Budujemy Dom
Stan surowy / Ściany i stropy / Artykuły

Murowanie zimą - ryzyko niskich temperatur ARTYKUŁ PROMOCYJNY

W dobie obowiązkowej mody na ekologię i coraz mocniej wymaganej przepisami oszczędności energetycznej w budownictwie, murowanie i tynkowanie w okresie obniżonych temperatur jest zazwyczaj złym rozwiązaniem. Dla prywatnego indywidualnego inwestora prowadzenie prac murarskich i tynkarskich zimą jest po prostu nieopłacalne i ryzykowne ze względu na coraz większe koszty energii. Inaczej może być w przypadku developera, dla którego głównym celem jest zazwyczaj dotrzymanie terminu realizacji inwestycji. W rezultacie otrzymany budynek ma często obniżoną jakość i jest wykonany z większym nakładem kosztów.

Murowanie zimą - ryzyko niskich temperatur

Koszty i ryzyko związane z odpowiednim przygotowaniem i utrzymaniem elementów murowych przy obniżonej temperaturze

To co głównie decyduje o nieopłacalności prowadzenia robót murarskich i tynkarskich w okresie obniżonych temperatur to zachowanie w tych temperaturach wody, która jest zawarta w elementach murowych oraz zaprawach i związanych z nimi technologicznymi procesami mokrymi przy wiązaniu zapraw.

Mówiąc o procesach mokrych mamy na myśli to, że materiały wiążące zapraw (cement, wapno, gips) wiążą przy udziale wody. Najbardziej niebezpieczna sytuacja z punktu widzenia procesów mokrych ma miejsce wtedy, gdy woda zawarta w zaprawach zamarza zanim zdążą one związać i osiągnąć zakładaną wytrzymałość. Należy pamiętać, że woda zmieniając się w lód znacznie zwiększa swoją objętość i przez to niszczy strukturę wiążącej zaprawy, a jako wpływ zmęczeniowy (czyli wielokrotnie powtarzalny) niszczy z biegiem lat wszelkie nasiąkliwe materiały. W Polsce w jednym sezonie notuje się ponad 100 przejść przez 0°C temperatury powietrza atmosferycznego. Czyli, ze względu na cechy fizyczne wody, mamy określoną definicję obniżonej temperatury na poniżej 0°C.

Jednak w obecnym budownictwie, w tym w zaprawach, stosuje się coraz więcej domieszek chemicznych, co zazwyczaj podwyższa minimalną temperaturę stosowania np. zapraw do +5°C a nawet do +10°C. Dodatkowo należy pamiętać, że normatywy technologiczne, określające możliwość i czas wykonywania kolejnych prac budowlanych po sobie (np. kiedy po wymurowaniu jednej kondygnacji, można na niej murować następną, albo jak długo po murowaniu ściany można ją otynkować) są określane dla temperatur rzędu kilkunastu stopni Celsjusza. Niskie temperatury dodatkowo zaburzają więc możliwy normalnie harmonogram prac, nie tylko murarskich i tynkarskich, bo także większości innych np. betoniarskich.

Na zdjęciu nr 1 widzimy typową sytuację obserwowaną na składach budowlanych a także budowach. Bloczki z betonu komórkowego widoczne na zdjęciu w zasadzie są zabezpieczone folią przed zamakaniem, ale widać że każda z widocznych na paletach ofoliowana część jest nieszczelna ponieważ foliowa powłoka w wielu miejscach jest naruszona. W rezultacie bloczek używany do murowania jest często zawilgocony lub mokry, co nie jest dobre nawet latem, ale wtedy podczas upałów można liczyć na znaczne wysuszenia wmurowanego mokrego elementu murowego. Zupełnie inaczej przedstawia się sytuacja w okresie zimowym, kiedy prawdziwe osuszenie takiego bloczka wymaga dostarczenia bardzo dużej ilości energii cieplnej, za którą musimy dodatkowo zapłacić.

Bloczki z betonu komórkowego widoczne na zdjęciu w zasadzie są zabezpieczone folią przed zamakaniem, ale widać że każda z widocznych na paletach ofoliowana część jest nieszczelna
Zdjęcie nr 1: Bloczki z betonu komórkowego widoczne na zdjęciu w zasadzie są zabezpieczone folią przed zamakaniem, ale widać że każda z widocznych na paletach ofoliowana część jest nieszczelna

Woda dostaje się także do elementów murowych (czyli bloczków, pustaków, cegieł) już wtedy, kiedy są one częścią konstrukcji murowej, w wyniku zarówno opadów deszczu jak i procesów technologicznych, co widać na zdjęciu nr 2. Niestety bywa, że część ściany murowanej w pomieszczeniu może wyglądać jak na zdjęciu nr 3.

Woda dostaje się także do elementów murowych (czyli bloczków, pustaków, cegieł) już wtedy, kiedy są one częścią konstrukcji murowej, w wyniku zarówno opadów deszczu jak i procesów technologicznych
Zdjęcie nr 2: Woda dostaje się także do elementów murowych (czyli bloczków, pustaków, cegieł) już wtedy, kiedy są one częścią konstrukcji murowej, w wyniku zarówno opadów deszczu jak i procesów technologicznych

Niezależnie od tego czy element murowy jest używany do murowania czy tynkowania to nie może być mokry. Dodatkowo zimą woda zawarta w elemencie murowym może być zamrożona. Taka mokra lub co gorsza przemrożona powierzchnia nie daje możliwości na zakładane technologią, szczelne połączenie pomiędzy elementem murowym a zaprawą, zarówno murarską jak i tynkarską.

Nie dość więc, że zimą będziemy musieli zapłacić za dostarczone podczas murowania lub wewnętrznego tynkowania ciepło, to przy awaryjnym przerwaniu dostarczania ciepła ryzykujemy przemarznięciem na styku elementu murowego i zaprawy murarskiej lub tynkarskiej. W przypadku tynku może się okazać, że miejscami tynk ulegnie odspojeniu. Czyli, aby zmniejszyć ryzyko związane z murowaniem w okresie zimowym, elementy murowe przed murowaniem należy trzymać w zadaszonym i ogrzewanym pomieszczeniu. Z kolei w wymurowanych pomieszczeniach, w których chcemy prowadzić roboty wykończeniowe należy utrzymywać temperaturę, która nie pozwoli na przemarznięcie ścian.

Problemy związane ze stosowaniem zapraw murarskich i tynkarskich przy obniżonej temperaturze

Na razie omówiliśmy koszty i ryzyko związane z odpowiednim przygotowaniem i utrzymaniem elementów murowych w okresie obniżonych temperatur. Teraz omówimy problemy związane ze stosowaniem zapraw murarskich i tynkarskich w okresie obniżonych temperatur.

W przypadku zapraw murarskich i tynkarskich często można się spotkać z różnymi "cudownymi" rozwiązaniami, które pozwalają na wykonywanie robót w ujemnych temperaturach. Zazwyczaj "opowiadanie technologiczne producenta", bo tak naprawdę ulotka reklamowa skupia się często wyłącznie na zaprawie, a pomija problemy, które związane są w okresie niskich temperatur z elementami murowymi. Te problemy omówiliśmy powyżej i jak widać są one nie do pominięcia przy planowaniu robót budowlanych i ich kosztów w okresie obniżonych temperatur.

Często "opowiadanie technologiczne producenta", podające "cudowny" sposób na prowadzenie robót murarskich zimą jest związane ze stosowaniem domieszek chemicznych. Domieszka chemiczna jest środkiem chemicznym dodawanym do betonu lub zaprawy w celu poprawienia jego właściwości technologicznych. Masa tego środka chemicznego nie ma przekraczać 5% masy materiału wiążącego betonu lub zaprawy. Najczęściej materiałem wiążącym w zaprawie i betonie jest cement. Cement podczas wiązania wytwarza tzw. ciepło hydratacji i stosowanie w betonie odpowiedniej domieszki wspomaga przyrost jego temperatury, co jest korzystne przy obniżonej temperaturze robót. Tak więc, jeżeli beton dojrzewa w odpowiednio izolowanym szalunku, to przez okres wiązania odpowiednia domieszka wspomaga ten proces.

Należy jednak pamiętać, że masywność elementu betonowego (a więc i ilość ciepła powstająca podczas jego dojrzewania) jest o wiele większa niż warstwy zaprawy murarskiej. O konstrukcji betonowej mówimy, że jest cienka i mało masywna jak ma 10 cm grubości. Zaprawa murarska ma maksimum 2 cm grubości. W przypadku cienkowarstwowych zapraw murarskich mówimy o 3 mm. Dodatkowo zaprawa murarska musi zapewniać przyczepność do elementu murowego czyli zachować swoje cechy technologiczne na styku z elementem murowym. Jest to obszar o grubości liczonej w jednostkach znacznie mniejszych od 1 mm. Dodatkowo domieszki stosowane do zapraw są najczęściej domieszkami kompleksowymi, czyli wspomagającymi jednocześnie różne właściwości technologiczne zaprawy. Ponieważ są także zazwyczaj w "opowiadaniu technologicznym producenta" reklamowane jako uplastyczniające i zastępujące wapno, mają cechy napowietrzająco-uplastyczniające.

Wapno zapewnia właściwości plastyczne świeżej zaprawie poprzez blaszkowaty kształt swoich cząstek i w masie zaprawy działa jak smar, a na styku zaprawy z elementem murowym zapełnia wszelkie jego nierówności, które są niewidoczne gołym okiem. Dzięki właściwościom wapna zaprawa cementowo-wapienna oprócz plastyczności dla świeżej zaprawy, zapewnia szczelność warstwy dojrzałej zaprawy murarskiej zarówno w jej masie, jak i na styku z elementem murowym. Takiej szczelności nie zapewnia zaprawa cementowa, do której dodano domieszki. Plastyczność świeżej zaprawy zapewniana jest przez wypełnienie jej dzięki domieszce pęcherzykami powietrza, co w masie daje strukturę bardziej kruchą stwardniałej zaprawy, a na styku z elementem murowym nieszczelny efekt pumeksu.

Dodatkowo, stosowanie wapna w zaprawie, dzięki jego specyfice technologicznej, jest możliwe przez dozowanie objętościowe. Jest to o wiele mniej dokładne, ale dzięki temu łatwiejsze do stosowania na budowie. Domieszki z kolei muszą być dozowane wagowo, w ilości od 0,5 do 5% masy użytego cementu, czyli jak na warunki na budowie wyjątkowo dokładnie. Zbyt mała ilość domieszki będzie prowadzić do otrzymania zaprawy murarskiej o niedostatecznych właściwościach roboczych, co może prowadzić do powstania nieszczelności przy murowaniu ściany. Z kolei zbyt duża ilość domieszki powoduje zmniejszenie wytrzymałości stwardniałej zaprawy na ściskanie i zginanie (nawet rzędu 50%), co wpłynie na pogorszenie parametrów technicznych muru.

Zarówno zaprawa murarska jak i tynkarska wykonana z zaprawy cementowo-wapiennej jest bardziej sprężysta od stosunkowo kruchej zaprawy cementowej z domieszkami - nawet gdy domieszka jest prawidłowo dozowana. W początkowym okresie użytkowania budynku następuje jego osiadanie, co może być związane z powstaniem mikrorys w warstwie zaprawy. Wapno ma możliwość technologiczną samozabliźniania się tych rys, czego także nie zapewniają zaprawy z domieszkami.

Jeżeli składniki murarskiej lub tynkarskiej zaprawy są dozowane na budowie to powinny być składowane w zadaszonym i ogrzewanym pomieszczeniu.
Jeżeli składniki murarskiej lub tynkarskiej zaprawy są dozowane na budowie to powinny być składowane w zadaszonym i ogrzewanym pomieszczeniu. Piasek przed użyciem powinien być podgrzany, co na małej budowie jest szczególnie uciążliwe. Na większych budowach stosuje się do ogrzewania piasku: płyty żeliwne lub stalowe umieszczone nad paleniskiem, dwukomorowe piece lub igły parowe. Należy także podgrzewać wodę. Jednak temperatura świeżej zaprawy cementowo wapiennej nie powinna przekraczać +40°C.

Przygotowywanie zapraw powinno także odbywać się w pomieszczeniu zadaszonym, ogrzewanym i położonym tak, aby droga pomiędzy nim a murarskim stanowiskiem roboczym była jak najmniejsza. Trzeba optymalnie ograniczyć ilość wody w zaprawie przez wykonanie jej w konsystencji gęstoplastycznej. Zaprawę powinno się układać na krótkich odcinkach muru, a stanowisko robocze powinno być jak najlepiej osłonięte przed opadami atmosferycznymi i wiatrem. Świeżo wymurowany fragment muru należy okryć matami, które ograniczą straty ciepła np. matami ze spienionych tworzyw sztucznych. Mur można murować także w tzw. cieplaku czyli prowizorycznym pomieszczeniu, gdzie za pomocą nagrzewnic utrzymuje się temperaturę rzędu +10°C.

Jeżeli używane są zaprawy tradycyjne (grubość spoiny zaprawy murarskiej rzędu 1,5 cm) wykonane fabrycznie i przywożone na budowę w workach to należy je przechowywać w zadaszonym i ogrzewanym pomieszczeniu. Natomiast warunki co do miejsca przygotowania zapraw, odległości od miejsca roboczego i ochrony świeżo wykonanego muru stosować tak jak opisano powyżej. Przyjmuje się, że należy zachować ciepło w murowanym murze, aż do osiągnięcia przez zaprawę murarską minimum 0,2 jej docelowej wytrzymałości na ściskanie.

Zdarzają się producenci, którzy proponują zaprawy fabryczne murarskie cienkowarstwowe (grubość spoiny zaprawy murarskiej rzędu 2 mm) dla temperatury do -6°C i minimalnej temperaturze powietrza przy wiązaniu -12°C, jednak do przygotowania tej mieszanki należy użyć wody zmieszanej ze spirytusem technicznym. Warunki odnośnie trzymania elementów murowych w ogrzewanym pomieszczeniu, ogrzewania i zadaszenia stanowiska, na którym wytwarza się zaprawę oraz umieszczenia go w pobliżu murarskiego stanowiska roboczego i murowania krótkimi odcinkami pozostają analogiczne jak opisane powyżej. Cena takiej zaprawy jest odpowiednio wyższa jak i dodatek spirytusu do wody zarobowej zaprawy jest kosztowny. Jednocześnie dostarczyciel technologii żąda, aby stanowisko robocze murarza było osłonięte przed śniegiem, deszczem oraz wiatrem.

Czyli niezależnie od szczególnych cech zaprawy i tak należy praktycznie zabudować murarskie stanowisko robocze i biorąc pod uwagę te zastrzeżenia, utrzymać tę zabudowę przez okres dojrzewania zaprawy. Jak widać należy spełnić tyle dodatkowych warunków, że taka specjalna zaprawa nie jest żadnym cudownym rozwiązaniem. Możliwość ewentualnej reklamacji produktu jest szczególnie utrudniona poprzez konieczność spełnienia wielu dodatkowych warunków zabezpieczenia podczas prac a udowodnianie ich wypełnienia podczas robót budowlanych jest problematyczne.

Należy pamiętać, że niezależnie od wybranej metody murowania w okresie obniżonych temperatur to na koniec pracy w danym dniu mur należy zabezpieczyć od góry przed zamakaniem i tym samym przemrożeniem. W praktyce mur powinien być zabezpieczony aż do ułożenia na nim następnej warstwy elementów murowych. Błąd w zabezpieczeniu wznoszonego muru będzie skutkować koniecznością dodatkowych, kosztownych zabiegów w celu rozmrożenia i wysuszenia muru przed położeniem na nim następnej warstwy elementów murowych.

W świetle powyżej podanych warunków, jeżeli mamy zadaszony budynek w stanie surowym to murowanie wewnątrz ścianek działowych w okresie zimowym, pod warunkiem zamknięcia otworów drzwiowych i okiennych (docelowe lub tymczasowe) i utrzymywania stałej temperatury rzędu +10°C jest możliwe. Co do tynkowania ścian od wewnątrz to należy przed ewentualnymi tynkarskimi robotami sprawdzić wilgotność ścian. Ściana powinna być sucha co powinno być potwierdzone pomiarem np. urządzeniem elektronicznym. Jeżeli mamy ze ścianą od wewnątrz problem jak widać na zdjęciu nr 3 należy pamiętać, że tak zamoknięty mur nawet w warunkach letnich musimy suszyć około 3 miesięcy. Wilgoć sprzyja rozwojowi grzyba więc zastosowanie tynku wapiennego lub cementowo-wapiennego z uwagi na aseptyczne właściwości wapna stanowi dodatkowy argument za zastosowaniem tych zapraw.

Jeżeli mamy ze ścianą od wewnątrz problem jak widać na zdjęciu należy pamiętać, że tak zamoknięty mur nawet w warunkach letnich musimy suszyć około 3 miesięcy
Zdjęcie nr 3: Jeżeli mamy ze ścianą od wewnątrz problem jak widać na zdjęciu należy pamiętać, że tak zamoknięty mur nawet w warunkach letnich musimy suszyć około 3 miesięcy

Murowanie i tynkowanie przy obniżonej temperaturze - podsumowanie

Jak widać murowanie i tynkowanie w okresie niższych temperatur niesie ze sobą konieczność poniesienia wielu dodatkowych kosztów. Jednocześnie inwestor ponosi duże ryzyko, że pomimo dodatkowych nakładów finansowych otrzyma budynek obarczony wadami. Czasami nagły spadek temperatury powietrza nocą lub awaria prądu może zniweczyć wielotygodniowe prace i spowodować zmarnowanie środków. Miejscowe niedotrzymanie reżimów technicznych przy murowaniu może doprowadzić do sytuacji, gdy zaprawa zlasuje się i elementy murowe będzie można wyciągać z muru na wiosnę gołymi rękami.

Bardzo nieznaczne przedawkowane domieszki dodawanej do zaprawy o składnikach dozowanych na budowie, może tak zaniżyć wytrzymałość zaprawy, że ściana murowana będzie miejscami pękać a nawet się wyboczyć. Wykonanie tynku na miejscami przemrożonej ścianie spowoduje, że latem tynk się odspoi i odpadnie.

Tak więc murowanie i tynkowanie w okresie obniżonych temperatur zawsze pociąga za sobą duże dodatkowe koszty niezależnie od wybranej szczegółowej technologii robót. Nawet bardzo rzetelne zachowywanie kosztownych warunków technologicznych podczas robót nie eliminuje ostatecznie ryzyka. Zatem dla naszego przyszłego bezpieczeństwa, jak i optymalizowania i tak sporych wydatków związanych z budową domu, zróbmy zimową przerwę w realizacji naszych marzeń o przysłowiowych "czterech kątach". Dobra organizacja harmonogramu robót od wiosny na pewno przyczyni się do zakończenia budowy w planowanym czasie bez dodatkowych nakładów finansowych.

Stowarzyszenie Przemysłu Wapienniczego

Stowarzyszenie Przemysłu Wapienniczego
ul. Toruńska 5, 30-056 Kraków
tel. 12 626 18 76, fax 12 626 28 87
info@wapno-info.pl
www.wapno-info.pl

aktualizacja: 2017-01-16

Dodaj komentarz

Zadaj pytanie naszemu ekspertowi
 

Czy konieczne jest wstawienie słupków żelbetowych w ścianę kolankową?

W projekcie domu ściany poddasza, na których opiera się konstrukcja dachowa, są zwieńczone betonowym wieńcem – na nim mocowane będą murłaty. Wykonawca sugeruje, aby w te ściany wstawić słupki żelbetowe łączące się z wieńcem, ponieważ dach oddziałuje na ściany rozpierająco. Czy rzeczywiście ich postawienie jest konieczne?

topowe produkty

Systemy stropowe Rector Rectobeton i Rectolight

Firma RECTOR Polska jest polską filią francuskiej Grupy Rector Lesage działającej na rynku francuskim od ponad 60 lat i będącej liderem w zakresie produkcji prefabrykatów z betonu sprężonego. W Polsce firma rozpoczęła działalność w 2003 r., zapewniając swoim klientom jak najlepsze rozwiązania konstrukcyjne systemów stropowych RECTOBETON i RECTOLIGHT.
Najbardziej znane marki
Materiały ścienne - ranking rozpoznawalności firm i produktów
Nowa generacja stropów gęstożebrowych - Strop VECTOR® od KONBET Poznań
Nowa generacja stropów gęstożebrowych - Strop VECTOR® od KONBET Poznań Zespolony Strop Gęstożebrowy VECTOR® to nowatorskie rozwiązanie, które łączy w sobie zalety znanych systemów stropowych (typu Teriva ...
Od stycznia 2017r. będzie obowiązywać zaostrzona wartość współczynnika przenikania ciepła U
Od stycznia 2017r. będzie obowiązywać zaostrzona wartość współczynnika przenikania ciepła U Już niedługo nastąpi kolejny etap zmian mających na celu polepszenie izolacyjności cieplnej ścian. Od stycznia 2017r. będzie obowiązywać ...
Brick Award 2017 - start kolejnej edycji konkursu architektonicznego
Brick Award 2017 - start kolejnej edycji konkursu architektonicznego Już 21 listopada rusza nabór zgłoszeń do kolejnej, polskiej edycji konkursu architektonicznego Brick Award, nagradzającego kreatywne i innowacyjne ...
Zamknij okno x
Newsletter
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera i otrzymuj najświeższe
informacje prosto na Twoją skrzynkę e-mailową.
Budujemy Dom - wersja elektroniczna gratis!
Zapisz się na bezpłatny newsletter BudujemyDom.pl, a otrzymasz najnowszy numer miesięcznika Budujemy Dom w wersji elektronicznej.     
Dlaczego warto się zapisać?
W każdy czwartek otrzymasz darmowy poradnik budowlany na swój email, a w nim:
- aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego;
- porady budowlane;
- najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl; - zapowiedź raportu miesiąca dostępnego w serwisie w pełnej wersji.
Zapisz się do newslettera
Klub Budujących Dom


Wypełniaj ankiety i zbieraj punkty
na bezpłatną prenumeratę
i inne nagrody

  • Polecamy również
    Czas na Wnętrze Vademecum Domu Energooszczędnego ABC Budowania Dom Polski Wnętrza Twój Dom Twój Styl
Wydanie tabletowe
Newsletter BudujemyDom.pl
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera i otrzymuj najświeższe informacje prosto na Twoją skrzynkę e-mailową.
Miesięcznik Budujemy Dom - wersja elektroniczna gratis!

Zapisz się na bezpłatny newsletter BudujemyDom.pl, a otrzymasz najnowszy numer miesięcznika Budujemy Dom w wersji elektronicznej.

Dlaczego warto się zapisać?
W każdy czwartek otrzymasz darmowy poradnik budowlany na swój email, a w nim: aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego, porady budowlane, najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl, zapowiedź raportu miesiąca dostępnego w serwisie w pełnej wersji.
x