Budujemy Dom
Wokół domu / Ogród / Artykuły

Ogród zimowy - pod osłoną nieba

Ogród zimowy to nie najdroższy, a z pewnością najatrakcyjniejszy sposób pozwalający nadać budynkowi nowy wymiar estetyczny i funkcjonalny.
Ogród może znacząco zwiększyć powierzchnie mieszkalną budynku
Ogród może znacząco zwiększyć powierzchnie mieszkalną budynku (fot. Tebau Polska)

W oranżerii nawet w środku zimy możemy cieszyć zmysły widokiem i zapachem bujnej roślinności, obcując z gatunkami niespotykanymi w naturalnym polskim krajobrazie.

Możemy tu regenerować siły, pracować, jadać, a nawet przyjmować gości. Szklany salon to także, a może przede wszystkim, pomost łączący dom z najbliższym otoczeniem w jeden spójny organizm.

Ogrody zimowe, nazywane też oranżeriami, znane są w Europie od wieków, obecnie jednak przeżywają wyraźny renesans. Dzieje się tak zarówno z uwagi na ich atrakcyjność, jak i coraz większą dostępność.

Kolejna przyczyna ich popularności to możliwość poprawy bilansu cieplnego budynku, zgodna z jakże aktualnym trendem energooszczędnego budowania. Ogrody dobudowane, których ściany stanowią dodatkową przegrodę zewnętrzną, działają także jako wspomagająca bariera akustyczna.

Współczesny ogród zimowy może spełniać kilka funkcji, zatem zastanawiając się nad wyborem konkretnego rozwiązania, przeanalizujmy dokładnie oczekiwania, które wiążemy z tym efektownym ale i praktycznym wnętrzem. Najlepiej zrobić to już na etapie tworzenia koncepcji architektonicznej domu. Pozwoli to precyzyjnie zaplanować połączenie konstrukcji ogrodu zimowego ze ścianami budynku, a także najefektywniej wykorzystać wszystkie walory dodatkowego pomieszczenia.

Zimny czy ciepły

Odpowiedź na to pytanie jest ściśle związana z przewidywaną funkcją ogrodu zimowego. Możemy go wykorzystywać jedynie jako przechowalnię doniczkowych roślin ogrodowych nieodpornych na nasze mrozy oraz pokojowych, które wolą zimować w umiarkowanym chłodzie; tę funkcję spełni z powodzeniem pomieszczenie nieogrzewane, przylegające do budynku, ale oddzielone od jego przestrzeni mieszkalnej.

Wszelkie funkcje związane z całorocznym wykorzystywaniem wnętrza oranżerii wymagają tzw. ogrodu ciepłego – ogrzewanego i jednocześnie wentylowanego. W ciepło zaopatrujemy go najczęściej rozbudowując domową instalację c.o.; najkorzystniejszy rozkład temperatury zapewni w tym przypadku ogrzewanie podłogowe, choć możemy zamontować również grzejniki ścienne.

Taki przytulny salon możemy zaaranżować w ogrodzie ogrzewanym
Taki przytulny salon możemy zaaranżować w ogrodzie ogrzewanym, wyposażonym w efektywny system wentylacji i osłony przeciwsłoneczne (fot. Librowski)

Cztery świata strony

Zarówno ogrzewany, jak i nieogrzewany ogród zimowy zintegrowany z bryłą budynku może korzystnie wpływać na jego bilans energetyczny. Wpływ ten zależy jednak od usytuowania „szklanego pokoju” względem stron świata. Powinno ono sprzyjać energooszczędności, a przy tym odpowiadać planowanej funkcji pomieszczenia.

Najintensywniejsze i najdłuższe nasłonecznienie, a zatem największe zyski ciepła poprzez jego pasywne wykorzystanie zapewnia południowa strona budynku. Podobne warunki zapewni umieszczenie ogrodu zimowego przy zachodniej ścianie budynku. Ponieważ słońce od zachodu latem operuje intensywnie aż do późnych godzin wieczornych, pomieszczenie będzie się silnie nagrzewać, w związku z czym zarówno wentylacja, jak i osłony przeciwsłoneczne będą tu niezbędne.

Systemy ogrodów zimowych

Kubatura, proporcje i charakter ogrodu zimowego powinny pasować do gabarytów i stylu budynku. W zakresie kształtów rozwiązania oferowane przez firmy należy raczej traktować jako sugestie lub przykłady możliwości wykonawczych.

Ogród zimowy może być wykorzystyany jako łącznik w zabudowie bliźniaczej lub szeregowej, jednak taki układ przesądza o stosunkowo niewielkiej powierzchni ściany wspólnej domu i ogrodu, co przy dużych płaszczyznach przeszkleń znacznie zmniejsza energooszczędność.

Ogród o konstrukcji łukowej
Ogród o konstrukcji łukowej
(fot. Librowski)
Przy budynkach piętrowych lub z poddaszem użytkowym warto rozważyć ukształtowanie ogrodu zimowego sięgającego górnej kondygnacji; pozwoli to na jej dodatkowe doświetlenie, a także na uprawę wysokich roślin (nawet niewielkich drzew).

Możliwym do zrealizowania pomysłem jest także wzniesienie ogrodu dwukondygnacyjnego. Zaletą takiego rozwiązania jest możliwość skomunikowania przez oranżerię obu kondygnacji budynku.

Największą popularnością cieszą się konstrukcje o dachach pulpitowych (jednospadowych), wielospadowych z elementami altanowymi, mansardowych, a także łukowych i o kształcie wycinka kopuły.

Pionowe ściany ogrodu mogą być dowolnie dzielone i kształtowane (największą rozpiętość pomiędzy elementami konstrukcji – do 7 m – uzyskamy wznosząc szkielet budowli z drewna klejonego warstwowo).

Z jakich materiałów konstrukcje

Szkielet ogrodu zimowego stanowi nie lada wyzwanie dla konstruktorów, tę ażurową przeszkloną budowlę musi bowiem cechować duża wytrzymałość i całkowita odporność na odkształcanie. Na trwałość i stabilność konstrukcji, obok zastosowanych materiałów ma także wpływ jej forma – im mniejszy spadek dachu, tym większe wymogi wytrzymałościowe, związane z obciążeniem zalegającym śniegiem. Producenci ogrodów zimowych oferują szeroki wybór profili konstrukcyjnych z drewna, PVC, aluminium oraz stali.

Tu styl nadają szprosy w górnych partiach przeszklonych ścian
Tu styl nadają szprosy w górnych partiach przeszklonych ścian
(fot. Anta)
Konstrukcje drewniane są dekoracyjne i przyjemne w dotyku, mają też doskonałe właściwości izolacyjne. Wykonuje się je z drewna impregnowanego ciśnieniowo i klejonego warstwowo, dzięki czemu są bardzo wytrzymałe i odporne na odkształcenia. Zewnętrzne powłoki malarskie – transparentne lub barwiące lakierobejce bądź farby kryjące – zabezpieczają drewno przed działaniem czynników atmosferycznych i pozwalają na uzyskanie dowolnego efektu estetycznego.

Z nieocieplonych wielokomorowych profili z PVC, wzmocnionych kształtownikami stalowymi, buduje się ogrody nieogrzewane. Wariant całoroczny wymaga zastosowania profili ocieplanych wkładką termoizolacyjną. Najpopularniejsze są konstrukcje w kolorze białym, jednak dostępne są również profile barwione w masie bądź oklejane folią drewnopodobną lub w dowolnym kolorze z palety RAL.

Ich zaletą jest niewielki ciężar – można z nich budować ogrody zimowe na balkonach, będą też najodpowiedniejsze do zabudowy istniejącego tarasu na niewzmocnionym fundamencie. Mankamentem PVC jest możliwość odkształcania pod wpływem wysokiej temperatury. Warto wiedzieć, że wolniej nagrzewają się profile w jasnych kolorach; takie też będą najodpowiedniejsze do budowy ogrodu zimnowego.

Konstrukcje z nieocieplonego aluminium i stali wykazują najniższą izolacyjność cieplną. Różni je waga – profile stalowe są najcięższe, wznoszone z nich ogrody zimowe wymagają zatem wyjątkowo solidnych fundamentów. Konstrukcje aluminiowe z uwagi na możliwość stosowania małych przekrojów pozwalają uzyskać efekt szczególnej lekkości.

Obydwa materiały stosowane są z powodzeniem do budowy pomieszczeń nieogrzewanych, a z elementów aluminiowych z przekładkami termoizolacyjnymi można wznosić również komfortowe ogrody ciepłe. Profile mogą być malowane proszkowo na dowolny odcień, aluminium zaś można też pokrywać anodowaną powłoką galwaniczną, uzyskując np. kolor złoty lub srebrny.

Na rynku dostępne są także systemy z profili zespolonych, łączące drewno z aluminium lub PVC. Z każdego z wymienionych materiałów można budować konstrukcje łukowe, przy czym szczególnie efektowne są przekrycia wykonane z drewna klejonego.

Przeszklenia

Podobnie jak w każdej budowli, warunki panujące w „szklanym domu” zależą w głównej mierze od własności materiału ściennego – w tym wypadku najczęściej szkła.

Szyby ogrodu zimowego muszą sprostać złożonym wymogom: zapewnić odpowiednią termoizolacyjność (nie jest ona konieczna jedynie w przypadku ogrodów nieogrzewanych) i warunki bezpieczeństwa, a przy tym wykazywać wystarczającą wytrzymałość na obciążenia. Ich współczynnik przenikalności cieplnej nie powinien być wyższy niż 1,1 W/(m2•K).
Osłony przeszkleń łukowych poruszają się w specjalnych prowadnicach
Osłony przeszkleń łukowych poruszają się w specjalnych prowadnicach (fot. Gracja)

Najczęściej stosowane są podwójne lub potrójne termoizolacyjne szyby zespolone, wypełnione gazem szlachetnym. Ich ciepłochronność podnosi wykorzystanie jako szyby wewnętrznej szkła niskoemisyjnego.

Z szyb zespolonych powinno być również wykonane zadaszenie oranżerii: górna ze szkła hartowanego, odpornego na uderzenia szyszek, złamanych gałęzi czy gradu, dolna zaś – z powlekanego szkła bezpiecznego, które po stłuczeniu nie rozsypuje się „ w drobny mak”.

Niektórzy producenci oferują w stałym asortymencie lub na zamówienie przeszklenia samoczyszczące, szyby zespolone z napyloną na wewnętrznej powierzchni jednej z nich powłoką odbijająco-absorbującą (poprawiającą termoizolacyjność) lub też z umieszczoną pomiędzy nimi, napyloną srebrem i tytanem folią odbijającą ciepło, co może mieć uzasadnienie w przypadku oranżerii o wystawie południowej i zachodniej.

Konstrukcję ogrodu zimowego można również wypełnić różnymi rodzajami szyb: szkłem antywłamaniowym, szybami o podwyższonej dźwiękochłonności, a także – pokrytymi nadrukiem ornamentowym. Rzadziej jako tworzywo wypełniające (zwykle na zadaszenia) stosuje się w ogrodach zimowych przezroczyste płyty z tworzyw sztucznych – akrylowe lub poliwęglanowe, w postaci litej bądź komorowej, zapewniającej lepszą ciepłochronność.

Płyty z tworzyw sztucznych są lekkie i sprężyste, można je dowolnie kształtować, wykazują także wyższą niż szkło odporność na uderzenia. Ich słabą stroną jest znikoma odporność na ścieranie, która po pewnym czasie może stać się przyczyną zmatowienia powierzchni.

Co tworzy klimat

By w naszym ogrodzie zimowym panowały warunki przyjazne dla ludzi i roślin, musimy mieć możliwość regulacji temperatury i wilgotności powietrza w jego wnętrzu. Jeśli nie planujemy zainstalowania kosztownego systemu klimatyzacji, konieczne będzie zapewnienie skutecznej wentylacji, która pozwoli zapobiec nadmiernemu gromadzeniu się nagrzanego powietrza i wytwarzanej przez roślinność pary wodnej. Dobrym rozwiązaniem są wywiewniki z automatyką, umieszczone w połaci dachu lub w najwyższym punkcie ściany bocznej.

Oranżeria może przylegać do ściany domuOranżeria może łączyć dwa budynki
Oranżeria może przylegać do ściany domu...
(fot. Anta)
 ...lub łączyć dwa budynki
(fot. Gracja)

Podobnie działają lufciki dachowe, otwierane siłownikami (niekiedy wyposażonym w termostat). Efektywny obieg powietrza w pomieszczeniu zapewniają w powyższych przypadkach otwory nawiewne usytuowane w pobliżu podłogi (wbudowane w dolne elementy przeszklenia). W większych oranżeriach warto wspomóc wentylację grawitacyjną obiegiem wymuszonym. Absolutnym minimum jest przemyślana kombinacja zapewniających optymalne przewietrzanie okien dachowych, otwieranych ręcznie przy pomocy drążka teleskopowego.

Kolejnym czynnikiem wpływającym na klimat w ogrodzie zimowym jest możliwość kontrolowania i ograniczania nasłonecznienia. W ogrodach nieocienionych, usytuowanych od południa i zachodu staje się ona koniecznością, lecz nawet ogród zimowy o ekspozycji wschodniej powinien być okresowo zacieniany. Ma to istotne znaczenie dla większości roślin, które mogą się dobrze rozwijać jedynie w warunkach umiarkowanego naświetlenia. Ogród zimowy najczęściej zacienia się od wewnątrz.

Pionowe ściany można osłonić zwykłymi żaluzjami (efektownie, szczególnie w zestawieniu z konstrukcją z drewna i bujną zielenią, wyglądają żaluzje drewniane), odpornymi na wilgoć roletami (głównie z tkanin poliestrowych), osłonami z metalizowanej przezroczystej folii, odbijającej promienie słoneczne, a nawet zwykłymi zasłonami (to rozwiązanie najlepiej sprawdzi się w ogrodzie wbudowanym w bryłę budynku).

Przeszklony dach skutecznie osłonią rolety lub żaluzje umieszczone w prowadnicach. Sposób zacieniania należy wybrać już zamawiając projekt ogrodu zimowego, co pozwoli uniknąć problemów przy montażu elementów mocujących. Znacznie rzadziej wykorzystuje się osłony zewnętrzne: żaluzje, rolety i markizy, chowane w zespolonych z profilami skrzynkach.

Agnieszka Rezler

aktualizacja: 2008-09-15

Dodaj komentarz

Zadaj pytanie naszemu ekspertowi
 

Mostki i kładki w ogrodzie

Przejścia przez wodę stanowią jeden z najatrakcyjniejszych elementów ogrodu. Często bywają także głównym punktem zakomponowanej przestrzeni. Odpowiednio dobrana forma mostu czy kładki do stylu zbiornika wodnego wprowadzi ład i porządek.

topowe produkty

Panele ogrodzeniowe Betafence

Firma Betafence oferuje najwyższej jakości systemy ogrodzeniowe i produkty do ogrodu. Zobacz rozwiązania, które podbiły serca setek tysięcy Klientów na całym świecie.
Zadaszenie ALUNA® Aluwall II
Zadaszenie ALUNA® Aluwall II Zadaszenie ALUNA® Aluwall II swoją konstrukcją przypomina typowe ogrody zimowe. Połączony bezpośrednio ze ścianą budynku poprzez zamontowaną ...
Piłka golfowa z kolekcji Libet Stampo
Piłka golfowa z kolekcji Libet Stampo Elementy małej architektury to znakomity sposób na wyraziste, a jednocześnie bardzo praktyczne dopełnienie dekorowanej przestrzeni. Taka ...
Kostka brukowa AQUATON i kruszywo fugowe FUGGIO
Kostka brukowa AQUATON i kruszywo fugowe FUGGIO Myśl ekologicznie i zastosuj rozwiązanie wspomagające odprowadzanie wód opadowych: kostka brukowa AQUATON i kruszywo fugowe FUGGIO.
Zamknij okno x
Newsletter
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera i otrzymuj najświeższe
informacje prosto na Twoją skrzynkę e-mailową.
Budujemy Dom - wersja elektroniczna gratis!
Zapisz się na bezpłatny newsletter BudujemyDom.pl, a otrzymasz najnowszy numer miesięcznika Budujemy Dom w wersji elektronicznej.     
Dlaczego warto się zapisać?
W każdy czwartek otrzymasz darmowy poradnik budowlany na swój email, a w nim:
- aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego;
- porady budowlane;
- najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl; - zapowiedź raportu miesiąca dostępnego w serwisie w pełnej wersji.
Zapisz się do newslettera
Klub Budujących Dom


Wypełniaj ankiety i zbieraj punkty
na bezpłatną prenumeratę
i inne nagrody

  • Polecamy również
    Czas na Wnętrze Vademecum Domu Energooszczędnego ABC Budowania Dom Polski Wnętrza Twój Dom Twój Styl
Wydanie tabletowe
Newsletter BudujemyDom.pl
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera i otrzymuj najświeższe informacje prosto na Twoją skrzynkę e-mailową.
Miesięcznik Budujemy Dom - wersja elektroniczna gratis!

Zapisz się na bezpłatny newsletter BudujemyDom.pl, a otrzymasz najnowszy numer miesięcznika Budujemy Dom w wersji elektronicznej.

Dlaczego warto się zapisać?
W każdy czwartek otrzymasz darmowy poradnik budowlany na swój email, a w nim: aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego, porady budowlane, najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl, zapowiedź raportu miesiąca dostępnego w serwisie w pełnej wersji.
x