.

NA CZYM POLEGA EFEKTYWNE PALENIE?

Regulacja ogrzewania kominkowego może odbywać się poprzez zmianę ilości doprowadzanego powietrza i ilości dokładanego opału. Aby jednak ogrzewanie było efektywne, powinniśmy unikać palenia z niewielką ilością powietrza. Sprawność spalania bardzo wtedy spada i powstaje dużo sadzy oraz innych zanieczyszczeń (typowym tego sygnałem jest sadza na szybie i ściankach wkładu).

Palenie w "przyduszonym" kominku jest szczególnie problematyczne w przypadku urządzeń z płaszczem wodnym. Woda skutecznie odbiera bowiem ciepło i palenisko jest nadmiernie wychłodzone, zatem duża część gazów pozostaje niedopalona. W przypadku DGP, warto zastanowić się nad tzw. ciepłą obudową wkładu, która po nagrzaniu się oddaje ciepło przez wiele godzin. Pełni ona podobną rolę, jak tradycyjny piec murowany.

KWESTIE WIZUALNE

Kominek to nie tylko doskonałe źródło ciepła na zimowe wieczory. To również ozdoba domu. Jego obecność w salonie sprawia, że pomieszczenie staje się bardziej klimatyczne. Pamiętajmy jednak, aby styl kominka dopasować do wystroju wnętrz.

CZY WYGLĄD WKŁADU MA ZNACZENIE?

Urządzenia wytwarzane z różnych materiałów różnią się przede wszystkim ceną i wyglądem. Stalowe mają nowocześniejsze wzornictwo i ważą mniej. Żeliwne są odporniejsze na korozję i z reguły tańsze. Modele z płaszczem wodnym produkuje się zazwyczaj ze stali, zaś wersje przewidziane do DGP oraz bez możliwości rozprowadzania ciepła – ze stali bądź żeliwa.

Drzwiczki wkładów najczęściej otwierają się na bok, choć mogą i do góry (modele typu gilotyna). Przeszklona jest zazwyczaj tylko przednia ścianka, jednak znajdziemy też modele narożne – z szybą na dwóch sąsiednich bokach – wersje z szybą z trzech stron oraz przeszklone na przestrzał. Wersje pryzmatyczne mają we frontowej części tafle szkła ustawione pod różnym kątem, zaś panoramiczne wyposażone są w przeszklenie zakrzywione w łuk. Niektóre modele o nowoczesnym wzornictwie mogą mieć przeszklenia bezramowe. Szyby wkładów produkuje się ze specjalnego szkła żaroodpornego.

Wkład kominkowy L-kształtny (narożny)
Wkłady mają rozmaite przeszklenia. W nowoczesnych wnętrzach dobrze wyglądają modele L-kształtne – czyli narożne (fot. Jøtul)...
Wkład kominkowy U-kształtny (z szybą z trzech stron)
...oraz U-kształtne – z szybą z trzech stron (fot. Hajduk)

CO ZASTOSOWAĆ NA OBUDOWĘ?

Można ją wykonać z dowolnego niepalnego materiału, nadając kominkowi nowoczesną bądź tradycyjną formę (pieca kaflowego, otwartego paleniska). Obudowa ma najczęściej dwie części – dolną z cokołem i ściankami bocznymi oraz górną (okap). Można ją zbudować według własnego pomysłu lub wykorzystać gotowe elementy, przeznaczone do konkretnych modeli wkładów. W marketach budowlanych znajdziemy je w wielu formach stylistycznych.

Są to tzw. obudowy zimne, które z założenia mają się nie nagrzewać. Konstrukcję tego rodzaju można też wykonywać samodzielnie z ognioodpornych płyt gipsowo-kartonowych, mocowanych do stelaża. Od środka dajemy izolację termiczną z wełny mineralnej, płyt izolacyjnych albo ocynkowanej blachy stalowej, odbijającej promieniowanie cieplne.

Wkład osadza się na murowanej podstawie
Wkład osadza się na murowanej podstawie (fot. Kominki Dovre)
Obudowę kominka wykonuje się zwykle z ognioodpornych płyt g-k
Obudowę wykonuje się zwykle z ognioodpornych płyt g-k. Przeprowadzenie prac warto powierzyć sprawdzonym fachowcom, bo ewentualne błędy montażowe trudno potem naprawić. (fot. Kominki Dovre)

Jeśli zaś zdecydujemy się na osłonięcie wkładu kaflami, cegłą albo kamieniem, uzyskamy obudowę ciepłą, która nagrzewa się, a potem oddaje ciepło swoją powierzchnią.

Obudowa kominka wykonana z kamienia, akumulująca ciepło
Obudowa kominka wykonana z kamienia, akumulująca ciepło. (fot. Jøtul)

GDZIE ZAPLANOWAĆ KOMINEK?

Jeśli współpracuje on z DGP, zaplanujmy go w centralnej części budynku – dzięki temu łączna długość przewodów, rozprowadzających ciepłe powietrze do poszczególnych pomieszczeń, będzie mniejsza. Na ogół kominek lokalizuje się w salonie, w wyeksponowanym miejscu. Najkorzystniej gdy znajduje się naprzeciwko okna i drzwi – jak najdalej od nich. Meble, sprzęty i wszelkie łatwopalne przedmioty powinny być od niego odsunięte na odległość co najmniej 80 cm.

Podłoga i cokół, na którym będzie oparty kominek, muszą mieć bardzo wysoką wytrzymałość, ponieważ wkład z obudową może ważyć kilkaset kilogramów. Wytrzymałość tę powinien ocenić konstruktor. Wykończenie podłogi, nawet wokół zamkniętego wkładu, należy wykonać z niepalnego materiału, który zapobiegnie ewentualnemu rozprzestrzenianiu się ognia. Sprawdzą się płytki ceramiczne i kamienne. Można też ułożyć na posadzce osłonę z blachy lub szkła.

JAK DBAĆ O WKŁAD?

O kominek warto troszczyć się na co dzień. Pamiętajmy o regularnym usuwaniu z jego wnętrza popiołu. Do sprzątania paleniska przyda się pogrzebacz, szufelka i szczotka. Czyśćmy komorę spalania i szybę – dzięki temu będziemy mogli cieszyć się widokiem płomieni. Pamiętajmy, że przeszklenia wykonane z ogniotrwałej ceramiki najlepiej myć za pomocą specjalnego płynu, a nie zwykłych środków przeznaczonych do okien.

Czyszczenie szyby wkładu kominkowego
Aby szyba w kominku była czysta, nie wystarczy jej regularne mycie – ważna jest prawidłowa eksploatacja wkładu. (fot. kratki.pl)

Zakup drewna

W większości kominków z wkładem pali się suchym drewnem drzew liściastych (niektórzy producenci dopuszczają też brykiety drzewne, ewentualnie brykiety węgla brunatnego). Wykorzystując własne odpady drzewne, ogrzewanie będziemy mieli prawie za darmo. Dokonując zakupu opału, pamiętajmy jednak, że im drewno grubiej pocięte, tym mniejszą jego ilość otrzymujemy w tej samej objętości (szczególnie wtedy, gdy jest niestarannie ułożone). Taki materiał tylko z pozoru jest tańszy. Jednostką handlową dla drewna opałowego jest metr przestrzenny (mp.), czyli objętość odpowiadająca opałowi ułożonemu w stosie 1 × 1 × 1 m, wraz z pustymi przestrzeniami pomiędzy elementami.

Warto też wiedzieć, że ciężkie gatunki drewna wykazują wyższą wartość opałową. Znaczenie ma tu ich gęstość – kupując 1 mp. suchego grabu, buku lub dębu, otrzymujemy co najmniej 500 kg drewna, a w przypadku olchy lub topoli – zaledwie ok. 350 kg.

Nie zapominajmy, że na składowanie opału trzeba wygospodarować sporo miejsca. Do ogrzania domu o powierzchni 150 m2 potrzeba 6–8 mp. drewna w ciągu sezonu.

Małgorzata Kolmus

aktualizacja: 2017-05-30

Dodaj komentarz

Zobacz też:

Zadaj pytanie naszemu ekspertowi
 
Rekomendacja NAPE S.A. dla Schiedel
Rekomendacja NAPE S.A. dla Schiedel Firma Schiedel dokonała aktualizacji oceny efektywności energetycznej swojej wentylacji hybrydowej SCHIEDEL FLOW dla budynków jednorodzinnych ...
Promienniki gazowe serii VULKAN
Promienniki gazowe serii VULKAN Promienniki gazowe serii VULKAN z oferty Komin-Flex mają elegancki wygląd, który doskonale nadaje się do aranżacji w hotelach i restauracjach, ...
Premiera komina Jawar Aero na Targach ISH we Frankfurcie nad Menem
Premiera komina Jawar Aero na Targach ISH we Frankfurcie nad Menem W dniach 14-18 marca 2017 r. we Frankfurcie nad Menem odbędą się Targi ISH. Międzynarodowa impreza przeznaczona jest dla branży klimatyzacji, ...
Najbardziej znane marki
Kominki i piece - ranking rozpoznawalności firm i produktów
Kominy - ranking rozpoznawalności firm i produktów
Klub Budujących Dom


Wypełniaj ankiety i zbieraj punkty
na bezpłatną prenumeratę
i inne nagrody

  • Polecamy również
    Czas na Wnętrze Vademecum Domu Energooszczędnego ABC Budowania Dom Polski Wnętrza Twój Dom Twój Styl
Wydanie tabletowe
Budujemy Dom
Mamy dla Ciebie prezent!
Zapisz się do bezpłatnego newslettera BudujemyDom.pl i pobierz GRATIS elektroniczne wydanie miesięcznika "Budujemy Dom".
W każdy czwartek otrzymasz darmowy
poradnik budowlany, a w nim:
  • aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego,
  • porady budowlane,
  • najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl,
  • zapowiedź raportu miesiąca dostępnego w serwisie
    w pełnej wersji.

Czas na wnętrze