Budujemy Dom

Ustawienie regulatora pogodowego

Artykuł na: 6-9 minut
Ustawienie regulatora pogodowego

Dobry regulator pogodowy zwalnia użytkownika kotła c.o. z konieczności korygowania temperatury wody grzewczej, gdy zmienia się temperatura zewnętrzna. Ale dobór ustawień kotła należy właśnie do niego. Instalator ma bowiem znikome szanse na to, by uruchamiając urządzenie, od razu wybrać te najwłaściwsze.

Po co mi regulator pogodowy, skoro mam w pokoju termostat z pokrętłem do regulacji temperatury?

Takie pytanie zadaje wielu kupujących nowoczesne urządzenia grzewcze. Aby na nie odpowiedzieć, trzeba przypomnieć, jaka jest rola kotła grzewczego. Otóż jego zadaniem jest "wpompowanie" do budynku takiej ilości ciepła, by pokryć straty związane z jego ucieczką przez ściany, dach, okna itd. A straty te zależą (niemal liniowo) od różnicy temperatury wewnątrz budynku i na świeżym powietrzu. W czasie mrozów ciepła potrzeba zatem więcej, niż wtedy, kiedy na zewnątrz jest tylko chłodno.

W czasach pieców kaflowych i prostych kotłów zasypowych, ilością przekazywanego do budynku ciepła użytkownik sterował na bieżąco, choć z niewielką precyzją – po prostu sypał na ruszt mniej lub więcej paliwa.

W epoce pierwszych kotłów gazowych pojawiły się proste regulatory pokojowe, na przykład w postaci zaworów grzejnikowych z głowicami termostatycznymi, które przymykały przepływ wody grzewczej, gdy w pomieszczeniu robiło się zbyt ciepło. Zwróćmy jednak uwagę, że taki sposób regulacji nie wpływa na temperaturę wody w samym kotle, a to przecież właśnie ona jest podstawowym parametrem, dostosowującym ilość wytwarzanego ciepła do rzeczywistego zapotrzebowania.

Do tego właśnie służy sterowanie pogodowe, wyposażone w czujnik temperatury na zewnątrz budynku. Na jej podstawie – oczywiście przy uwzględnieniu zadanej temperatury w pomieszczeniach – regulator kotła wylicza straty ciepła i określa pożądaną temperaturę wody grzewczej. Gdy np. robi się zimniej, sterownik podnosi temperaturę w kotle, zanim (!) nastąpi wychłodzenie pomieszczeń – większe straty ciepła są bowiem zrównoważone przez wzrost temperatury wody w obiegu c.o.

Rys. 1. Krzywe grzewcze dla zadanej temperatury pomieszczenia 20°C Rys. 2. Równoległe przesunięcie krzywej grzewczej
Rys. 1. Krzywe grzewcze dla zadanej temperatury pomieszczenia 20°C Rys. 2. Równoległe przesunięcie krzywej grzewczej

Skąd regulator wie, jak bardzo podnieść temperaturę w kotle, gdy na zewnątrz robi się zimniej np. o 10 stopni?

Opisują to tzw. krzywe grzewcze. W instrukcji obsługi każdego regulatora pogodowego znajdziemy rysunek bardzo zbliżony do rys. 1. Może być nawet identyczny, choć zdarza się też, że poszczególne krzywe grzewcze nie są opisane wartościami od 0,2 do 4, ale np. kolejnymi numerami od 1 do 20.

Co oznaczają te krzywe grzewcze? Popatrzmy na rys. 1. Wybór krzywej grzewczej 1,5 oznacza np., że gdy temperatura na zewnątrz będzie wynosić plus 10 stopni, kocioł będzie ogrzewał wodę do nieco ponad 40°C, natomiast gdy temperatura spadnie do 10 stopni poniżej zera, woda podgrzewana będzie do 70°C. Nietrudno zauważyć, że wybór krzywej grzewczej oznaczonej większą wartością (zwaną nachyleniem krzywej grzewczej), czyli bardziej stromej, spowoduje, że przy tej samej temperaturze zewnętrznej, kocioł będzie tłoczył do instalacji wodę o wyższej temperaturze (czyli więcej ciepła).

Zauważmy też, że przedstawiony na rys. 1 układ krzywych grzewczych dotyczy sytuacji, kiedy zadaną temperaturą pomieszczenia jest 20°C. Jeśli komuś to nie odpowiada i chce mieć np. 22°C, musi zażądać od kotła odpowiednio intensywniejszego grzania wody w całym zakresie temperatury zewnętrznej. Służy temu parametr opisywany w instrukcjach obsługi regulatorów jako przesunięcie krzywej grzewczej (ma on zazwyczaj wartość od -15 do +15°C albo – czysto poglądowo – np. od -10 do +10).

Górna krzywa na rys. 2 to krzywa o nachyleniu 1,5, ale przesunięta w górę tak, by przy plus 10 stopniach na zewnątrz temperatura wody kotłowej przekraczała 50°C, a przy minus 10 stopniach – osiągała 80°C, co zapewnia nagrzanie pomieszczeń domu do 22°C.

Jak wybrać właściwe nachylenie i przesunięcie krzywej grzewczej?

Najwłaściwsze ustawienie krzywej grzewczej zazwyczaj wymaga kilku podejść – metodą prób i błędów
Najwłaściwsze ustawienie krzywej grzewczej zazwyczaj wymaga kilku podejść – metodą prób i błędów. Instalator może pomóc, ale to zadanie zwykle spoczywa na użytkowniku kotła (fot. Viessmann)

Instalator kotła jest tu praktycznie bez szans. Teoretycznie można pokusić się o wyliczenia wynikające z projektu budynku, ale wszyscy wiemy, że – zwłaszcza w polskich warunkach – projekty mają niewiele wspólnego z rzeczywistością.

W praktyce przyjmuje się więc, że w przypadku nowych lub przyzwoicie ocieplonych budynków, dla obiegu grzejnikowego odpowiednia będzie krzywa z zakresu 1,0–1,5, a dla ogrzewania podłogowego z zakresu 0,2–0,4 (wydajność podłogówki jest dużo wrażliwsza na zmiany temperatury wody zasilającej, na szczęście ma ona sporą zdolność do tzw. samoregulacji). I takie też są zazwyczaj nastawy fabryczne regulatorów pogodowych.

Jeśli monter je koryguje, to tylko w sytuacji, gdy dom jest nieocieplony (korekta w górę) lub ocieplony bardzo dobrze (korekta w dół), z jednym wszakże wyjątkiem. Jeżeli świadomy użytkownik domu pamięta, że eksploatując poprzedni kocioł, niemający regulacji pogodowej, ustawiał przy największych mrozach temperaturę kotła na 65°C, to naturalny (por. rys. 1) będzie wybór krzywej 1,0, a nie 1,2, ani tym bardziej 1,5.

Nastawy fabryczne czy też dokonane przez instalatora najlepiej skorygujemy sami, bez wzywania fachowców. Otóż na początku sezonu grzewczego, gdy na dworze jest chłodno, zmieniamy przede wszystkim przesunięcie krzywej grzewczej – to ono ma bowiem większy wpływ na temperaturę w mieszkaniu. Z kolei podczas mrozów korygujemy nachylenie krzywej grzewczej, bo właśnie ten parametr ma wtedy decydujące znaczenie dla temperatury w pomieszczeniach i naszego komfortu cieplnego. Wszystkie operacje radzę wykonywać łagodnie, tzn. zmieniać wartość nachylenia czy przesunięcia o "jeden ząbek" i odczekać co najmniej jedną dobę przed wprowadzeniem następnej korekty.

Korekta krzywej grzewczej - na skróty

Zachowanie instalacji grzewczej Właściwe postępowanie
Zawsze jest za zimno Przesuwamy krzywą grzewczą w górę
Zawsze jest za ciepło Przesuwamy krzywą grzewczą w dół
Za zimno podczas mrozów Wybieramy bardziej stromą krzywą grzewczą
Za ciepło podczas mrozów Wybieramy mniej stromą krzywą grzewczą
Podczas mrozów OK, poza tym za chłodno Wybieramy mniej stromą krzywą grzewczą, nową krzywą przesuwamy w górę
Podczas mrozów OK, poza tym za ciepło Wybieramy bardziej stromą krzywą grzewczą, nową krzywą przesuwamy w dół

Czy nie może to odbywać się automatycznie?

Oczywiście, może, ale tylko w przypadku najnowszej generacji regulatorów pogodowych, wyposażonych również w czujniki temperatury wewnętrznej (a nie tylko w prosty termostat pokojowy typu włącz/wyłącz), które informują elektronikę, jak bardzo rzeczywista temperatura w budynku odbiega od zadanej, wprowadzonej na regulatorze.

Takie "pogodówki" są niestety wciąż dość drogie, pamiętać trzeba też zwykle o ustawieniu parametru "Automatyczne dostosowanie krzywej grzewczej" na "TAK". Posiadaczy regulatorów pogodowych starszej generacji, które nie są wyposażone w tak rozbudowaną automatykę, chciałbym jednak zapewnić, że nie mają większych powodów do zazdrości – kilka korekt ustawień nachylenia i przesunięcia krzywej grzewczej podczas pierwszego sezonu powinno wystarczyć, by w następnych latach eksploatacji kotła ograniczać się do włączania ogrzewania jesienią i wyłączania wiosną.

Adam Jamiołkowski
fot. otwierająca: Vaillant

aktualizacja: 2017-07-11

Dodaj komentarz

Zdaniem naszych Czytelników

Dom 100% ogrzewanie podłogowe + regulator podłogowy. Sterowanie podłogówką mam ustawione wbrew poradom wszelkiej maści ekspertów, tzn. wyższy parametr wieczorem i w nocy, niższy w dzień, gdy z zewnątrz dogrzewa słońce. Oczywiście metodą eksperymentów ustawione nachylenie krzywej ...

Gość Wbrew ekspertom

27 Mar 2018, 19:06

Automatyczne dopasowanie do temp wewn. pomieszczenia nie jest prostym przesunieciem rownoleglym krzywej grzewczej jak sugeruje Wasz tekst - to bardziej skomplikowane ale w instrukcjach pieca np. firmy Viessmann nie ma zadnych wyjasnien jak to dziala.Na rys 2 widac ukosna linie z temperaturami ...

Gość Fizyk

06 Gru 2013, 13:35

Chcesz wiedzieć więcej - zajrzyj na Forum.BudujemyDom.pl

Zadaj pytanie naszemu ekspertowi
 
 
Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Okres przetwarzania danych: Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania – czyli w tym konkretnym przypadku, do czasu udzielenia odpowiedzi. Masz prawo do: dostępu do Twoich danych, ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych lub ich przenoszenia. Możesz: odwołać zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych, zażądać, by Twoje wszystkie dane zostały usunięte. Podstawy prawne: art. 5, 6, 12, 13 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO). Czytaj więcej
Wszystkie kotły ATMOS w 5 klasie z dodatkowym certyfikatem EKODESIGN=EKOPROJEKT
Wszystkie kotły ATMOS w 5 klasie z dodatkowym certyfikatem EKODESIGN=EKOPROJEKT 1. Kocioł zgazujący drewno DC70GSX w nowoczesnej wersji uzyskał powiększoną do 280l komorę załadowczą. Maksymalna długość polan spalanych ...
Kocioł KOTREM i-Bio - 500 l w standardzie
Kocioł KOTREM i-Bio - 500 l w standardzie Zasobnik o pojemności 500 l w standardzie, klasa energetyczne A++ to tylko początek zalet kotła pelletowego i-Bio firmy KOTREM z Kłobucka.
De Dietrich świętował 20-lecie działalności w Polsce
De Dietrich świętował 20-lecie działalności w Polsce Firma De Dietrich Technika Grzewcza od 20 lat obecna jest na polskim rynku. Niewielki oddział z kilkuosobową załogą na przestrzeni lat przerodził ...

Kocioł na paliwo stałe - jaki wybrać?

Na co należy zwracać szczególną uwagę wybierając kocioł na paliwa stałe?

polecane produkty i technologie

Ekologiczne kotły - co należy o nich wiedzieć?

Zaawansowane konstrukcje nowoczesnych kotłów c.o. pozwalają uzyskać lepsze parametry spalania, są wydajniejsze energetycznie i bardziej przyjazne dla środowiska. Ekologiczne kotły z certyfikatem 5 KLASA ograniczają emisję szkodliwych dla środowiska związków i substancji, przez co korzystnie wpływają na środowisko, w którym żyjemy. 
Najbardziej znane marki
Kotły gazowe - ranking rozpoznawalności firm i produktów
Kotły na paliwo stałe - ranking rozpoznawalności firm i produktów

Budujemy Dom 7-8/2018

W tym wydaniu opisujemy zagadnienia związane z budową oszczędnego domu. Są to: przegrody zewnętrzne, wentylacja, ogrzewanie, kolektory słoneczne...

Tylko 9,95 zł

Klub Budujących Dom


Wypełniaj ankiety i zbieraj punkty
na bezpłatną prenumeratę
i inne nagrody

  • Polecamy również
    Czas na Wnętrze Dom Energooszczędny Vademecum ABC Budowania Dom Polski Wnętrza Twój Dom Twój Styl
Wydanie tabletowe
Budujemy Dom
Mamy dla Ciebie prezent!
Zapisz się do bezpłatnego newslettera BudujemyDom.pl i pobierz GRATIS elektroniczne wydanie miesięcznika "Budujemy Dom".
W każdy czwartek otrzymasz darmowy
poradnik budowlany, a w nim:
  • aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego,
  • porady budowlane,
  • najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl,
  • zapowiedź raportu miesiąca dostępnego w serwisie
    w pełnej wersji.

Czas na wnętrze