Budujemy Dom
Instalacje / Kotły i podgrzewacze / Artykuły

Ekonomiczne kotły c.o.

Kupując odpowiedni kocioł możemy przez wiele lat oszczędzać na kosztach ogrzewania. Ważny jest też komfort obsługi, bezawaryjność, łatwość sterowania.

System centralnego ogrzewania składa się z trzech podstawowych elementów: źródła ciepła, przewodów i grzejników. W Polsce najbardziej popularne jest centralne ogrzewanie wodne – w kotle c.o. ogrzewana jest woda. I to właśnie kocioł ma największy wpływ na energooszczędność całego układu.

Jeżeli chcemy płacić niewiele za ogrzewanie, musimy zainwestować w nowoczesne, ekonomiczne kotły c.o. o wysokiej sprawności, a potem go eksploatować i konserwować zgodnie z zaleceniami producenta. Znacznie oszczędzając na zakupie kotła najczęściej płacimy później wysokie rachunki za zużyte paliwo.

Rodzaj paliwa. Jest podstawowym kryterium wyboru kotła. Kotły dzielimy na gazowe, olejowe oraz na paliwo stałe. Szczególnym rodzajem są kotły elektryczne i kotły na biomasę, omówione w następnych artykułach w tym raporcie.

Pokojowy regulator temperatury
Pokojowy regulator temperatury (fot. Siemens Building Technologies)
Automatyka sterująca pracą kotła. Decyduje o kosztach eksploatacyjnych, ma bowiem za zadanie dostosowywać ilość wytwarzanego w procesie spalania ciepła do chwilowego zapotrzebowania na ciepło przez budynek, zapewniając jednocześnie jak najwyższą sprawność procesu spalania.

Najprostszym, najtańszym i najczęściej stosowanym rozwiązaniem jest sterowanie pracą kotła w zależności od temperatury wody w obiegu grzewczym. Droższym rozwiązaniem jest zastosowanie regulatora temperatury w pomieszczeniu wiodącym. Powinien on dodatkowo mieć programator z zegarem sterującym pracującym w cyklu dobowym lub tygodniowym.

Najdroższym rozwiązaniem jest automatyka pogodowa, która oprócz pomiaru temperatury w pomieszczeniu wiodącym uwzględnia pomiar temperatury na zewnątrz budynku. Na podstawie tych obydwu pomiarów dobiera odpowiednią temperaturę wody grzewczej.

Dzięki programatorowi możemy zaprogramować godziny normalnej pracy kotła i pracy ze zmniejszoną mocą. Obniżając moc podczas nieobecności domowników powodujemy zmniejszenie temperatury w pomieszczeniach i jednocześnie zużycia paliwa. 

Kocioł gazowy
Kocioł gazowy (fot. Ulrich)

Kotły gazowe

Paliwem w kotłach gazowych może być gaz ziemny lub gaz płynny.

Kotły gazowe na gaz ziemny są najczęściej stosowane w domach jednorodzinnych. O ich popularności decyduje prosta obsługa, zachowanie czystości w pomieszczeniu, w którym kocioł jest zainstalowany, szybkie jego uruchamianie, dostęp do sieci gazowej.

Kotły gazowe pozwalają zaoszczędzić miejsce, które w przypadku kotłów na paliwa stałe, gaz płynny lub olej opałowy jest potrzebne na magazyn tego paliwa.

Gaz jest paliwem dużo tańszym niż olej opałowy i gaz płynny, dlatego większość osób, które mają możliwość przyłączenia instalacji do sieci gazowniczej, się na to decyduje. Za paliwo płaci się po jego zużyciu, a nie przed, jak w przypadku paliw stałych, oleju lub gazu płynnego.

Wadą kotłów gazowych jest uzależnienie od miejscowego przedsiębiorstwa zaopatrującego w gaz i kształtowanie przez nie cen gazu. Potencjalnym niebezpieczeństwem jest zagrożenie wybuchem w przypadku nieszczelności instalacji i zaczadzenie tlenkiem węgla w przypadku niewłaściwie działającej wentylacji.

Kotły gazowe na gaz płynny. Decydując się na taki kocioł musimy przewidzieć miejsce na magazyn paliwa. Zbiorniki na gaz płynny instaluje się na zewnątrz budynku. Koszt ogrzewania domu jest wyższy niż w przypadku gazu ziemnego. Ale jeżeli nie ma w pobliżu sieci gazowej, nie mamy wyjścia. Chyba, że zdecydujemy się na kocioł olejowy lub na paliwa stałe.

Kotły na gaz ziemny i płynny różnią się jedynie zastosowanym palnikiem.

Wśród kotłów gazowych szczególnie warte polecenia są kotły kondensacyjne, które umożliwiają odzyskanie ciepła ze spalin, dzięki czemu rośnie ich sprawność.

Zbiornik na gaz płynny
Zbiornik na gaz płynny
(fot. Shell Gas)
Efektywne spalanie gazu

Na efektywne spalanie gazu największy wpływ ma wyposażenie kotła i przebieg procesu spalania.

Wyposażenie kotła. Kotły gazowe są standardowo wyposażone w regulator umożliwiający ustawienie maksymalnej temperatury wody wychodzącej z kotła. Dostępne są również kotły z palnikami modulowanymi pozwalające na płynną zmianę ilości wykorzystywanego paliwa.

Proces spalania gazu. Jeżeli w jego trakcie powstaje tlenek węgla, oznacza to, że proces spalania nie przebiega prawidłowo (gaz nie jest spalany w całości) a część ciepła niepotrzebnie tracimy.

Co jeszcze? Efektywność spalania zależy również od jakości gazu w instalacji gazowej, czyli od:

  • wahania wartości opałowej gazu;
  • zmiany składu gazu;
  • wahania ciśnienia w sieci zasilającej.
Układy hybrydowe. Kotły współpracują w nich z kolektorami słonecznymi. Zimą obieg kolektora musi być wyłączony, gdyż będzie wychładzał wodę w zasobniku.

Kocioł olejowy
Kocioł olejowy
(fot. Mawi)

Kotły olejowe

Decydując się na kotły olejowe, musimy przewidzieć miejsce na zbiornik paliwa, który należy umieścić w piwnicy.

Dostępne są zarówno kotły olejowe z zamkniętą komorą spalania, jak i kondensacyjne. Instalacja grzewcza z kondensacyjnym kotłem olejowym w stosunku do kotła gazowego wymaga niższej temperatury wody powrotnej, aby odzyskiwać ciepło ze skroplin.

Rodzaje paliwa i palnika w kotłach olejowych

Znaczny wpływ na efektywność pracy kotłów olejowych ma stosowanie odpowiedniego oleju (jego lepkość nie może przekraczać 6 cSt (mm²/s).

Aby uzyskać odpowiednią lepkość, olej opałowy musi być podgrzany. Dobre wymieszanie z powietrzem gwarantuje utrzymanie wysokiej efektywności procesu spalania. Dodatkowo, podgrzanie oleju opałowego zapobiega wydzieleniu parafiny zatykającej przewody i uniemożliwiającej jego przepływ.

Instalacja z kolektorem oraz z zasobnikiem z podwójną wężownicą
 Instalacja z kolektorem oraz z zasobnikiem z podwójną wężownicą; jedną wężownicą krąży płyn z układu solarnego, drugą – woda kotłowa, a zbiornik wypełniony jest wodą na cele c.w.u.
Są różne palniki na olej opałowy. Jednak najpowszechniej stosowane są wysokociśnieniowe palniki wentylatorowe (jedno- i dwustopniowe) montowane w kotłach wykorzystujących lekki olej opałowy. W palnikach jednostopniowych zmiana wydajności kotła następuje poprzez włączenie lub wyłączenie palnika.

W przypadku palników z regulacją dwustopniową kocioł pracuje na pierwszym stopniu z mniejszą mocą, a na drugim z mocą nominalną.

Palniki te zapewniają bardziej ekonomiczną pracę systemu grzewczego. Palnik olejowy jest wyposażony w system zabezpieczeń kontrolujących pracę układu; w razie nieprawidłowego działania następuje wyłączenie palnika i odcięcie dopływu paliwa.

Właściwie dobrany palnik zapewnia trwałość i utrzymanie wysokiej sprawności energetycznej kotła, ponadto pozwala zminimalizować emisję zanieczyszczeń.

Dostępne są palniki z automatycznym zamykaniem dopływu powietrza podczas przerwy w pracy. Pozwala to zapobiec wychłodzeniu wnętrza kotła i zmniejsza straty ciepła.

Pośredniczący układ wodny pomiędzy obiegiem solarnym a obiegiem wody użytkowej
Pośredniczący układ wodny pomiędzy obiegiem solarnym a obiegiem wody użytkowej; obieg kolektora jest włączony za pomocą wymiennika do powrotu wody do kotła
Aby uzyskać całkowite i energooszczędne spalanie należy dokładnie dopasować palnik do danego kotła.

W przypadku niewłaściwego doboru kocioł będzie miał niższą sprawność, czyli będzie zużywał więcej oleju do wytworzenia tej samej ilości ciepła.

Ponieważ jakość oleju opałowego jest bardzo różna, a zależy od niej efektywność procesu spalania, po każdej dostawie należy wyregulować kocioł i przeczyścić palnik.

Ponadto wymiennik ciepła w kotle podczas pracy ulega zanieczyszczeniu produktami spalania. Są to sadze i osady siarczanowe, które działają agresywnie na ściany kotła. Powstała sadza podwyższa temperaturę spalin i obniża sprawność kotła.

Również z tego powodu zalecane jest czyszczenie kotła przynajmniej raz w roku przed rozpoczęciem sezonu grzewczego.

Kotły na paliwa stałe

Kotły na paliwa stałe są najtańsze w eksploatacji. Mogą być opalane węglem lub koksem, albo – co zaczyna być coraz bardziej popularne – paliwami ekologicznymi, takimi jak drewno, słoma, wierzba itp.

Wadą tradycyjnych kotłów na paliwa stałe jest konieczność częstego dokładania opału (nawet kilka razy dziennie). Ale teraz producenci kotłów oferują dodatkowo podajnik paliwa, który likwiduje tę uciążliwość – zbiornik można napełniać nawet raz na kilka dni.

Kotły na paliwo stałe
muszą współpracować z instalacjami typu otwartego – czyli zabezpieczonymi otwartym naczyniem wzbiorczym – grawitacyjnymi lub pompowymi.

Instalacja z kolektorem oraz z zasobnikiem z dwiema wężownicami
Instalacja z kolektorem oraz z zasobnikiem z dwiema wężownicami; jedną krąży płyn z układu solarnego, drugą – woda na cele c.w.u., a zbiornik wypełniony jest wodą kotłową
Rodzaje kotłów

Kotły ze spalaniem górnym – przeznaczone do spalania koksu, węgla i miału węglowego, najtańsze i najczęściej stosowane. Gazy spalinowe przechodzą przez całą warstwę materiału opałowego tak, że równocześnie żarzy się cały wsad. Konsekwencją są wahania wydajności.

Spaliny mogą być odprowadzane na dwa sposoby. Przy odprowadzeniu od góry droga spalin jest krótsza, przez co oddają mniej ciepła. Spalanie jest niecałkowite, a niespalona część węgla ulatuje przez komin ze spalinami.

Z tego powodu sprawność kotła jest bardzo niska. Przy odprowadzaniu spalin od dołu sprawność kotłów jest znacznie wyższa dzięki dłuższej drodze, którą mają do pokonania spaliny.

Do spalania koksu lub węgla najlepiej nadają się kotły z wymiennikiem żeliwnym. Najbardziej wydajne są przy spalaniu koksu, gdyż ma on najmniej składników lotnych.

W kotłach ze spalaniem dolnym ma miejsce dopalanie spalin. Gazy spalinowe wychodzą z paleniska bezpośrednio do strefy wymiany ciepła, nie przechodząc przez całą warstwę zmagazynowanego opału, a jedynie przez jej część biorącą bezpośredni udział w procesie spalania.

Dzięki temu znacznie łatwiej jest sterować takim kotłem, ponadto jest wyższa jego sprawność i dokładniejsze spalanie, zatem kocioł emituje mniej zanieczyszczeń do atmosfery, a po spalaniu zostaje mniej popiołu. Kotły te są przeznaczone również do spalania drewna.

Do kotłów ze spalaniem dolnym najlepszy jest węgiel kamienny typu groszek. Wersja kotła z wentylatorem nadmuchowym przeznaczona jest do spalania miału węglowego.

Tomasz Pabur

aktualizacja: 2010-07-22

Dodaj komentarz

Zdaniem naszych Czytelników

W kotłach ze spalaniem górnym pali się od góry i spaliny nie przechodzą przez warstwę opału TYLKO SPALAJĄ SIĘ OD GÓRY DO DOŁU przy udziale powietrza wtórnego.Palenie od dołu w górniaku jet błędem. Nie ma dużych wahań wydajności.Wadą jest częstsza obsługa kotła zależna ...

Gość: palacz

09 Sty 2016, 20:05

Chcesz wiedzieć więcej - zajrzyj na Forum.BudujemyDom.pl
Zadaj pytanie naszemu ekspertowi
 

Chcę zrezygnować z okna w kotłowni. Czy są jakieś przeciwwskazania związane z bezpieczeństwem?

Odpowiedź eksperta: Z otworu okiennego można zrezygnować nanosząc odpowiednie zmiany w projekcie. 

topowe produkty

Zewnętrzna wężownica schładzająca

Firma ELTERM, czołowy polski producent urządzeń grzewczych, w tym najbogatszego na rynku typoszeregu elektrycznych kotłów wodnych oraz sprzęgieł hydraulicznych, przedstawia zewnętrzną wężownicę schładzającą "Strażnik" - idealne zabezpieczenie dla kotłów na paliwo stałe.
Najbardziej znane marki
Kotły gazowe - ranking rozpoznawalności firm i produktów
Kotły na paliwo stałe - ranking rozpoznawalności firm i produktów
Stylowa linia urządzeń grzewczych Buderus
Stylowa linia urządzeń grzewczych Buderus Urządzenia grzewcze to ważny element wyposażenia każdego domu i mieszkania. Ważne, aby nie tylko były dostosowane do naszych potrzeb, ale ...
Sterowanie ogrzewaniem - oferta De Dietrich
Sterowanie ogrzewaniem - oferta De Dietrich DIEMATIC system® to sterowana mikroprocesorowo konsola, która ma zintegrowaną fabrycznie programowaną regulację z oddziaływaniem na palnik ...
Aktualne promocje w ofercie De Dietrich
Aktualne promocje w ofercie De Dietrich Do 30 listopada 2016 r. trwa promocja pakietowa, która obejmuje nowoczesny kocioł MCR3 PLUS z regulatorem iSense w wersji przewodowej firmy De Dietrich.
Zamknij okno x
Newsletter
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera i otrzymuj najświeższe
informacje prosto na Twoją skrzynkę e-mailową.
Budujemy Dom - wersja elektroniczna gratis!
Zapisz się na bezpłatny newsletter BudujemyDom.pl, a otrzymasz najnowszy numer miesięcznika Budujemy Dom w wersji elektronicznej.     
Dlaczego warto się zapisać?
W każdy czwartek otrzymasz darmowy poradnik budowlany na swój email, a w nim:
- aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego;
- porady budowlane;
- najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl; - zapowiedź raportu miesiąca dostępnego w serwisie w pełnej wersji.
Zapisz się do newslettera
Klub Budujących Dom


Wypełniaj ankiety i zbieraj punkty
na bezpłatną prenumeratę
i inne nagrody

  • Polecamy również
    Czas na Wnętrze Vademecum Domu Energooszczędnego ABC Budowania Dom Polski Wnętrza Twój Dom Twój Styl
Wydanie tabletowe
Newsletter BudujemyDom.pl
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera i otrzymuj najświeższe informacje prosto na Twoją skrzynkę e-mailową.
Miesięcznik Budujemy Dom - wersja elektroniczna gratis!

Zapisz się na bezpłatny newsletter BudujemyDom.pl, a otrzymasz najnowszy numer miesięcznika Budujemy Dom w wersji elektronicznej.

Dlaczego warto się zapisać?
W każdy czwartek otrzymasz darmowy poradnik budowlany na swój email, a w nim: aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego, porady budowlane, najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl, zapowiedź raportu miesiąca dostępnego w serwisie w pełnej wersji.
x