Budujemy Dom
Instalacje / Wentylacja i klimatyzacja / Artykuły

Wentylacja mechaniczna

Ruch powietrza wentylacyjnego – zamiast odbywać się w sposób naturalny – może zostać wymuszony przez wentylatory.

Wentylator wyciągowy w łazience
Wentylator wyciągowy w łazience, to najczęściej spotykany element wentylacji mechanicznej. Jeśli pracuje tylko okresowo, to najlepiej przyłączyć go do drugiego, niezależnego kanału wentylacyjnego (fot. Dospel)
Taką wymuszoną wentylację nazywamy mechaniczną. Jeśli wentylatory:

  • tylko usuwają zużyte powietrze, a świeże napływa nawiewnikami okiennymi lub ściennymi, mamy wówczas do czynienia z mechaniczną wentylacją wywiewną (wyciągową),

  • zapewniają zarówno wyciąg powietrza zużytego, jak i nawiew świeżego, to wentylację określa się jako nawiewno-wywiewną.
Urządzenia zapewniające wentylację wywiewną stosowane są powszechnie w postaci wentylatorów w łazienkach i w okapach kuchennych, jednak najczęściej postrzega się je jako uzupełnienie nie dość wydajnej wentylacji grawitacyjnej. W domach jednorodzinnych rzadko spotyka się instalację wentylacyjną od początku, konsekwentnie zaprojektowaną jako wyciągową.

Zasada działania wentylacji mechanicznej nawiewno-wywiewnej z centralą wentylacyjną
Zasada działania wentylacji mechanicznej nawiewno-wywiewnej z centralą wentylacyjną
Wentylacja mechaniczna pozwala na dość precyzyjne sterowanie intensywnością wymiany powietrza, tym bardziej że składa się zwykle z kilku niezależnych wentylatorów (w kuchni, łazience itd.), z których każdy może być sterowany własnym czujnikiem, mierzącym np. wilgotność powietrza.

Wentylator może też współpracować z programatorem czasowym. Wentylacja wyciągowa jest przy tym dość prosta w budowie i nie wymaga długiej sieci kanałów poziomych ani wysokich kominów wentylacyjnych.

Wentylacja nawiewno-wywiewna jest bardziej złożona, bo wymaga zapewnienia nie tylko wywiewu z części pomieszczeń (kuchnia, wc, łazienki), ale i kontrolowanego nawiewu świeżego powietrza do pozostałych. Do tego potrzebna jest rozbudowana sieć kanałów, łączących się z centralą wentylacyjną, przez którą przepływa zarówno całe powietrze usuwane, jak i dostarczane do domu.

W domach jednorodzinnych centrale wentylacyjne wyposaża się coraz częściej w wymienniki, dzięki którym można odzyskiwać ciepło z powietrza usuwanego na zewnątrz. Centrala wentylacyjna jest też wyposażona w filtry oczyszczające nawiewane powietrze, co jest szczególnie ważne, jeśli wśród mieszkańców domu są alergicy lub gdy dom stoi przy ruchliwej drodze.

Źle zaprojektowana i wykonana instalacja wentylacyjna przysparza więcej kłopotów niż pożytkuŹle zaprojektowana i wykonana instalacja wentylacyjna przysparza więcej kłopotów niż pożytku. Dlatego jej wykonanie trzeba powierzyć sprawdzonym specjalistom (fot. Archiwum BD)

O ile istniejącą czy projektowaną grawitacyjną instalację wentylacyjną można łatwo przerobić na wentylację wyciągową, to o instalacji nawiewno-wywiewnej lepiej jest myśleć już na etapie projektu domu. Im później, tym bardziej kłopotliwa i kosztowna będzie adaptacja projektu. Zaplanowanie instalacji jest najłatwiejsze w domach parterowych z nieużytkowym poddaszem, w którego przestrzeni łatwo rozprowadzić kanały i skąd łatwy jest dostęp do każdego pomieszczenia w domu. Kanały można wówczas poprowadzić w tzw. układzie promieniowym, w którym każde pomieszczenie łączy z centralą osobny kanał, dzięki czemu wyregulowanie przepływów powietrza jest stosunkowo łatwe.

Rekuperator to w istocie wymiennik ciepła
Rekuperator to w istocie wymiennik ciepła, w którym powietrze usuwane przekazuje swoje ciepło nawiewanemu do domu
(fot. Venture Industries)
Wentylacja nawiewno-wywiewna jest niestety znacznie kosztowniejsza od wywiewnej. Łączny koszt bardzo dobrych wentylatorów wyciągowych i  kanałów wywiewnych oraz nieco droższych ram okiennych z nawiewnikami (które nie są potrzebne w domu z wentylacją nawiewno-wywiewną) w typowym domu o powierzchni 150–200 m² wyniesie nie więcej niż 5000 zł.

Za instalację wentylacyjną nawiewno-wywiewną w tym samym domu trzeba zapłacić 15 000–20 000 zł. Szansę na zwrot kosztów daje wyposażenie instalacji w wymiennik ciepła umożliwiający odzyskiwanie ciepła z powietrza usuwanego, co staje się już niemal standardem. Dzięki odzyskowi ciepła można oszczędzić nawet 1000–1500 zł rocznie na kosztach ogrzewania.

Odzysk ciepła

W zasadzie tylko mechaniczna wentylacja nawiewno-wywiewna pozwala na zastosowanie odzysku ciepła z powietrza usuwanego z pomieszczeń. Taka wentylacja jest nazywana wentylacją z rekuperatorem. Zasada jest tu bardzo prosta – zanim zużyte powietrze zostanie wyrzucone na zewnątrz, przepływa przez wymiennik, dzięki czemu ogrzewa swym ciepłem świeże powietrze nawiewane. Strumienie powietrza nawiewanego i wywiewanego nie mieszają się przy tym ze sobą. Rekuperacja pozwala więc odzyskać część energii, którą zużyliśmy na ogrzewanie. W efekcie oszczędzamy, bo ogrzanie nawiewanego powietrza zewnętrznego pochłania mniej energii.

Wymiennik ciepła może mieć różną konstrukcję, co wpływa na sprawność odzysku ciepła. Nie należy jednak bezkrytycznie wierzyć w bardzo wysokie współczynniki sprawności podawane przez producentów. Zwykle dotyczą one samego wymiennika, a nie całej instalacji, a ponadto uzyskuje się je w warunkach odbiegających od rzeczywistych (wpływ na sprawność wymiany ma np. różnica temperatury pomiędzy powietrzem nawiewanym i wywiewanym, a także jego wilgotność).

Każdy wypalony papieros oznacza konieczność zwiększenia wymiany powietrza o około
15 m³/h

W praktyce sprawność odzysku ciepła w całej instalacji sięga zwykle nie więcej niż 70%. Dla inwestora ważne jest zestawienie tej wartości z całkowitymi kosztami działania instalacji. Oprócz sprawności wymiennika należy więc wziąć pod uwagę:
  • występujące w wymienniku opory przepływu,
  • oraz opory w kanałach, bo im większe opory, tym „mocniejsze” wentylatory trzeba zastosować,
  • wydajność i sprawność wentylatorów, bo od tego zależy, ile prądu zużywać będzie instalacja wentylacyjna.
Centrala z rekuperatoremW centrali z rekuperatorem filtr powietrza usuwanego chroni wymiennik przed zanieczyszczeniem, drugi zaś oczyszcza powietrze nawiewane (fot. Went-Dom)

Najlepiej jeśli w umowie z wykonawcą zostaną możliwie precyzyjnie określone parametry, jakie ma mieć gotowa instalacja: przepływ powietrza, sprawność odzysku ciepła, zużycie energii itp. W instalacjach z odzyskiem ciepła wykonuje się też tzw. obejście, by poza sezonem grzewczym powietrze nie przepływało przez wymiennik, lecz było jedynie przetłaczane przez wentylatory.

Jeśli jednak temperatura w czasie upałów jest zdecydowanie wyższa na zewnątrz niż w domu i w pomieszczeniach pracuje instalacja klimatyzacyjna, to wykorzystanie wymiennika ciepła ma sens. Pracuje on wówczas w zasadzie jako wymiennik „chłodu”. Ciepłe powietrze nawiewane do domu jest wówczas ochładzane przez powietrze usuwane, dzięki czemu temperatura w domu jest niższa i klimatyzator może pracować mniej intensywnie.

 

Jarosław Antkiewicz

aktualizacja: 2009-10-15

Dodaj komentarz

Zdaniem naszych Czytelników

Bardzo ciekawy artykuł,ja jestem zwolennikiem wentylacji z rekuperatorem. "Rekuperacja pozwala więc odzyskać część energii, którą zużyliśmy na ogrzewanie. W efekcie oszczędzamy, bo ogrzanie nawiewanego powietrza zewnętrznego pochłania mniej energii"

Gość: Bogdan Kostecki

01 Paź 2014, 13:51

Chcesz wiedzieć więcej - zajrzyj na Forum.BudujemyDom.pl
Zadaj pytanie naszemu ekspertowi
 

Wymiana powietrza w domu

Ciągła wymiana powietrza w domu jest potrzebna nie tylko ze względu na nasze samopoczucie i zdrowie, ale także ze względu na sam budynek. Nawet jeśli nikt w nim nie przebywa, brak wentylacji może doprowadzić do rozwoju niszczących go pleśni i grzybów.
topowe produkty

Ile kosztuje system rekuperacji?

Czy wiesz, ile kosztuje rekuperacja? Jeżeli liczyć tylko koszty inwestycyjne, na które składa się rekuperator, system kanałów wentylacyjnych, projekt oraz usługa montażu, jest to około 18 - 20 tys. złotych. Obliczając jednak koszty warto pamiętać, że rekuperację robi się zamiast wentylacji grawitacyjnej, więc koszty z nią związane trzeba odjąć.
Najbardziej znane marki
Rekuperatory - ranking rozpoznawalności firm i produktów
Rekuperator NIBE ERS do współpracy z pompą ciepła
Rekuperator NIBE ERS do współpracy z pompą ciepła Inwestorzy indywidualni, decydując się na rozwiązania energooszczędne, coraz częściej myślą o nich jako o sieci współpracujących urządzeń ...
Nowa seria central wentylacyjnych z odzyskiem ciepła Vallox MV
Nowa seria central wentylacyjnych z odzyskiem ciepła Vallox MV Generalny importer produktów Vallox - firma conceptAIR - proponuje nową serię central wentylacyjnych z odzyskiem ciepła Vallox MV.
Nowa automatyka eWind do central Enervent
Nowa automatyka eWind do central Enervent Firma Ensto wprowadziła do oferty nową automatykę dedykowaną do central wentylacyjnych z odzyskiem ciepła.
Zamknij okno x
Newsletter
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera i otrzymuj najświeższe
informacje prosto na Twoją skrzynkę e-mailową.
Budujemy Dom - wersja elektroniczna gratis!
Zapisz się na bezpłatny newsletter BudujemyDom.pl, a otrzymasz najnowszy numer miesięcznika Budujemy Dom w wersji elektronicznej.     
Dlaczego warto się zapisać?
W każdy czwartek otrzymasz darmowy poradnik budowlany na swój email, a w nim:
- aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego;
- porady budowlane;
- najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl; - zapowiedź raportu miesiąca dostępnego w serwisie w pełnej wersji.
Zapisz się do newslettera
Klub Budujących Dom


Wypełniaj ankiety i zbieraj punkty
na bezpłatną prenumeratę
i inne nagrody

  • Polecamy również
    Czas na Wnętrze Vademecum Domu Energooszczędnego ABC Budowania Dom Polski Wnętrza Twój Dom Twój Styl
Wydanie tabletowe
Newsletter BudujemyDom.pl
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera i otrzymuj najświeższe informacje prosto na Twoją skrzynkę e-mailową.
Miesięcznik Budujemy Dom - wersja elektroniczna gratis!

Zapisz się na bezpłatny newsletter BudujemyDom.pl, a otrzymasz najnowszy numer miesięcznika Budujemy Dom w wersji elektronicznej.

Dlaczego warto się zapisać?
W każdy czwartek otrzymasz darmowy poradnik budowlany na swój email, a w nim: aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego, porady budowlane, najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl, zapowiedź raportu miesiąca dostępnego w serwisie w pełnej wersji.
x