Budujemy Dom
Instalacje / Kotły i podgrzewacze / Artykuły

Jak walczyć ze smogiem zgodnie z przepisami?

Co mówią polskie przepisy odnośnie walki ze smogiem? Czym jest tzw. ustawa antysmogowa? Jakie zadanie miał program "Kawka" i dlaczego został on zlikwidowany? Jak Kraków walczy ze smogiem?

Jak walczyć ze smogiem zgodnie z przepisami?

W październiku 2015 roku prezydent Andrzej Duda podpisał nowelizację Prawa ochrony środowiska, czyli tak zwaną ustawę antysmogową. Stanowi ona, że "Sejmik województwa może, w drodze uchwały, w celu zapobieżenia negatywnemu oddziaływaniu na zdrowie ludzi lub na środowisko, wprowadzić ograniczenia lub zakazy w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw." 

Wbrew posępnym wizjom sprzedawców "czarnego złota", którzy oczyma wyobraźni widzieli już upadek swoich biznesów, i wbrew nadziejom najbardziej radykalnych ekologów - nie jest to całkowity zakaz palenia węglem. To narzędzie, które pozwala samorządom na określanie norm technicznych, emisyjnych i jakościowych dla instalacji grzewczych. Samorząd może teraz np. zakazać na swoim terenie stosowania jakiegoś rodzaju paliwa lub wskazać minimalny standard emisji kotłów.

- Na efekty nowelizacji Prawa ochrony środowiska przyjdzie nam jeszcze poczekać. Teraz czas na to, żeby sejmiki wojewódzkie zaczęły stosować możliwości, jakie daje znowelizowana ustawa i przyjmować uchwały antysmogowe, określające wymagania emisyjne wobec domowych kotłów. Oczywiście, takie wymagania nie mogą być wprowadzone z dnia na dzień, konieczne jest więc określenie horyzontu czasowego na dostosowanie. W Małopolsce, na Śląsku i Dolnym Śląsku trwają prace nad takimi uchwałami. - mówi lider Polskiego Alarmu Smogowego.

Co grozi za palenie śmieci w domowych piecach?

Pojawiają się też głosy, że ustawa antysmogowa to za mało, żeby skutecznie walczyć z zanieczyszczeniem powietrza. Od dawna ekolodzy i część samorządowców zwracają uwagę na brak ogólnokrajowych przepisów, określających wymogi emisyjne dla domowych kotłowni i minimalne standardy jakości paliw stałych. Andrzej Guła mówi:

- Poprawę jakości powietrza osiągniemy dopiero wtedy, gdy wprowadzone zostaną regulacje zabraniające handlu złej jakości węglem oraz eliminujące ze sprzedaży pozaklasowe kotły - tzw. kopciuchy. Emisja z takich kotłów jest nawet dziesięciokrotnie wyższa niż z nowoczesnych kotłów na paliwa stałe. Niestety, brak odpowiednich regulacji sprawia, że każdego roku do polskich domów sprzedaje się ponad 100 tys. takich kopciuchów, które na wiele lat pogłębiają problem zanieczyszczenia powietrza. Większość kotłów dostępnych w supermarketach budowlanych nie zostałaby dopuszczona do sprzedaży w Czechach, Niemczech czy Austrii, ponieważ nie spełniają norm w zakresie emisji zanieczyszczeń.

W Polsce nie ma przepisów określających minimalne standardy jakości paliw stałych i wymogi emisyjne dla domowych kotłowni.
W Polsce nie ma przepisów określających minimalne standardy jakości paliw stałych i wymogi emisyjne dla domowych kotłowni. fot. © GRZEGORZ POLAK / FOTOLIA

Problem dostrzegli też autorzy Krajowego Programu Ochrony Powietrza, przygotowanego w Ministerstwie Środowiska: „niezbędne jest wprowadzenie wymagań jakościowych dla paliw stałych - węgla i stałych biopaliw. Nastąpiłaby wówczas całkowita eliminacja z rynku detalicznego paliw węglowych pozasortymentowych - mułów, miałów (przeznaczonych dla ciepłownictwa zawodowego i energetyki zawodowej). Normy jakościowe dla stałych paliw winny zawierać kryteria odnośnie do uziarnienia, wartości opałowej w stanie roboczym, zawartości wilgoci, popiołu oraz siarki.”

Dlatego zapytaliśmy w Ministerstwie:

- Kiedy zostaną wprowadzone standardy jakości paliw stałych i wymogi emisyjne dla instalacji poniżej 1 MW? Oto odpowiedź, którą otrzymaliśmy z Zespołu komunikacji medialnej: Minister Środowiska występował do ministra właściwego do spraw energii z apelem o podjęcie prac legislacyjnych, zmierzających do zróżnicowania wymagań jakościowych dla paliw stałych ze względu na rodzaj i wielkość instalacji spalania paliw, z wyróżnieniem instalacji stosowanych w sektorze bytowo-komunalnym. Minister Środowiska występował również do Ministra Rozwoju o podjęcie działań legislacyjnych, mających na celu wprowadzenie wymagań emisyjnych dla kotłów o mocy poniżej 1 MW, wykorzystywanych w gospodarstwach domowych. Z informacji, jakie są w posiadaniu MŚ, w tym resorcie toczą się prace nad odpowiednim aktem prawnym. Zatem na razie na prawdziwą rewolucję w polskim ogrzewnictwie nie ma co liczyć.

SMOG w POLSCE! Czy powinniśmy czuć się zagrożeni?

Kawka i inne programy

Kawka to ogólnopolski program, realizowany przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, którego celem była likwidacja niskiej emisji. Chwalony przez ekologów i popularny wśród gmin, przez które płynęły pieniądze na likwidację węglowych palenisk. Właściciele domów i mieszkań mogli otrzymać dotację na likwidację kotła czy kuchni węglowej i zastąpienie ich rozwiązaniem proekologicznym.

Według szacunków, w Krakowie działają 24 tys. kotłów i pieców węglowych oraz przeszło 10 tys. kominków. Odpowiadają one za 42% znajdującego się w powietrzu pyłu PM10 i 68% rakotwórczego benzo(a)pirenu.
W dwóch pierwszych edycjach programu przyznano prawie 637 mln zł. Z finansowania skorzystało ponad 60 miast w 12 regionach. Zlikwidowano blisko 34,5 tys. pieców węglowych i zastąpiono je przyłączami do miejskich sieci ciepłowniczych lub niskoemisyjnymi źródłami ciepła (prawie 9 tys.): kotłami gazowymi, pompami ciepła, ogrzewaniem elektrycznym. Nabór do 3 edycji programu zakończył się w styczniu tego roku, ale w lipcu Fundusz zdecydował o wstrzymaniu wypłat.

- Wygaszanie programów Kawka to zła wiadomość. To pierwszy w Polsce, przeprowadzony na tak dużą skalę program likwidacji niskiej emisji. Jego zakończenie utrudnia samorządom walkę o czyste powietrze. Brakuje również programów wspierających termomodernizację domów. Są one realizowane z powodzeniem w innych krajach, np. Czechach czy Niemczech. W Polsce domy jednorodzinne od wielu lat są poza sferą zainteresowań aktywnej polityki państwa. - komentuje Andrzej Guła.

Na pytanie o powody rezygnacji z Kawki, Sławomir Kmiecik, rzecznik Funduszu, odpowiada następująco: - NFOŚiGW dokonał przeglądu i oceny swoich programów priorytetowych. Ze względu na pokrywanie się obszarów wsparcia w programach Kawka, Ryś i Prosument, a także zbytnią pracochłonność ich obsługi i brak dostosowania do realnych potrzeb i uwarunkowań regionów, zdecydowano o stworzeniu nowego, jednolitego i elastycznego mechanizmu wsparcia. Planowany instrument dofinansowywania przedsięwzięć o nazwie Region na poziomie lokalnym ma się wpisywać w potrzeby i oczekiwania regionów, przy jednoczesnym uwzględnieniu możliwości finansowych NFOŚiGW.

Poprawę jakości powietrza osiągniemy dopiero wtedy, gdy wprowadzone zostaną regulacje zabraniające handlu złej jakości węglem oraz eliminujące ze sprzedaży pozaklasowe kotły - tzw. kopciuchy.
Tu powinniśmy wyjaśnić, że program Ryś miał prowadzić do obniżenia emisji pyłów i CO2 przez finansowanie termomodernizacji budynków jednorodzinnych. Bo jeśli budynek jest dobrze ocieplony, to do ogrzania go potrzeba mniej energii - zużyjemy zatem mniej paliwa i wyemitujemy mniej szkodliwych pyłów. Z kolei program Prosument pomyślano jako wsparcie dla rozwoju rozproszonych, odnawialnych źródeł energii (OZE).

Jak będzie wyglądał nowy program, który zastąpi te realizowane dotychczas? Kiedy zostanie uruchomiony? Rzecznik Funduszu wyjaśnia: - NFOŚiGW prowadzi intensywne konsultacje z wojewódzkimi funduszami, które mają oszacować zapotrzebowanie na wsparcie w swoich rejonach. Efektem tych konsultacji, które potrwają przynajmniej do końca września (potem należy przygotować jeszcze szczegółowe założenia programu i odpowiednią dokumentację), ma być nowy kompleksowy instrument dotyczący wsparcia walki z niską emisją. Nie są jeszcze w tej chwili znane warunki wsparcia i ostateczny katalog beneficjentów.

Przypadek Krakowa

- Gmina Miejska Kraków jest liderem wśród polskich miast w podejmowaniu i realizacji zadań służących poprawie jakości powietrza. W latach 1995-2015 w ramach Programu Ograniczenia Niskiej Emisji (PONE), zlikwidowano łącznie ponad 23,9 tys. palenisk oraz ponad 2,6 tys. kotłowni węglowych. W tym roku przewiduje się likwidację około 5 tys. palenisk węglowych. - informuje Ewa Olszowska-Dej z Urzędu Miasta Krakowa.

12 zasad dobrego spalania paliw stałych

Do końca roku władze miasta gwarantują mieszkańcom dotację do likwidacji pieców węglowych na poziomie 100% (do 8 tys. zł na nowe źródło ogrzewania). I chcą zmobilizować opornych, zmniejszając dotacje w kolejnych latach: w przyszłym roku będzie to już 80% wartości inwestycji, w roku 2018 - 60%. Mieszkańcy, których dochód nie przekracza 3170 zł netto (samotnie gospodarujący) oraz 2313 zł netto na osobę (gospodarujący w rodzinie), mogą liczyć na comiesięczne dopłaty do rachunków za ogrzewanie po rezygnacji z opalania węglem i drewnem.

Według szacunków, w mieście działają 24 tys. kotłów i pieców węglowych oraz przeszło 10 tys. kominków. Odpowiadają one za 42% znajdującego się w powietrzu pyłu PM10 i 68% rakotwórczego benzo(a)pirenu. W okresie grzewczym średnie stężenie pyłów PM10 jest tu trzykrotnie wyższe, niż w pozostałych miesiącach. Warto też zauważyć, że 17% pyłów PM10 generuje komunikacja.

Jak Polacy ogrzewają domy?

W styczniu tego roku Sejmik Województwa Małopolskiego - jako pierwszy i na razie jedyny w kraju - skorzystał z możliwości, jakie daje ustawa antysmogowa i przyjął uchwałę wprowadzającą na obszarze Krakowa całkowity zakaz palenia węglem, drewnem i innymi paliwami stałymi w kotłach, piecach i kominkach. Nowe przepisy mają obowiązywać od 1 września 2019 r. Po tym terminie do ogrzewania można będzie stosować gaz, ciepło z miejskiej sieci ciepłowniczej, lekki olej opałowy oraz prąd. W kwietniu historyczna uchwała została zaskarżona. 27 września Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że „prawo do życia i zdrowia jest wartością nadrzędną, a uchwała jest zgodna z Konstytucją”. Strony mogą się jeszcze odwołać do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Od 1 września 2019 r. w Krakowie nie będzie wolno palić węglem, drewnem i innymi paliwami stałymi
Od 1 września 2019 r. w Krakowie nie będzie wolno palić węglem, drewnem i innymi paliwami stałymi. fot. © TOMEYK / FOTOLIA

Prace nad podobnymi regulacjami trwają na Dolnym Śląsku, potrzebę ich wprowadzenia widzą także samorządowcy ze stolicy. Ze smogiem walczą również na Śląsku, gdzie wdrażano pierwsze w Polsce programy ograniczenia niskiej emisji i gdzie wymiana pieców finansowana jest już od 2002 r. W tej chwili w całym kraju realizowanych jest w sumie 57 programów ochrony powietrza.

Janusz Werner

aktualizacja: 2016-10-12

Dodaj komentarz

Zadaj pytanie naszemu ekspertowi
 

Jak Polacy ogrzewają domy?

70% domów jednorodzinnych w Polsce jest ogrzewany paliwami stałymi (teoretycznie głównie węglem), przy czym większość instalacji grzewczych (ok. 3 mln) wyposażono w piece zasypowe - technologicznie przestarzałe, o niskiej sprawności i wysokiej emisji zanieczyszczeń do atmosfery.

topowe produkty

Zewnętrzna wężownica schładzająca

Firma ELTERM, czołowy polski producent urządzeń grzewczych, w tym najbogatszego na rynku typoszeregu elektrycznych kotłów wodnych oraz sprzęgieł hydraulicznych, przedstawia zewnętrzną wężownicę schładzającą "Strażnik" - idealne zabezpieczenie dla kotłów na paliwo stałe.
Najbardziej znane marki
Kotły gazowe - ranking rozpoznawalności firm i produktów
Kotły na paliwo stałe - ranking rozpoznawalności firm i produktów
Stylowa linia urządzeń grzewczych Buderus
Stylowa linia urządzeń grzewczych Buderus Urządzenia grzewcze to ważny element wyposażenia każdego domu i mieszkania. Ważne, aby nie tylko były dostosowane do naszych potrzeb, ale ...
Sterowanie ogrzewaniem - oferta De Dietrich
Sterowanie ogrzewaniem - oferta De Dietrich DIEMATIC system® to sterowana mikroprocesorowo konsola, która ma zintegrowaną fabrycznie programowaną regulację z oddziaływaniem na palnik ...
Aktualne promocje w ofercie De Dietrich
Aktualne promocje w ofercie De Dietrich Do 30 listopada 2016 r. trwa promocja pakietowa, która obejmuje nowoczesny kocioł MCR3 PLUS z regulatorem iSense w wersji przewodowej firmy De Dietrich.
Zamknij okno x
Newsletter
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera i otrzymuj najświeższe
informacje prosto na Twoją skrzynkę e-mailową.
Budujemy Dom - wersja elektroniczna gratis!
Zapisz się na bezpłatny newsletter BudujemyDom.pl, a otrzymasz najnowszy numer miesięcznika Budujemy Dom w wersji elektronicznej.     
Dlaczego warto się zapisać?
W każdy czwartek otrzymasz darmowy poradnik budowlany na swój email, a w nim:
- aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego;
- porady budowlane;
- najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl; - zapowiedź raportu miesiąca dostępnego w serwisie w pełnej wersji.
Zapisz się do newslettera
Klub Budujących Dom


Wypełniaj ankiety i zbieraj punkty
na bezpłatną prenumeratę
i inne nagrody

  • Polecamy również
    Czas na Wnętrze Vademecum Domu Energooszczędnego ABC Budowania Dom Polski Wnętrza Twój Dom Twój Styl
Wydanie tabletowe
Newsletter BudujemyDom.pl
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera i otrzymuj najświeższe informacje prosto na Twoją skrzynkę e-mailową.
Miesięcznik Budujemy Dom - wersja elektroniczna gratis!

Zapisz się na bezpłatny newsletter BudujemyDom.pl, a otrzymasz najnowszy numer miesięcznika Budujemy Dom w wersji elektronicznej.

Dlaczego warto się zapisać?
W każdy czwartek otrzymasz darmowy poradnik budowlany na swój email, a w nim: aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego, porady budowlane, najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl, zapowiedź raportu miesiąca dostępnego w serwisie w pełnej wersji.
x