Budujemy Dom

Kiedy okno jest energooszczędne?

Artykuł na: 9-16 minut

Energooszczędność stała się dziś modną koniecznością. Człowiek współczesny oszczędza energię, bo ta jest droga, jej produkcja zaś często nieekologiczna. Prawo wymaga, żeby oszczędniejsze były nie tylko otaczające nas urządzenia, np. odkurzacz, pralka, ale i cały dom. Dlatego na rynku pojawiły się energooszczędne okna.

Kiedy okno jest energooszczędne?

Uwaga!Z artykułu dowiesz się:

  • Czy okno może być energooszczędne?
  • Czym jest współczynnik Uw?
  • Kiedy warto montować okna nieotwieralne?
  • Jakie przeszklenia stosować w oknach energooszczędnych?
  • Jakie profile są stosowane w oknach energooszczędnych?
  • Kiedy okna dachowe są energooszczędne?
  • Jak wykonać montaż energooszczędnych okien?
  • Jakie są przykładowe ceny energooszczędnych okien?

Z określeniem "okno energooszczędne" jest pewien kłopot, bo oficjalna definicja takiej stolarki nie istnieje. W tej sytuacji można chyba przyjąć, że za energooszczędne uznamy takie okno, którego montaż umożliwia wybudowanie energooszczędnego domu jednorodzinnego. Ten zaś opisuje się jako budynek, którego zapotrzebowanie na energię nieodnawialną (wskaźnik EP), niezbędną do ogrzewania, przygotowywania cieplej wody użytkowej, wentylacji, nie przekracza 70 kWh/(m²·rok).

Dla domu "standardowego" wskaźnik EP wynosi 95 kWh/(m²·rok), ale od początku 2021 r. zostanie obniżony właśnie do 70. Co oznacza, że wszystkie domy budowane w Polsce po tej dacie będą - według dzisiejszych standardów - energooszczędne.

Nowoczesne okno ma, zatrzymując ciepło w budynku, ograniczyć zużycie energii na ogrzewanie. Umożliwia też pozyskiwanie darmowej energii słoneczniej do ogrzania i doświetlania wnętrz.

Podstawowym parametrem opisującym jego energooszczędność jest współczynnik przenikania ciepła Uw. Pokazuje on, jak dużo ciepła ucieka przez okno wskutek różnicy temperatury wewnątrz i na zewnątrz pomieszczenia. Zgodnie z przepisami, dla okna pionowego wartość Uw nie może przekraczać 1,1 W/(m²·K).

Za energooszczędną uważa się stolarkę, której współczynnik przenikania ciepła wynosi nie więcej niż 1 W/(m²·K), choć są i tacy, którzy obstają przy 0,9. Jako wartość właściwą dla budownictwa pasywnego podaje się 0,8 W/(m²·K), kiedy indziej 0,6. Przy czym równie ważna jak przenikalność cieplna jest szczelność okna (opisywana klasą przepuszczalności powietrza).

Duże przeszklenia
Jeżeli chcemy mieć modne, duże przeszklenia i nie wydawać majątku na ogrzewanie, okna muszą być energooszczędne. (fot. G-U Polska)

ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ OKIEN - MAGICZNE UW

Okno składa się z przeszklenia i ramy (profilu). Każdy z tych elementów ma inną przenikalność cieplną. Przenikalność przeszklenia Ug (od angielskiego glass, czyli szyba) jest mniejsza/lepsza od przenikalności profilu Uf (frame, czyli rama). Tak - to przeszklenie jest cieplejszym elementem okna! Wypadkową Ug i Uf jest Uw (w jak window), czyli współczynnik przenikania ciepła całego okna. I to właśnie ten parametr, wyliczony dla gotowego, konkretnego produktu, powinien nas interesować.

Na co należy zwrócić uwagę, bo zdarzają się sprzedawcy mamiący klientów wartością Ug podawaną zamiast współczynnika przenikalności cieplnej całego okna. Zresztą nawet okna o tej samej wielkości, zbudowane przez tego samego producenta z takich samych komponentów, mogą mieć różny współczynnik Uw. Wystarczy, że jedno będzie miało duży udział szyby w całkowitej powierzchni, a drugie liczne podziały/szprosy i wyraźnie mniej przeszklenia.

Cieplejsze będzie, oczywiście, to pierwsze. Dlatego tam, gdzie można, dobrze jest montować okna nieotwieralne, o mniejszym udziale ramy w powierzchni całkowitej, w dodatku szczelniejsze.

OKNA ENERGOOSZCZĘDNE - WAŻNE PRZESZKLENIE

Współcześnie to zestawy szyb zespolonych, zwane także pakietami szybowymi. Standardowo pakiet tworzą dwie szyby o grubości 4 mm, oddalone od siebie o 16 mm. Przestrzeń między nimi jest szczelnie zamknięta i wypełniona gazem, najczęściej argonem. Taki zestaw ma współczynnik Ug około 1 W/(m²·K).

W stolarce energooszczędnej pakiety dwuszybowe zastępuje się trzyszybowymi, tafle szkła pokrywają powłoki niskoemisyjne, a komory między nimi niekiedy wypełnia droższy gaz, np. krypton. Co umożliwia uzyskanie współczynnika Ug na poziomie 0,5 W/(m²·K). Zamówić da się również pakiety czteroszybowe, o współczynniku przenikania ciepła 0,3. Trzeba jednak pamiętać, że wielokomorowe szklenia są ciężkie i wymagają mocnej konstrukcji ramy.

Ważny jest rodzaj ramki dystansowej, oddzielającej szklane tafle. Standardowo produkuje się ją z aluminium. Ale ponieważ styk pakietu szybowego i profilu jest najsłabszym (gdy idzie o ciepłochronność) punktem okna, w stolarce energooszczędnej stosuje się ramki z tworzyw sztucznych, o wyższej izolacyjności. A żeby jeszcze bardziej ograniczyć straty ciepła wynikające z powstawania mostka termicznego w tym miejscu, pakiety szybowe osadza się w pogłębionym wyżłobieniu profilu.

Niestety, zwiększając liczbę komór i grubość przeszklenia (celem poprawienia ciepłochronności), zmniejszamy przeźroczystość okna i ograniczamy dostęp światła do wnętrza. Dlatego warto sprawdzić jeszcze dwa parametry szklenia.

Pierwszy to współczynnik przepuszczalności światła Lt, pokazujący jaka część docierającego do szyby zespolonej światła słonecznego zostanie przez nią wpuszczona do wnętrza. Jego wartość podaje się w procentach, a im jest wyższa, tym w pomieszczeniu będzie jaśniej. Dobrze, gdy współczynnik Lt wynosi ponad 70%. Jak zmienia się przepuszczalność światła wraz z dodawaniem kolejnych szyb? Jeden z producentów podaje, w charakterystyce naprawdę porządnego szklenia, że Lt pakietu dwuszybowego wynosi 82%, a dla pakietu trzyszybowego spada do 74%.

Kolejnym istotnym parametrem jest współczynnik przepuszczalności energii słonecznej g. Opisuje on, jaka część docierającej do okna energii słonecznej przeniknie do pomieszczenia. Przeważnie g wynosi około 60%. Jeżeli zależy nam na ograniczeniu kosztów ogrzewania, powinien być jak najwyższy. Przy czym relacja między współczynnikami g i Uw jest podobna do tej między Lt i Uw - im lepsza przepuszczalność energii słonecznej czy światła, tym gorsza termoizolacyjność.

Do skorzystania z zysków z darmowej energii słonecznej niezbędny jest też prawidłowy projekt domu. Duże przeszklenia planuje się na południowej elewacji, dzięki czemu zimą słońce delikatnie dogrzewa wnętrza. Niestety, latem mocno przeszklone pomieszczenia z ekspozycją południową mogą się nadmiernie nagrzewać. Dlatego warto wcześniej pomyśleć o osłonach przeciwsłonecznych: okapach, daszkach, markizach, roletach czy choćby zasadzonych w odpowiednich miejscach drzewach liściastych. Te w upalne dni dadzą cień, a po opadnięciu liści wpuszczą promienie do wnętrza.

Okna energooszczędne - dużo szyby, mniej ramy
Recepta na ciepłe okno - więcej szyby, mniej ramy. (fot. Aluprof)

PROFILE OKIEN ENERGOOSZCZĘDNYCH

Profile okienne produkuje się najczęściej z tworzywa (PVC), drewna, ewentualnie aluminium. Najpopularniejsze i najtańsze są ramy plastikowe. Ich ciepłochronność jest łączona z liczbą komór (bo profile PVC mają budowę komorową - w przekroju widać kilka "kanalików"). Co nie jest do końca słuszne - żeby okno rzeczywiście było cieplejsze, wzrost liczby komór musi się wiązać z pogrubieniem ramy. Podstawowe profile mają 5 komór i głębokość 70 mm. Nie zawsze da się w nich zamontować cieplejszy pakiet trzyszybowy - te trafiają zwykle do ram o głębokości 80-90 mm. Profil o głębokości 82 mm może mieć nawet 8 komór.

Na izolacyjność cieplną okna z PVC wpływa także materiał, z którego wykonano wzmocnienie usztywniające ramę. Najczęściej jest to stal, ale w oknach energooszczędnych stosuje się raczej kształtowniki z tworzyw sztucznych lub włókien szklanych. Parametry termoizolacyjne profilu można poprawić, wypełniając jego komory aerożelem, pianką poliuretanową czy styropianem.

Energooszczędny, 6-komorowy profil z PVC o głębokości 82 mm (po lewej) i 7-komorowy profil PVC bez wzmocnień stalowych, przeznaczony do domów pasywnych (po prawej)
Energooszczędny, 6-komorowy profil z PVC o głębokości 82 mm (po lewej) i 7-komorowy profil PVC bez wzmocnień stalowych, przeznaczony do domów pasywnych (po prawej) (fot. Schüco)

W przypadku okien drewnianych jest to trudniejsze - tu rama jest lita i przeważnie nie ma w niej komór, do których można wprowadzić termoizolator (chociaż niektórzy producenci proponują wkładki z pianki poliuretanowej). Wzrost ciepłochronności najprościej osiąga się, zwiększając grubość ramy (na ogół do 88-92 mm). Można też operować gatunkami drewna - miękka, lżejsza sosna jest cieplejsza od dębu.

Profil drewniany z wkładkami termoizolacyjnymi i aluminiową nakładką, głębokość 104 mm
Profil drewniany z wkładkami termoizolacyjnymi i aluminiową nakładką, głębokość 104 mm (fot. Pol-Skone)

Profile aluminiowe, ze względu na najwyższą cenę, w domach jednorodzinnych pojawiają się rzadko. Podobnie jak produkty z PVC mają komorową budowę, a za ciepłochronność odpowiadają wkładki termiczne. Da się z nich wytwarzać przeszklenia dowolnej wielkości, co ma znaczenie w nowoczesnej architekturze, gdzie ze szkła wznoszone są czasami niemalże całe ściany (w budynkach energooszczędnych - oczywiście tylko od południa!).

Duże przeszklenia na południowej elewacji - tak projektuje się domy energooszczędne. (fot. Biuro Projektów ARCHON+, Dom w Hostach)

ENERGOOSZCZĘDNE OKNA DACHOWE

Mają trudniejsze zadanie niż okna pionowe, dlatego prawodawca był dla nich łaskawszy: wartość współczynnika przenikania ciepła Uw nie może w przypadku "standardowych" okien połaciowych przekraczać 1,3 W/(m²·K). Z początkiem roku 2021 zostanie obniżona do 1,1.

Tak jak w oknach pionowych, szklenie w wariancie energooszczędnym stanowi pakiet trzyszybowy, wewnętrzna tafla może być pokryta powłoką niskoemisyjną, komory wypełnia się gazem szlachetnym, albo do jednej wprowadza gaz, w drugiej uzyskuje próżnię. Rama musi być poszerzona (o około 30%) i mocniej wyżłobiona, co umożliwia głębsze osadzenie szklenia.

W pogodne dni, w pomieszczeniach z oknami połaciowymi nadmiar ciepła ze słońca może być szczególnie uciążliwy. Dlatego warto założyć na nich zewnętrzne markizy bądź rolety.

Roleta zewnętrzna na oknach dachowych
Latem pomieszczenia z oknami dachowymi mogą się nadmiernie nagrzewać. Opuszczona roleta zewnętrzna zmniejsza ilość wpadającego ciepła o przeszło 90%. (fot. Velux)

MONTAŻ ENERGOOSZCZĘDNYCH OKIEN

Parametry okien są istotne, ale równie ważny jest ich prawidłowy montaż. Niedbałe lub niefachowe wstawienie stolarki zniweczy nasze wysiłki i spowoduje, że większe pieniądze wydane na produkt o lepszej ciepłochronności wyrzucimy w błoto.

W wariancie energooszczędnym stolarkę pionową obsadza się, stosując montaż warstwowy. Piankę montażową, która stanowi izolację cieplną i akustyczną, zabezpiecza się od wewnątrz taśmą paroszczelną i od zewnątrz wodoodporną taśmą paroprzepuszczalną. Mamy zatem trzy warstwy - paroizolacyjną, która ma uniemożliwić wilgoci z domu wnikanie w piankę, termoizolacyjną i paroprzepuszczalną, której zadaniem jest ochrona piany przed opadami i umożliwienie dyfuzji pary wodnej. Montaż warstwowy ogranicza mostki termiczne, a zdaniem specjalistów szczelność takiego połączenia jest prawie dwa razy większa, niż tradycyjnej metody z użyciem samej piany.

Znaczenie ma też miejsce osadzenia okna. W przypadku ścian jednowarstwowych, wstawia się je w połowie grubości muru, wykorzystując do poprawy parametrów cieplnych węgarek ze styropianu lub wełny, osłaniający krawędź okna. W ścianach dwuwarstwowych, stolarkę da się obsadzić w warstwie ocieplenia, czyli przed ścianą nośną, mocując ją na specjalnych kotwach bądź ramach instalacyjnych. Przy czym grubość ocieplenia ma wynosić około 20 cm. W ścianie trójwarstwowej, okna także powinny znaleźć się w warstwie izolacji.

Montaż warstwowy zalecany przy obsadzaniu okien energooszczędnych
Montaż warstwowy zalecany przy obsadzaniu okien energooszczędnych. (fot. Soudal)
Okna montowane w ociepleniu, przed licem warstwy nośnej ściany dwuwarstwowej
Okna montowane w ociepleniu, przed licem warstwy nośnej ściany dwuwarstwowej. (fot. Aluplast)

CENY OKIEN ENERGOOSZCZĘDNYCH

Okno fasadowe, dwuskrzydłowe o wymiarach 1465 × 1435 mm, wykonane z PVC, z pakietem trzyszybowym i współczynnikiem przenikania ciepła Uw na poziomie 0,8-1 W/(m²·K), kosztuje 600-800 zł netto. Drewniane, o podobnych parametrach, jest dwa razy droższe.

Ceny okien/drzwi tarasowych, do otworu 250 (wysokość) × 400 cm (szerokość), zaczynają się koło 8-10 tys. zł netto, za produkt z PVC z pakietem trzyszybowym i Uw koło 0,9 W/(m²·K). Drewniane i aluminiowe kosztują od 11 tys. netto w górę.

Montaż warstwowy jest dwa razy droższy od standardowego, fachowcy policzą sobie przynajmniej 50-60 zł/m.b.

Janusz Werner
fot. otwierająca: Veka

aktualizacja: 2018-07-17

Dodaj komentarz

Zadaj pytanie naszemu ekspertowi
 
 
Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Okres przetwarzania danych: Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania – czyli w tym konkretnym przypadku, do czasu udzielenia odpowiedzi. Masz prawo do: dostępu do Twoich danych, ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych lub ich przenoszenia. Możesz: odwołać zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych, zażądać, by Twoje wszystkie dane zostały usunięte. Podstawy prawne: art. 5, 6, 12, 13 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO). Czytaj więcej
Dom Pasywny z firmą Izodom
Dom Pasywny z firmą Izodom Czy zastanawiali się Państwo, jak w jeden dzień wyprodukować elementy na budowę domu pasywnego, a następnie przewieźć go na plac budowy ...
Izodom - pierwszy polski kompletny system certyfikowany przez Instytut w Darmstadt
Izodom - pierwszy polski kompletny system certyfikowany przez Instytut w Darmstadt Firma Izodom od lat stara się dostarczyć swoim klientom najwyższej jakości produkty do budowy domów pasywnych i energooszczędnych. Nieustannie ...
Samowystarczalny dom, czyli połączenie pompy ciepła z panelami fotowoltaicznymi
Samowystarczalny dom, czyli połączenie pompy ciepła z panelami fotowoltaicznymi Firma NIBE wypuściła na rynek pompę ciepła z systemem fotowoltaicznym. W skład zestawu wchodzi też moduł komunikacyjny EME 20, dzięki ...

Jak planować okna w domu energooszczędnym?

Na etapie projektowania domu energooszczędnego należy uwzględnić wiele różnych czynników, które pozwolą zminimalizować straty ciepła i osiągnąć optymalny standard energetyczny.

Budujemy Dom 7-8/2018

W tym wydaniu opisujemy zagadnienia związane z budową oszczędnego domu. Są to: przegrody zewnętrzne, wentylacja, ogrzewanie, kolektory słoneczne...

Tylko 9,95 zł

Klub Budujących Dom


Wypełniaj ankiety i zbieraj punkty
na bezpłatną prenumeratę
i inne nagrody

  • Polecamy również
    Czas na Wnętrze Dom Energooszczędny Vademecum ABC Budowania Dom Polski Wnętrza Twój Dom Twój Styl
Wydanie tabletowe
Budujemy Dom
Mamy dla Ciebie prezent!
Zapisz się do bezpłatnego newslettera BudujemyDom.pl i pobierz GRATIS elektroniczne wydanie miesięcznika "Budujemy Dom".
W każdy czwartek otrzymasz darmowy
poradnik budowlany, a w nim:
  • aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego,
  • porady budowlane,
  • najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl,
  • zapowiedź raportu miesiąca dostępnego w serwisie
    w pełnej wersji.

Czas na wnętrze