Budujemy Dom
Instalacje / Wentylacja i klimatyzacja / Artykuły

Wentylacja mechaniczna

Ruch powietrza wentylacyjnego – zamiast odbywać się w sposób naturalny – może zostać wymuszony przez wentylatory.

Wentylator wyciągowy w łazience
Wentylator wyciągowy w łazience, to najczęściej spotykany element wentylacji mechanicznej. Jeśli pracuje tylko okresowo, to najlepiej przyłączyć go do drugiego, niezależnego kanału wentylacyjnego (fot. Dospel)
Taką wymuszoną wentylację nazywamy mechaniczną. Jeśli wentylatory:

  • tylko usuwają zużyte powietrze, a świeże napływa nawiewnikami okiennymi lub ściennymi, mamy wówczas do czynienia z mechaniczną wentylacją wywiewną (wyciągową),

  • zapewniają zarówno wyciąg powietrza zużytego, jak i nawiew świeżego, to wentylację określa się jako nawiewno-wywiewną.
Urządzenia zapewniające wentylację wywiewną stosowane są powszechnie w postaci wentylatorów w łazienkach i w okapach kuchennych, jednak najczęściej postrzega się je jako uzupełnienie nie dość wydajnej wentylacji grawitacyjnej. W domach jednorodzinnych rzadko spotyka się instalację wentylacyjną od początku, konsekwentnie zaprojektowaną jako wyciągową.

Zasada działania wentylacji mechanicznej nawiewno-wywiewnej z centralą wentylacyjną
Zasada działania wentylacji mechanicznej nawiewno-wywiewnej z centralą wentylacyjną
Wentylacja mechaniczna pozwala na dość precyzyjne sterowanie intensywnością wymiany powietrza, tym bardziej że składa się zwykle z kilku niezależnych wentylatorów (w kuchni, łazience itd.), z których każdy może być sterowany własnym czujnikiem, mierzącym np. wilgotność powietrza.

Wentylator może też współpracować z programatorem czasowym. Wentylacja wyciągowa jest przy tym dość prosta w budowie i nie wymaga długiej sieci kanałów poziomych ani wysokich kominów wentylacyjnych.

Wentylacja nawiewno-wywiewna jest bardziej złożona, bo wymaga zapewnienia nie tylko wywiewu z części pomieszczeń (kuchnia, wc, łazienki), ale i kontrolowanego nawiewu świeżego powietrza do pozostałych. Do tego potrzebna jest rozbudowana sieć kanałów, łączących się z centralą wentylacyjną, przez którą przepływa zarówno całe powietrze usuwane, jak i dostarczane do domu.

W domach jednorodzinnych centrale wentylacyjne wyposaża się coraz częściej w wymienniki, dzięki którym można odzyskiwać ciepło z powietrza usuwanego na zewnątrz. Centrala wentylacyjna jest też wyposażona w filtry oczyszczające nawiewane powietrze, co jest szczególnie ważne, jeśli wśród mieszkańców domu są alergicy lub gdy dom stoi przy ruchliwej drodze.

Źle zaprojektowana i wykonana instalacja wentylacyjna przysparza więcej kłopotów niż pożytkuŹle zaprojektowana i wykonana instalacja wentylacyjna przysparza więcej kłopotów niż pożytku. Dlatego jej wykonanie trzeba powierzyć sprawdzonym specjalistom (fot. Archiwum BD)

O ile istniejącą czy projektowaną grawitacyjną instalację wentylacyjną można łatwo przerobić na wentylację wyciągową, to o instalacji nawiewno-wywiewnej lepiej jest myśleć już na etapie projektu domu. Im później, tym bardziej kłopotliwa i kosztowna będzie adaptacja projektu. Zaplanowanie instalacji jest najłatwiejsze w domach parterowych z nieużytkowym poddaszem, w którego przestrzeni łatwo rozprowadzić kanały i skąd łatwy jest dostęp do każdego pomieszczenia w domu. Kanały można wówczas poprowadzić w tzw. układzie promieniowym, w którym każde pomieszczenie łączy z centralą osobny kanał, dzięki czemu wyregulowanie przepływów powietrza jest stosunkowo łatwe.

Rekuperator to w istocie wymiennik ciepła
Rekuperator to w istocie wymiennik ciepła, w którym powietrze usuwane przekazuje swoje ciepło nawiewanemu do domu
(fot. Venture Industries)
Wentylacja nawiewno-wywiewna jest niestety znacznie kosztowniejsza od wywiewnej. Łączny koszt bardzo dobrych wentylatorów wyciągowych i  kanałów wywiewnych oraz nieco droższych ram okiennych z nawiewnikami (które nie są potrzebne w domu z wentylacją nawiewno-wywiewną) w typowym domu o powierzchni 150–200 m² wyniesie nie więcej niż 5000 zł.

Za instalację wentylacyjną nawiewno-wywiewną w tym samym domu trzeba zapłacić 15 000–20 000 zł. Szansę na zwrot kosztów daje wyposażenie instalacji w wymiennik ciepła umożliwiający odzyskiwanie ciepła z powietrza usuwanego, co staje się już niemal standardem. Dzięki odzyskowi ciepła można oszczędzić nawet 1000–1500 zł rocznie na kosztach ogrzewania.

Odzysk ciepła

W zasadzie tylko mechaniczna wentylacja nawiewno-wywiewna pozwala na zastosowanie odzysku ciepła z powietrza usuwanego z pomieszczeń. Taka wentylacja jest nazywana wentylacją z rekuperatorem. Zasada jest tu bardzo prosta – zanim zużyte powietrze zostanie wyrzucone na zewnątrz, przepływa przez wymiennik, dzięki czemu ogrzewa swym ciepłem świeże powietrze nawiewane. Strumienie powietrza nawiewanego i wywiewanego nie mieszają się przy tym ze sobą. Rekuperacja pozwala więc odzyskać część energii, którą zużyliśmy na ogrzewanie. W efekcie oszczędzamy, bo ogrzanie nawiewanego powietrza zewnętrznego pochłania mniej energii.

Wymiennik ciepła może mieć różną konstrukcję, co wpływa na sprawność odzysku ciepła. Nie należy jednak bezkrytycznie wierzyć w bardzo wysokie współczynniki sprawności podawane przez producentów. Zwykle dotyczą one samego wymiennika, a nie całej instalacji, a ponadto uzyskuje się je w warunkach odbiegających od rzeczywistych (wpływ na sprawność wymiany ma np. różnica temperatury pomiędzy powietrzem nawiewanym i wywiewanym, a także jego wilgotność).

Każdy wypalony papieros oznacza konieczność zwiększenia wymiany powietrza o około
15 m³/h

W praktyce sprawność odzysku ciepła w całej instalacji sięga zwykle nie więcej niż 70%. Dla inwestora ważne jest zestawienie tej wartości z całkowitymi kosztami działania instalacji. Oprócz sprawności wymiennika należy więc wziąć pod uwagę:
  • występujące w wymienniku opory przepływu,
  • oraz opory w kanałach, bo im większe opory, tym „mocniejsze” wentylatory trzeba zastosować,
  • wydajność i sprawność wentylatorów, bo od tego zależy, ile prądu zużywać będzie instalacja wentylacyjna.
Centrala z rekuperatoremW centrali z rekuperatorem filtr powietrza usuwanego chroni wymiennik przed zanieczyszczeniem, drugi zaś oczyszcza powietrze nawiewane (fot. Went-Dom)

Najlepiej jeśli w umowie z wykonawcą zostaną możliwie precyzyjnie określone parametry, jakie ma mieć gotowa instalacja: przepływ powietrza, sprawność odzysku ciepła, zużycie energii itp. W instalacjach z odzyskiem ciepła wykonuje się też tzw. obejście, by poza sezonem grzewczym powietrze nie przepływało przez wymiennik, lecz było jedynie przetłaczane przez wentylatory.

Jeśli jednak temperatura w czasie upałów jest zdecydowanie wyższa na zewnątrz niż w domu i w pomieszczeniach pracuje instalacja klimatyzacyjna, to wykorzystanie wymiennika ciepła ma sens. Pracuje on wówczas w zasadzie jako wymiennik „chłodu”. Ciepłe powietrze nawiewane do domu jest wówczas ochładzane przez powietrze usuwane, dzięki czemu temperatura w domu jest niższa i klimatyzator może pracować mniej intensywnie.

 

Jarosław Antkiewicz

aktualizacja: 2009-10-15

Dodaj komentarz

Zadaj pytanie naszemu ekspertowi
 

Wymiana powietrza w domu

Ciągła wymiana powietrza w domu jest potrzebna nie tylko ze względu na nasze samopoczucie i zdrowie, ale także ze względu na sam budynek. Nawet jeśli nikt w nim nie przebywa, brak wentylacji może doprowadzić do rozwoju niszczących go pleśni i grzybów.
topowe produkty

Zdrowy klimat i oszczędność energii w domu - nawiewniki VENTAIR

Firma BREVIS, polski producent znanych z wysokiej jakości nawiewników VENTAIR, oferuje nawiewniki okienne automatycznie sterowane.
Najbardziej znane marki
Rekuperatory - ranking rozpoznawalności firm i produktów
Rekuperator NIBE ERS do współpracy z pompą ciepła
Rekuperator NIBE ERS do współpracy z pompą ciepła Inwestorzy indywidualni, decydując się na rozwiązania energooszczędne, coraz częściej myślą o nich jako o sieci współpracujących urządzeń ...
Nowa seria central wentylacyjnych z odzyskiem ciepła Vallox MV
Nowa seria central wentylacyjnych z odzyskiem ciepła Vallox MV Generalny importer produktów Vallox - firma conceptAIR - proponuje nową serię central wentylacyjnych z odzyskiem ciepła Vallox MV.
Nowa automatyka eWind do central Enervent
Nowa automatyka eWind do central Enervent Firma Ensto wprowadziła do oferty nową automatykę dedykowaną do central wentylacyjnych z odzyskiem ciepła.
Zamknij okno x
Newsletter
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera i otrzymuj najświeższe
informacje prosto na Twoją skrzynkę e-mailową.
Budujemy Dom - wersja elektroniczna gratis!
Zapisz się na bezpłatny newsletter BudujemyDom.pl, a otrzymasz najnowszy numer miesięcznika Budujemy Dom w wersji elektronicznej.     
Dlaczego warto się zapisać?
W każdy czwartek otrzymasz darmowy poradnik budowlany na swój email, a w nim:
- aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego;
- porady budowlane;
- najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl; - zapowiedź raportu miesiąca dostępnego w serwisie w pełnej wersji.
Zapisz się do newslettera
Klub Budujących Dom


Wypełniaj ankiety i zbieraj punkty
na bezpłatną prenumeratę
i inne nagrody

  • Polecamy również
    Czas na Wnętrze Vademecum Domu Energooszczędnego ABC Budowania Dom Polski Wnętrza Twój Dom Twój Styl
Wydanie tabletowe
Newsletter BudujemyDom.pl
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera i otrzymuj najświeższe informacje prosto na Twoją skrzynkę e-mailową.
Miesięcznik Budujemy Dom - wersja elektroniczna gratis!

Zapisz się na bezpłatny newsletter BudujemyDom.pl, a otrzymasz najnowszy numer miesięcznika Budujemy Dom w wersji elektronicznej.

Dlaczego warto się zapisać?
W każdy czwartek otrzymasz darmowy poradnik budowlany na swój email, a w nim: aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego, porady budowlane, najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl, zapowiedź raportu miesiąca dostępnego w serwisie w pełnej wersji.
x