Budujemy Dom
Instalacje / Instalacje elektryczne / Artykuły

Funkcjonalny osprzęt elektroinstalacyjny, czyli ściemniacze i gniazda teletechniczne

Artykuł na: 17-22 minuty

W ostatnich latach nastąpił duży postęp technologiczny - co widać także na przykładzie osprzętu elektroinstalacyjnego, dzięki któremu możemy obsługiwać rozmaite urządzenia domowe. Producenci kładą nacisk na jego funkcjonalność, ale i świetny dizajn. O ile instalacje biegną zazwyczaj pod tynkiem, to osprzęt jest dobrze widoczny na ścianach pomieszczeń i powinien harmonizować z ich wystrojem.

Funkcjonalny osprzęt elektroinstalacyjny, czyli ściemniacze i gniazda teletechniczne

Uwaga!Z artykułu dowiesz się:

  • Jak dobrać funkcjonalny osprzęt elektroinstalacyjny?
  • Czym charakteryzują się łączniki, tzw. ściemniacze?
  • Do czego służą programatory?
  • Kiedy warto zamontować łączniki z wbudowanym czujnikiem ruchu?
  • Kiedy stosować gniazda do instalacji teletechnicznych?
  • Dlaczego warto zainwestować w przyciski i gniazda z diodami LED?
  • Kiedy używamy łączników bezprzewodowych?
  • Jak wybierać łączniki oświetlenia?
  • Jak wybrać gniazdo wtykowe?
  • Jak rozplanować osprzęt?

W wielu współczesnych domach normą jest rozbudowany system oświetlenia, elektryczne sterowanie roletami bądź żaluzjami, ponadto wentylacja mechaniczna, klimatyzacja, system alarmowy. Mieszkańcy korzystają z wielu urządzeń elektrycznych, multimedialnych itd. Do tego wszystkiego niezbędna jest właściwa instalacja elektryczna i teletechniczna, a także osprzęt. W odpowiedzi na te potrzeby, producenci oferują bardzo zróżnicowany, funkcjonalny osprzęt elektroinstalacyjny, umożliwiający sterowanie intensywnością oświetlenia, symulowanie obecności domowników czy automatyczne wyłączanie światła (po określonym czasie lub w sytuacji, gdy w pomieszczeniu nikt się nie znajduje).

Różnego typu naścienne przyciski/panele (do montażu podtynkowego - na powierzchni ściany widoczny jest tylko panel zewnętrzny) pozwalają na sterowanie wieloma systemami niezwiązanymi z oświetleniem (jak dystrybucja dźwięku, ogrzewanie, zacienienie okien). W sprzedaży znajdziemy również gniazda przeznaczone do nowoczesnych urządzeń - np. do ładowania smartfona i tableta - czy systemów - jak instalacja centralnego odkurzania (można je zatem zgrać wizualnie z kontaktami wewnątrz domu).

Pomyślano także o osprzęcie do montażu np. na ścianach z płyt gipsowo-kartonowych (specjalne ramki zapewniają idealne przyleganie do ścianki) oraz w wersji mini (niezastąpiony tam, gdzie liczy się oszczędność miejsca). Niektóre gniazda mają mocniejsze zaczepy, co zwiększa odporność na wyrwanie. Ciekawym rozwiązaniem jest też osprzęt z drewna albo o właściwościach antybakteryjnych.

Dotykowy łącznik oświetleniowy (sterowany także pilotem), wykonany ze szkła hartowanego
Dotykowy łącznik oświetleniowy (sterowany także pilotem), wykonany ze szkła hartowanego - a więc łatwy do utrzymania w czystości. (fot. Livolo)
Solidne i stylowe łączniki - dźwigienkowy (po lewej) oraz klawiszowy (po prawej)
Solidne i stylowe łączniki - dźwigienkowy (po lewej) oraz klawiszowy (po prawej). Wyroby ze stali nie muszą wyglądać surowo. Występują w różnych kolorach, niekiedy mają stylowo zaokrąglone brzegi. (fot. Govena)

Zobacz jak montować osprzęt

ŚCIEMNIACZE, CZYLI ŚWIATŁO O OPTYMALNEJ INTENSYWNOŚCI

Wśród osprzętu elektroinstalacyjnego znajdziemy wiele urządzeń do obsługi systemu oświetlenia. Tzw. ściemniacze (montowane zamiast standardowych łączników), dzięki możliwości płynnej regulacji natężenia światła, pozwalają dopasowywać je idealnie do potrzeb mieszkańców, budować pożądany nastrój (np. sprzyjający relaksowi), a także oszczędzać energię (wszak nie zawsze potrzebujemy pełnej mocy zastosowanych źródeł światła).

Urządzenie takie pełni jednocześnie rolę łącznika oświetleniowego, a niekiedy też łącznika schodowego, wyłącznika czasowego czy symulatora obecności (odtwarzającego sekwencje włączania i wyłączania światła z ostatnich dni). Niektóre modele mają funkcję zapamiętywania ostatnich ustawień - po ponownym włączeniu lamp, natężenie światła jest takie samo, jak poprzednim razem.

Najprostsze wersje mają suwak lub pokrętło. Dotykowe natomiast panel, który trzeba odpowiednio długo przytrzymać. Znajdziemy też urządzenia obsługiwane pilotem. Jeśli chcemy zastosować ściemniacz, uprzedźmy o tym elektryka układającego instalację. Niezbędne będzie bowiem doprowadzenie dwóch żył przewodu - neutralnej N i fazowej L (modele dawnego typu, podobnie jak zwykłe łączniki, potrzebują jedynie żyły fazowej).

Wybierając urządzenie zwróćmy uwagę, do jakiego rodzaju źródeł światła jest przeznaczony (żarowe - żarówki zwykłe i halogenowe - czy energooszczędne - świetlówki kompaktowe i LED). Ściemniacz o szerokim zakresie mocy będzie odpowiedni do oświetlenia każdego typu.

Ściemniacz
(fot. Vimar)
Łącznik oświetlenia, tzw. ściemniacz
Inwestorzy, którzy remontują lub wykańczają swoje domy, zamiast tradycyjnych łączników oświetleniowych wybierają ściemniacze, sterowane manualnie bądź pilotem. (fot. Ospel)

ŁĄCZNIKI I PROGRAMATORY, CZYLI OBSŁUGA WIELU SYSTEMÓW

Niegdyś w pomieszczeniu montowało się tylko gniazda wtykowe i łącznik oświetleniowy. Obecnie instalujemy wiele gniazd i łączników różnego typu, w tym także urządzenia wielofunkcyjne, np. w postaci paneli dotykowych. Przy odpowiednim przygotowaniu instalacji, za pomocą specjalnych łączników i programatorów możemy zarządzać nawet rozbudowanymi systemami. Jednym z nich są osłony okienne sterowane elektronicznie. Dzięki nim można łatwo kontrolować poziom nasłonecznienia wnętrz.

W najprostszych łącznikach do obsługi rolet/żaluzji, przytrzymanie jednego z klawiszy (na ogół górnego) powoduje ich podnoszenie, zaś drugiego - opuszczanie. Zaawansowane wersje pozwalają zarządzać osłonami indywidualnie bądź grupowo, także przy użyciu pilota, oraz programować scenariusze pracy. Urządzenia tego typu montuje się obok łącznika oświetleniowego przy drzwiach, albo np. obok łóżka w sypialni.

Łącznik do sterowania żaluzjami/roletami
(fot. Vimar)
Przykładowy łącznik do sterowania żaluzjami/roletami
Nawet jeśli elektryk odpowiednio rozprowadzi przewody domowych instalacji, nie skorzystamy z nich bez właściwego osprzętu. Przykładowo automatyczne sterowanie roletami/żaluzjami zapewnią specjalne łączniki montowane na ścianie, dostępne w wielu wariantach. (fot. Livolo)

Utrzymywanie odpowiedniej temperatury wnętrz zapewnia domownikom komfort i może przyczynić się do obniżenia kosztów eksploatacji budynku. Zarządzanie ogrzewaniem (pracą grzejników, podłogówki), a niekiedy także klimatyzacją, umożliwiają naścienne termostaty pokojowe z wewnętrznym czujnikiem temperatury. Te zaawansowane pozwalają precyzyjnie sterować temperaturą w całym domu, z podziałem na strefy, a także definiować dzienne bądź tygodniowe scenariusze.

Termostat elektroniczny z wyświetlaczem
Termostat elektroniczny z wyświetlaczem, umożliwiający programowanie temperatury pomieszczeń w trybie dziennym lub tygodniowym. (fot. Legrand)

Osprzęt naścienny zapewnia także dystrybucję dźwięku. Możemy kupić radio do montażu podtynkowego - w zestawie będzie głośnik i panel sterujący z wyświetlaczem LCD albo dotykowym, ręcznym lub automatycznym wyszukiwaniem radiostacji, możliwością ich programowania, funkcją RDS, a niekiedy również z opcją odtwarzania materiałów audio z zewnętrznych przenośnych źródeł dźwięku (w przypadku obecności modułu Bluetooth muzykę prześlemy bezprzewodowego).

System dystrybucji dźwięku obejmuje jedno lub kilka wnętrz. Możemy go połączyć z kolumnami czy kinem domowym za pomocą przewodów głośnikowych zamontowanych w ścianach lub podłodze, i odpowiednich złączek. Funkcja interkom umożliwia bezprzewodową komunikację między pomieszczeniami.

Nagłośnienie do montażu podtynkowego, np. radio z głośnikiem
W sprzedaży znajdziemy różnego typu nagłośnienie do montażu podtynkowego, np. radio z głośnikiem (fot. Hager)
Odbiornik audio Bluetooth
W sprzedaży znajdziemy także odbiornik audio Bluetooth, dający możliwość połączenia ze smartfonem (fot. Schneider Electric)

Część inwestorów decyduje się na programatory służące do sterowania kilkoma instalacjami jednocześnie (oświetleniem, ogrzewaniem itd.), czy nawet do zarządzania tzw. systemem domu inteligentnego (całym technicznym wyposażeniem - zarówno w obrębie budynku, jak i posesji). Powiązanie takiego osprzętu z automatyką pogodową i rozmaitymi czujnikami pozwala kierować pracą instalacji z uwzględnieniem temperatury na zewnątrz, intensywności nasłonecznienia, pory dnia itd.

Problemu nie stanowi, oczywiście, definiowanie scenariuszy pracy poszczególnych systemów, tak aby jak najlepiej dopasować je do indywidualnych potrzeb domowników. Zaprogramować można tzw. sceny świetlne (natężenie określonych źródeł światła we wnętrzu) czy też podnoszenie się rolet o wybranej godzinie.

SPECJALNE ŁĄCZNIKI DLA KOMFORTU I BEZPIECZEŃSTWA

Łączniki wyposażone w różnego typu czujniki oraz same czujniki (np. do montażu podtynkowego) zapewniają domownikom poczucie bezpieczeństwa, a także wygodę. Nie musimy np. gasić światła, bo w przypadku łączników z zbudowanym czujnikiem ruchu, wyłącza się ono automatyczne po wyjściu z pomieszczenia (jak również włącza, gdy ktoś wchodzi do środka).

Elektroniczny czujnik ruchu do załączania źródeł światła LED i sprzętu sygnalizacyjnego w systemie alarmowym
Elektroniczny czujnik ruchu do załączania źródeł światła LED i sprzętu sygnalizacyjnego w systemie alarmowym. (fot. Ospel)

Z kolei łączniki czasowe (które mogą obsługiwać oświetlenie albo np. wentylację) umożliwiają ustawienie czasu działania określonego układu - w zakresie od kilkunastu sekund do kilkunastu minut. Jest to opcja przydatna np. w sypialni - światło samo gaśnie, gdy my jesteśmy już w łóżku. W przypadku popularnych urządzeń manualnych, po ustawieniu określonego czasu i naciśnięciu pokrętła, oświetlenie wyłącza się w zadanym momencie.

W sprzedaży znajdziemy też same czujniki do montażu wraz z łącznikami i gniazdami w jednej ramce instalacyjnej. Elektroniczny czujnik ruchu automatycznie uruchamia lampy czy sygnalizator systemu alarmowego po wykryciu ruchu w strefie swojego zasięgu. Zdrowie i życie domowników może uratować detektor gazu. W przypadku zagrożenia wydaje on sygnały świetlne i dźwiękowe, a nawet zamyka dopływ gazu poprzez elektrozawór. Podobnie działa czujnik zalania z sondą i zaworem - zamontowana przy podłodze sonda wykrywa wyciek, czujnik wydaje sygnały alarmowe, a elektrozawór odcina dopływ wody do budynku.

GNIAZDA RZADZIEJ UŻYWANYCH WTYCZEK

Oprócz typowych gniazd wtykowych (tzw. kontaktów), w salonie czy sypialni warto zawczasu zaplanować gniazda do instalacji teletechnicznych (telewizyjne, antenowe, głośnikowe, komputerowe, internetowe czy HDMI obsługujące technologię 3D) - do podłączenia komputera, telewizora i towarzyszących im sprzętów. W sprzedaży znajdziemy też gniazda do mikrofonów, kamer, projektorów, przewidziane do analogowego lub cyfrowego przesyłania treści multimedialnych (np. z odtwarzacza DVD/Blu-ray do telewizora albo z komputera do projektora).

Ciekawą propozycję stanowią ładowarki wyposażone w jedno lub dwa gniazda USB. Można do nich podłączyć smartfon, tablet bądź aparat fotograficzny.

Łącznik z podwójnym gniazdem USB
Wśród ładowarek mamy do wyboru rozmaite modele - z pojedynczym albo podwójnym gniazdem USB (fot. Legrand)
Łącznik-ładowarka w wersji indukcyjnej
Wśród ładowarek mamy do wyboru rozmaite modele - wersja indukcyjna (fot. Legrand)

W kuchniach i gabinetach montuje się niekiedy bloki zasilające - zestawy gniazd elektrycznych, multimedialnych czy teleinformatycznych, wysuwane teleskopowo z blatu szafki, stołu, biurka. Nieużywany w danej chwili blok jest estetycznie ukryty w meblu i zabezpieczony przed przypadkowym zalaniem. W przedpokoju warto zaplanować 1-2 gniazda do podłączania węża odkurzania centralnego.

Zestaw gniazd elektrycznych
Dawniej, gdy była potrzeba instalacji kilku gniazd obok siebie, umieszczano je w oddzielnych ramkach. Dziś stosuje się montaż modułowy, który na ogół znajduje zastosowanie w kuchni i salonie (fot. Livolo)

PRZYCISKI I GNIAZDA Z DIODAMI LED

Przyciski i gniazda delikatnie podświetlone z diodami LED wbudowanymi w obudowę, bez problemu można zlokalizować w ciemnych wnętrzach. Nie trzeba ich szukać po omacku. Podświetlone bywa małe okienko na obudowie, przycisk albo pierścień wokół niego. Diody występują w kolorze białym, pomarańczowym, czerwonym, niebieskim, zielonym. Pełnią zarówno funkcję podświetlenia, jak i wskaźnika napięcia lub włączenia. W niektórych modelach świecą się zatem cały czas, w innych tylko wtedy, gdy światło jest wyłączone.

Z kolei specjalne lampki do montażu podtynkowego to nieocenione rozwiązanie w ciemnych korytarzach albo przy schodach. Rozlokowane wzdłuż ich biegu znacząco podnoszą komfort i bezpieczeństwo mieszkańców. Niektóre światełka mogą być wyjmowane z uchwytu i używane jako latarka.

Łącznik podświetlany diodą LED
Wchodząc do ciemnego pomieszczenia docenimy proste rozwiązanie, jakim jest łącznik podświetlany diodą LED (fot. Ospel)

TECHNOLOGIA BEZ KABLA

Łączniki bezprzewodowe pozwalają wzbogacić istniejącą instalację o rozmaite funkcje. Na ogół urządzenia te używane są bowiem w przypadku modernizowanych systemów. Wystarczy je przymocować do ściany czy mebla, niekiedy wręcz nakleić na jego powierzchnię. Nie trzeba kuć ścian - aby poprowadzić w nich przewody elektryczne - ani przeprowadzać generalnego remontu w domu. Technologia bezprzewodowa pozwala też ominąć bariery architektoniczne. Zasięg zestawu osprzętu może wynosić nawet 50 m. Wymiana danych opiera się na komunikacji radiowej, Bluetooth, Wi-Fi lub zdalnym sterowaniu przez Internet.

Jak wybrać gniazdo wtykowe?

  • Produkty z automatycznymi zaciskami sprężynowymi będą znacznie szybsze w montażu niż te z zaciskami śrubowymi.

  • Istotny jest także mocny zaczep pazurków (ewentualnie na wkręty), zwiększający odporność na wyrwanie gniazda z puszki przy wyciąganiu wtyczki.

  • Kupujmy wyroby renomowanych producentów, opatrzone pełną informacją techniczną i znakiem CE. Kierujmy się przede wszystkim jakością, nie ceną.

  • W domach, w których są małe dzieci zaleca się montować urządzenia z przesłonami torów prądowych, które zapobiegają porażeniu prądem. Uniemożliwiają bowiem wkładanie doń niewłaściwych wtyczek i wąskich przedmiotów. W mechanizmie gniazda znajduje się specjalna zaślepka, uchylająca się dopiero pod naciskiem obu bolców wtyczki. Nie zostanie ona podniesiona, gdy dziecko włoży np. metalowy długopis do jednego z torów prądowych.

Małgorzata Kolmus
fot. otwierająca: Schneider Electric

aktualizacja: 2018-04-17

Dodaj komentarz

Zadaj pytanie naszemu ekspertowi
 
Prąd przez internet - nie trać energii na wysokie rachunki
Prąd przez internet - nie trać energii na wysokie rachunki Minimum formalności, szybka obsługa, a przede wszystkim niższe rachunki za energię elektryczną nawet o 30%. Czy wiesz, że rachunki za prąd ...
Seria lamp Frandsen Ball w ofercie ARCHONhome
Seria lamp Frandsen Ball w ofercie ARCHONhome Seria lamp Frandsen Ball poszerzyła kolekcję lamp miedzianych, które niezmiennie należą do bestsellerów.
Wisząca lampa wewnętrzna Worklight Dali Led Sensor
Wisząca lampa wewnętrzna Worklight Dali Led Sensor Nowością w ofercie firmy SPOTLINE jest profesjonalna wisząca lampa wewnętrzna, z wbudowanym czujnikiem ruchu i detektorem światła dziennego, ...
topowe produkty

Złączka instalacyjna WAGO 221 - bezpieczeństwo łączenia wszystkich rodzajów przewodów

Złączka instalacyjna WAGO 221 udowadnia, że łączenie przewodów może być nie tylko prostsze, lecz także bardziej trwałe. Kiedy w 2004 firma WAGO rozpoczęła produkcję złączek instalacyjnych z serii 222, wyznaczyły one zupełnie nowe standardy w zakresie komfortu korzystania i uniwersalności zastosowań. W zaledwie kilka lat po ich premierze WAGO udowodniło, że doskonałe można ciągle poprawić.

Budujemy Dom 6/2018

Tematem przewodnim najnowszego numeru BUDUJEMY DOM są dachy. W specjalnym poradniku inwestora i wykonawcy, przygotowanym wspólnie ze specjalistami z...

Tylko 9,95 zł

Klub Budujących Dom


Wypełniaj ankiety i zbieraj punkty
na bezpłatną prenumeratę
i inne nagrody

  • Polecamy również
    Czas na Wnętrze Vademecum Domu Energooszczędnego ABC Budowania Dom Polski Wnętrza Twój Dom Twój Styl
Wydanie tabletowe
Budujemy Dom
Mamy dla Ciebie prezent!
Zapisz się do bezpłatnego newslettera BudujemyDom.pl i pobierz GRATIS elektroniczne wydanie miesięcznika "Budujemy Dom".
W każdy czwartek otrzymasz darmowy
poradnik budowlany, a w nim:
  • aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego,
  • porady budowlane,
  • najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl,
  • zapowiedź raportu miesiąca dostępnego w serwisie
    w pełnej wersji.

Czas na wnętrze