Budujemy Dom

Wyłączniki różnicowoprądowe

Artykuł na: 4-5 minut
Wyłączniki różnicowoprądowe

Do upływu prądu dochodzi, gdy np. ktoś dotknie przewodu bez izolacji albo metalowej obudowy uszkodzonego urządzenia, znajdującej się pod napięciem. W takiej sytuacji odpowiednio dobrany wyłącznik różnicowoprądowy szybko odcina zasilanie uszkodzonego obwodu, niejednokrotnie ratując życie tej osobie.  

KIEDY WYŁĄCZNIK RÓŻNICOWOPRĄDOWY ZADZIAŁA?

W normalnie działającym obwodzie elektrycznym suma prądów we wszystkich przewodach czynnych (fazowych i neutralnym) jest równa zeru. Mówiąc obrazowo, taki sam prąd płynie do odbiornika przewodem fazowym, jak i wraca z niego przewodem neutralnym. Jeśli pojawia się różnica, to znaczy, że doszło do uszkodzenia.

 

Jeden wyłącznik różnicowoprądowy nie powinien być zabezpieczeniem wszystkich obwodów, bo to rozwiązanie wprawdzie bezpieczne, ale bardzo niewygodne w razie awarii.
Każdy wyłącznik różnicowoprądowy reaguje dopiero na prąd o określonym natężeniu. Przeciętny użytkownik spotyka się najczęściej z wyłącznikami wysokoczułymi o prądzie różnicowym 30 mA. Montaż wyłączników o prądzie do 30 mA jako zabezpieczenia niektórych obwodów jest po prostu wymagany przez obowiązujące prawo.

 

Dlaczego akurat do 30 mA? Przyjmuje się, że u przeciętnego dorosłego człowieka dopiero większy prąd powoduje zaburzenia rytmu serca, a te uważane są za najbardziej niebezpieczne. Jednak już znacznie mniejszy prąd - 10 mA - powoduje silny skurcz mięśni, tak że porażony nie jest w stanie oderwać ręki od przedmiotu pod napięciem.

 

Dlaczego więc nie stosuje się powszechnie bardziej czułych wyłączników, a dostępne są nawet o czułości 6 mA?

Niestety, takie wyłączniki często potrafią zadziałać, gdy nie ma rzeczywistego zagrożenia. W każdej instalacji występują niewielkie prądy upływu, np. mogą je powodować w pełni sprawne grzejniki elektryczne albo urządzenia, w których styk elementów przewodzących nie jest pewny.

 

Dobrym przykładem są np. czajniki elektryczne, w których w wyniku zawilgocenia podstawy może dojść do nadmiernego wzrostu oporu na stykach i pojawienia się prądu upływu o wartości kilku mA. W takiej sytuacji użytkownicy zirytowani niepotrzebnymi zadziałaniami wyłącznika różnicowoprądowego przestają na nie zwracać uwagę, a nawet usuwają wyłącznik z instalacji.

 

Z kolei wyłączniki różnicowoprądowe o niskiej czułości 100-500 mA stosuje się jako zabezpieczenie przeciwpożarowe. W wyniku niewielkiego uszkodzenia albo zawilgocenia izolacji, dochodzi do tzw. zwarć rezystancyjnych. Izolacja w danym miejscu przestaje być skuteczna, płynie przez nią prąd, czemu towarzyszy wydzielanie dużej ilości ciepła, może dojść do zwęglenia izolacji i pożaru.

 

Tego rodzaju zwarcia są jednocześnie zbyt słabe, by spowodować zadziałanie zabezpieczeń nadprądowych, obecnych w każdej instalacji.

CO ZABEZPIECZAĆ WYŁĄCZNIKIEM RÓŻNICOWOPRĄDOWYM?

Od kiedy tylko zaczęto stosować wyłączniki różnicowoprądowe, kontrowersje wzbudza kwestia: jakie obwody powinny być zabezpieczone za ich pomocą oraz ile wyłączników powinno znaleźć się w instalacji? Jednak jeden wyłącznik różnicowoprądowy nie powinien być zabezpieczeniem wszystkich obwodów, bo to rozwiązanie wprawdzie bezpieczne, ale bardzo niewygodne w razie awarii.

 

Prawo i normy techniczne wymagają, by w domu jednorodzinnym wyłączniki różnicowoprądowe zabezpieczały:

  • obwody gniazd wtyczkowych ogólnego przeznaczenia w budynkach;
  • obwody gniazd na wolnym powietrzu (w ogrodzie).

W pozostałych przypadkach nie ma obowiązku ich stosowania. Jednak warto rozważyć zastosowanie wyłączników różnicowoprądowych do zabezpieczenia obwodów zasilających źródła światła.

Biorąc pod uwagę to, że użytkownicy często samodzielnie zmieniają źródła światła, nie dysponując przy tym wiedzą ani odpowiednimi narzędziami, poziom zagrożenia jest niemały. Tym bardziej, że instalacja oświetleniowa bywa wykonana w sposób wadliwy i niebezpieczny. Wielokrotnie spotkałem się z sytuacją, gdy od dwuklawiszowego (świecznikowego) łącznika oświetleniowego do żyrandola ułożono przewód trójżyłowy - zamiast czterożyłowego.

 

Żyła o izolacji żółto-zielonej, która powinna pełnić funkcję ochronną, była wykorzystywana jako fazowa (pod napięciem). Użytkownik samodzielnie montując żyrandol, może w jak najlepszej wierze połączyć taki żółto-zielony przewód z zaciskiem ochronnym na obudowie lampy. W efekcie otrzyma śmiertelnie niebezpieczne urządzenie z obudową pod pełnym napięciem fazowym.

 

Należy natomiast unikać zabezpieczania wyłącznikami różnicowoprądowymi obwodów zasilających urządzenia, których wyłączenie jest szczególnie kłopotliwe. Chodzi o zamrażarki i chłodziarki, komputery, urządzenia alarmowe i oświetlenie awaryjne. W prawidłowo wykonanej instalacji, można zapewnić im odpowiedni poziom ochrony, stosując inne metody.

Jarosław Antkiewicz
fot. Eaton Electric

aktualizacja: 2017-07-04
Warto wiedzieć dodatkowo:

Dodaj komentarz

Zdaniem naszych Czytelników

To zapis bardzo ogólny. Nie precyzuje dokładnych zasad stosowania wyłączników różnicowoprądowych (Jakie wyłączniki? W których obwodach?). Tu trzeba się kierować normą PN-HD 60364-4-41:2009. Wcześniej w tym wątku toczyła się dyskusja na ten właśnie temat.

Budujemy Dom - porady budowlane i instalacyjne

05 Lut 2018, 10:17

" w pozostałych przypadkach nie ma obowiązku ich stosowania" - a jak ma się do tego zapis w warunkach technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowania ? § 183. [Warunki techniczne dotyczące instalacji elektrycznych] 1. W instalacjach elektrycznych należy stosować: 3) ...

Gość Michał

05 Lut 2018, 07:46

Cytat Co to za bzdury z tymi skurczami przy 10mA? Przecież 30mA jest przyjęte za granicę samouwolnienia w przypadku porażenia, zatem RCD 30mA mają skutecznie działać od 15mA i tak się przyjmuje w pomiarach poprawności działania! Gdyby ...

el-instalator

20 Kwi 2015, 08:57

Pokaż wszystkie komentarze Chcesz wiedzieć więcej - zajrzyj na Forum.BudujemyDom.pl
Zadaj pytanie naszemu ekspertowi
 
 
Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Okres przetwarzania danych: Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania – czyli w tym konkretnym przypadku, do czasu udzielenia odpowiedzi. Masz prawo do: dostępu do Twoich danych, ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych lub ich przenoszenia. Możesz: odwołać zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych, zażądać, by Twoje wszystkie dane zostały usunięte. Podstawy prawne: art. 5, 6, 12, 13 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO). Czytaj więcej
Szklane łączniki dotykowe Livolo
Szklane łączniki dotykowe Livolo W nowoczesnych instalacjach oświetleniowych coraz większe znaczenie mają funkcjonalność i estetyka wykonania. Modułowa budowa łączników ...
Lampa Brenda LED nagrodzona Red Dot Award 2018 w kategorii Design
Lampa Brenda LED nagrodzona Red Dot Award 2018 w kategorii Design Piękna forma, nowoczesne tworzywa i nowatorskie rozwiązania – to seria lamp Brenda, oferowanych przez firmę Spotline - dystrybutora marki SLV.
Już ponad 500 Elektrobohaterów dołączyło do akcji Pokażmy co nas łączy!
Już ponad 500 Elektrobohaterów dołączyło do akcji Pokażmy co nas łączy! Do tej pory w akcji WAGO "Pokażmy co nas łączy!" wzięło już udział ponad 500 osób z branży elektroinstalatorskiej. To 5000 zł, które ...
polecane produkty i technologie

Złączka instalacyjna WAGO 221 - bezpieczeństwo łączenia wszystkich rodzajów przewodów

Złączka instalacyjna WAGO 221 udowadnia, że łączenie przewodów może być nie tylko prostsze, lecz także bardziej trwałe. Kiedy w 2004 firma WAGO rozpoczęła produkcję złączek instalacyjnych z serii 222, wyznaczyły one zupełnie nowe standardy w zakresie komfortu korzystania i uniwersalności zastosowań. W zaledwie kilka lat po ich premierze WAGO udowodniło, że doskonałe można ciągle poprawić.

Budujemy Dom 10/2018

Tematem tego numeru jest budowa domu dla alergika. Spełniając kilka warunków można znacznie ulżyć tym mieszkańcom nowego domu, którzy borykają...

Tylko 9,95 zł

Klub Budujących Dom


Wypełniaj ankiety i zbieraj punkty
na bezpłatną prenumeratę
i inne nagrody

  • Polecamy również
    Czas na Wnętrze Dom Energooszczędny Vademecum ABC Budowania Dom Polski Wnętrza Twój Dom Twój Styl
Wydanie tabletowe
Przeczytaj najnowsze wydanie magazynu Budujemy Dom
Magazyn BudujemyDom
Zamów cotygodniowy poradnik
Cotygodniowy poradnik
W każdy czwartek otrzymasz darmowy poradnik budowlany, a w nim:
- aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego,
- porady budowlane,
- najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl
i odbierz prezent
Odbierz prezent
Zapisz się do bezpłatnego poradnika BudujemyDom.pl i pobierz GRATIS elektroniczne wydanie miesięcznika "Czas na Wnętrze".