Budujemy Dom

Układamy kostkę brukową - poradnik praktyczny

Artykuł na: 17-22 minuty

W 11 krokach opisujemy, jak samodzielnie ułożyć kostkę brukową. Podpowiadamy, jakie narzędzia i materiały będą nam potrzebne oraz na co zwracać uwagę podczas realizacji.

Układamy kostkę brukową - poradnik praktyczny

Układanie kostki brukowej - krok 1. Potrzebne materiały

Układanie kostki brukowej - krok 1. Potrzebne materiały

Kształt i fakturę kostki należy dostosować do sposobu eksploatowania nawierzchni. Kostka z gładką powierzchnią będzie bardziej odporna za zabrudzenia, zaś z powierzchnią chropowatą wymagać będzie dodatkowej impregnacji. Ilość potrzebnego materiału określimy na podstawie pomiarów w terenie lub korzystając z przygotowanego projektu. W ten sam sposób wyliczymy liczbę krawężników.

Trudniejsza do oszacowania będzie objętość materiału na podbudowę - w przybliżeniu zrobimy to dopiero po korytowaniu i osadzeniu krawężników, wstępnie można przyjąć, że będzie to ok. 300 kg/m2 nawierzchni. Na 10 m2 warstwy podkładowej nawierzchni potrzebne będzie ok. 800 kg piasku i 50 kg cementu. Cement i piasek niezbędne będą też do osadzenia krawężników, dlatego warto kupić te materiały z zapasem. Poza tym konieczna bywa geowłóknina separująca podbudowę od grząskiego podłoża. Jeśli nawierzchnia wymaga zamontowania odwodnienia powierzchniowego, potrzebne będą elementy do odprowadzenia wody - kanał liniowy, rury kanalizacyjne.

Układanie kostki brukowej - krok 2. Odpowiednie narzędzia

Układanie kostki brukowej - krok 2. Odpowiednie narzędzia

Układając kostkę na niewielkiej powierzchni, asortyment narzędzi możemy ograniczyć do szpadla, grabi, taczki i ręcznego ubijaka, tzw. baby, oraz podstawowych przyrządów pomiarowych - długiej miarki, poziomnicy, palików i sznura. Do wyznaczenia trasy przydadzą się odcinki prętów zbrojeniowych o średnicy powyżej 12 mm. Jeżeli nawierzchnia będzie miała przynajmniej kilkadziesiąt metrów kwadratowych, powinniśmy użyć bardziej profesjonalnego sprzętu. Oprócz łopaty do korytowania, warto wynająć np. spycharko-ładowarkę, która szybko usunie ziemię i, w przypadku konieczności jej wywozu, załaduje na wywrotkę.

Do dokładnego wytyczenia i poziomowania nawierzchni służy poziomnica laserowa. Będziemy musieli skorzystać też z wypożyczalni maszyn budowlanych, gdzie wynajmiemy zagęszczarkę wibracyjną, niezbędną do utwardzenia podbudowy i osadzenia kostki brukowej. Nie obędziemy się także bez szablonu, który umożliwia staranne wyrównanie warstwy podkładowej.

Zobacz także
Jak się układa płyty betonowe wielkogabarytowe na podjazd, chodnik i taras?

Układanie kostki brukowej - krok 3. Wytyczenie powierzchni

Układanie kostki brukowej - krok 3. Wytyczenie powierzchni

Decydując się na samodzielne ułożenie kostki brukowej, warto przygotować nawet uproszczony projekt wrysowany w obszar działki z zaznaczeniem charakterystycznych wymiarów. Oczywiście, gdy mamy prowadzić prostą ścieżkę czy podjazd, nie jest to konieczne, ale przy bardziej skomplikowanych kształtach będzie to pomocne podczas wytyczania ich przebiegu w terenie. Musimy też ustalić wymiary nawierzchni oraz łączną długość jej krawędzi, by obliczyć ilości potrzebnych materiałów. Na posesji ze spadkiem, powinniśmy sprawdzić, jak będzie spływać woda z utwardzonej powierzchni i zaplanować sposób jej odprowadzenia.

Zaczynając prace na działce, w pierwszej kolejności ustalamy punkt bazowy, który posłuży do wyznaczania linii przebiegu nawierzchni, i wbijamy tam metalowy pręt. Bazę umieszczamy w charakterystycznym punkcie, np. przy bramie czy furtce, bądź wejściu do domu. Musimy też zaopatrzyć się w kilka dodatkowych prętów do zasygnalizowania miejsc załamania trasy i wskazania szerokości wykopu.

Do pręta bazowego mocujemy sznur, rozciągamy go do końca odcinka drogi lub jej załamania i wbijamy kolejny pręt. Od bazy odmierzamy szerokość przewidzianego dołu, wbijamy znacznik i sznurem wyznaczamy drugą równoległą linię do końca tego odcinka. Wzdłuż przebiegu sznura robimy szpadlem rowek, który utrwali w gruncie granice wykopu. W ten sposób możemy wyznaczyć całą długość nawierzchni - przekładając sznur na kolejne proste odcinki.

Układanie kostki brukowej - krok 4. Wyznaczanie łuku

Układanie kostki brukowej - krok 4. Wyznaczanie łuku

W przypadku drogi zaprojektowanej po łuku - zwłaszcza o małym promieniu - trzeba wskazać środek okręgu stycznego do prostych jej odcinków. Najpierw ustalamy punkty przecięcia się przedłużenia linii wyznaczających krawędzie wykopu i przez te punkty prowadzimy linię prostą (np. równo napiętą linkę), na której znajdujemy środek łuków o wymaganych promieniach. Promień zewnętrzny powinien być większy o szerokość wykopu. Wyznaczony punkt - środek łuku - należy utrwalić wbiciem kołka, który posłuży także do pomiarów przy układaniu krawężników.

Układanie kostki brukowej - krok 5. Korytowanie

Układanie kostki brukowej - krok 5. Korytowanie

Warstwy gruntu wzdłuż przebiegu planowanej ścieżki usuwa się na głębokość 15–20 cm. Wykopaną ziemię można wywieźć lub wykorzystać na działce. W przypadku budowy podjazdu dla samochodów osobowych, głębokość korytowania powinna być większa o 10-15 cm, a w przy trudnych miejscowych warunkach gruntowych - nawet więcej, jeśli niezbędne jest utworzenie dodatkowej warstwy drenującej. Szczególnie grunty gliniaste wymagają głębszego korytowania, pozwalającego na ułożenie grubszej warstwy stabilnej podbudowy. Dno wykopu ma być równe i mieć jednakową głębokość.

W razie prowadzenia drogi na nierównej, pofalowanej działce lub konieczności wyznaczenia spadku w określonym kierunku, wykop może mieć w różnych miejscach inną głębokość. Aby uzyskać odpowiednie dno, konieczne będzie stałe kontrolowanie korytowania. Jako linia odniesienia może posłużyć sznur rozciągnięty z zaprojektowanym nachyleniem - na pewnej wysokości nad wykopem - od którego co pewien czas zmierzymy odległość do dna wykonywanego rowu. W przypadku zrobienia tzw. przekopu (zejścia na większą głębokość), dna nie można wypełniać gruntem rodzimym, jego poziom trzeba później wyrównać materiałem podbudowy.

Układanie kostki brukowej - krok 6. Osadzenie krawężników

Układanie kostki brukowej - krok 6. Osadzenie krawężników

Krawężniki zapobiegają rozjeżdżaniu się kostki na boki i chronią przed zabrudzeniem nawierzchni ziemią z powierzchni nieutwardzonej. Standardowo wykorzystywane do tego celu są gotowe elementy płytowe w kolorystyce pasującej do nawierzchni. Krawężniki najczęściej mają wysokość 20 cm, długość ok. 50 cm i nadają się do oporowania brzegów nawierzchni o prostoliniowym zarysie, przewidzianej do ruchu pieszego lub sporadycznie także do użytkowanie przez samochody osobowe. Na podjazdach o intensywnym ruchu kołowym lepiej zamontować masywniejsze krawężniki drogowe.

W przypadku przebiegu linii brzegowej kostki po łukach o małym promieniu, warto zwykłe krawężniki zastąpić betonową palisadą, która pozwoli na łatwe uzyskanie estetycznych krawędzi o dowolnym kształcie. Niezależnie od rodzaju elementów brzegowych, trzeba je układać w takim rozstawieniu, aby nie było konieczności docinania kostki. Odległość tę najlepiej ustalić przez ułożenie na równym podłożu 2 lub 3 rzędów kostki o przewidzianej szerokości. Szerokość korytowania powinna być o tyle większa, aby zmieściły się tam krawężniki oraz zachowany został dostęp od strony rodzimego gruntu. W razie potrzeby, dodatkowo wybieramy grunt wzdłuż brzegów wykopu.

Pracę rozpoczynamy od wstępnego ustawienia skrajnych krawężników na obu końcach prostych odcinków planowanej drogi. Prowizorycznie stabilizujemy je, np. obustronnie wbitymi kołkami czy metalowymi prętami, wskazując najpierw ich docelowe rozstawienie. Następnie ustalamy usytuowanie w poziomie, regulując wysokość wyniesienia nad grunt, a także wymagany poziom albo nachylenie. Niezwykle pomocna do tego będzie poziomnica laserowa, którą wyznaczymy poziom na całej długości ścieżki. Ze względu na widoczność plamki światła lasera, pomiary lepiej przeprowadzić przy pochmurnej pogodzie lub wieczorem.

Z dużą dokładnością położenie krawężników ustalimy też przy użyciu długiego węża wodnego (poziomnicy wodnej) lub mniej precyzyjnie - napiętym sznurem z przyłożoną poziomnicą. Po ustawieniu skrajnych krawężników, na ich końcach wbijamy stalowe pręty, które posłużą do mocowania sznura wyznaczającego umiejscowienie pozostałych elementów. Ich wierzchnią krawędź wykorzystamy później jako bazę do wyrównania warstwy podkładowej, dlatego jedną stronę trzeba odpowiednio obniżyć, by zapewnić - jeśli jest wymagane - poprzeczne nachylenie nawierzchni.

Krawężniki osadza się w warstwie półsuchego betonu formującego trójkątny fundament, sięgający do wysokości ok. 10 cm od jego podstawy. Po wstępnym związaniu betonu, płyty krawężnikowe obsypuje się na zewnątrz gruntem rodzimym, od środka – warstwą podbudowy. Krawężniki (lub inny materiał) układa się także na poprzecznych zakończeniach nawierzchni.

Układanie kostki brukowej - krok 7. Podbudowa z kruszywa

Układanie kostki brukowej - krok 7. Podbudowa z kruszywa

Kolejny etap realizacji nawierzchni to utworzenie podbudowy ze stabilnego kruszywa. Grubość tej warstwy zależy od przewidywanego obciążenia, rodzaju gruntu i związana jest ściśle z głębokością korytowania. Orientacyjnie można przyjąć, że grubość tej warstwy pod podjazd to 10-15 cm w wykopie o głębokości ok. 25 cm. Na gruntach gliniastych i o wysokim poziomie wód gruntowych czy okresowym zaleganiu wody opadowej na powierzchni, na dnie dołu warto ułożyć geowłókninę, która zapobiegnie mieszaniu się podbudowy z nawodnionym gruntem.

Jako podbudowę pod duże obciążenia najlepiej użyć drogowego kruszywa łamanego (o tzw. uziarnieniu ciągłym), betonowego (pochodzącego z recyklingu) lub gruboziarnistej pospółki. Każda warstwa materiału (grubości 10-15 cm) wsypywana o wykopu wymaga ubicia zagęszczarką wibracyjną. Podczas tych czynności sprawdzamy grubość materiału w wielu miejscach, mierząc odległość od powierzchni do łaty czy deski opartej na krawężnikach. Krawężniki trzeba też podeprzeć od strony gruntu - ugniatając ziemię w szczelinie brzegowej. Zabezpieczy to przed ich przemieszczeniem w wyniku wibrowania podbudowy.

Układanie kostki brukowej - krok 8. Warstwa podkładowa

Układanie kostki brukowej - krok 6. Warstwa podkładowaUkładanie kostki brukowej - krok 8. Warstwa podkładowa

Na warstwie podbudowy musimy uzyskać poduszkę, wyrównującą podłoże pod kostkę i zapewniającą jej stabilizację. Podsypkę o grubości ok. 5 cm utworzy warstwa piasku wymieszanego z cementem, który zwiąże ziarna piasku, chroniąc je przed wypłukaniem przez wodę. Taki materiał twardnieje pod wpływem wilgotności podłoża i opadów deszczu. Stabilizowanie cementem jest niezbędne, gdy nawierzchnia przygotowywana jest ze spadkiem.

Na warstwę podkładową najlepiej nadaje się piasek płukany. Miesza się go z cementem po jego rozsypaniu. Po wstępnym wyrównaniu tej warstwy równomiernie rozsypujemy na niej cement - 25 kg worek powinien wystarczyć na ok. 5 m2 powierzchni. Mieszanie wykonujemy na sucho, aby uniknąć zabrudzenia powierzchni zaprawą. Na małej płaszczyźnie wystarczą grabie, na większej - wygodniejsze będzie użycie glebogryzarki.

Układanie kostki brukowej - krok 9. Wyrównanie podkładu

Układanie kostki brukowej - krok 9. Wyrównanie podkładu

Do dokładnego wyrównania powierzchni podkładu posłuży szablon, prowadzony po powierzchni krawężników, którym ściągniemy nadmiar podsypki i zasypiemy dołki. Można wyciąć go z deski o ok. 0,5 m dłuższej niż odległość między krawężnikami. Jej oba końce zwężamy o grubość kostki, uwzględniając wysokość wystawania krawężników nad docelową nawierzchnię pomniejszoną o 1 cm i na takiej długości, która pozostawi pełną szerokość deski na odcinku o 20-30 cm krótszym od rozstawu krawężników.

Przykładowo przy szerokości ścieżki wynoszącej 1 m, kostce o grubości 6 cm i krawężnikach wystających na 3 cm, w desce o długości 1,5 m i szerokości 15 cm na obu końcach wycinamy klocki o wymiarach 35 × 8 cm - tworząc szablon w kształcie T.

Można też go zrobić, skręcając dwie deski o różnych długościach, z przesunięciem ich na szerokości. Szablon ustawiamy wycięciami na wierzchu krawężników i przesuwamy go ruchem wahadłowym wzdłuż nawierzchni. Nadmiar zgarniętej podsypki zbieramy kielnią, a pozostałe po przejściu szablonu wgłębienia zasypujemy i ponownie wyrównujemy. Po ściągnięciu podkładu szablonem powinien on formować równą powierzchnię na poziomie ok. 1 cm wyższym niż planowany do ułożenia kostki. Ten nadmiar pozwoli na utworzenie równej nawierzchni po jej zawibrowaniu i osadzenie kostki w podłożu.

Układanie kostki brukowej - krok 10. Układanie kostki

Układanie kostki brukowej - krok 8. Układanie kostkiUkładanie kostki brukowej - krok 10. Układanie kostki

Na wyrównanym podkładzie kostkę układamy poprzecznymi rzędami, stojąc na już położonej nawierzchni. Wygodniej będzie korzystać z pomocy drugiej osoby, która dowiezie i poda materiał. Ze względu na możliwość wystąpienia rozmaitych odcieni materiału z różnych partii produkcyjnych, wskazane jest mieszanie kostek pochodzących z przynajmniej trzech palet. W założeniu konieczność docinania kostki powinniśmy ograniczyć do minimum i kupić odpowiednią liczbę wersji połówkowych, co wyraźnie usprawni realizowanie nawierzchni.

Oczywiście, decydujące znaczenie będzie miało zaprojektowanie takiej szerokości ścieżek i podjazdu, aby stanowiły one wielokrotność wymiarów kostki. Krawężniki warto rozstawić w odległości zapewniającej niewielki luz. Nie można kłaść kostki na wcisk między obramowanie, zbyt szerokie elementy trzeba przeciąć. Wystarczy do tego celu szlifierka kątowa z tarczą diamentową, a w przypadku zbyt małej jej średnicy - cięcie wykonujemy obustronnie. Kostka w trakcie cięcia musi być unieruchomiona, np. ściskiem śrubowym, co umożliwi bezpieczne i precyzyjne przecinanie.

Podczas tych prac należy zabezpieczyć się też przed pyłem, zakładając maskę ochronną. Po uzupełnieniu pokrycia wymagającego przycięcia, np. w miejscach zainstalowania odwodnienia czy słupów oświetleniowych, nawierzchnia jest gotowa do wykończenia.

Układanie kostki brukowej - krok 11. Zagęszczenie i posypka z piasku

Układanie kostki brukowej - krok 11. Zagęszczenie i posypka z piasku

Zagęszczenie podłoża pod kostką przy użyciu wibratora płytowego spowoduje równomierne jej osiadanie i uzyskanie równej powierzchni traktu. Przeprowadzając wibrowanie w określonej kolejności, możemy w pewnym stopniu profilować kształt, np. utworzyć niewielkie obustronne nachylenie ścieżki. Efekt taki osiągniemy, kierując wibrator najpierw wzdłuż obu krawędzi i sukcesywnie zbliżając się do środka. Proces zagęszczania można uznać za zakończony, jeśli przed płytą wibratora nie pozostaje wyczuwalny uskok na granicy pracy maszyny, a nawierzchnia po zawibrowaniu osiadła o ok. 1 cm.

Ostatnim etapem jest rozsypanie na powierzchni drobnego piasku, który wnikając w szczeliny, zaklinuje kostki między sobą. Po zmieceniu nadmiaru piasku nawierzchnia gotowa jest już do użytku. Można też zabezpieczyć ją impregnatem zmniejszającym nasiąkliwość, co ułatwi utrzymanie nawierzchni w czystości i ożywi barwę.

Etapy układania kostki brukowej

Podsypka piaskowa po korytowaniu z zaznaczonymi poziomami brukowania Zagęszczanie podbudowy
Etap pierwszy: Podsypka piaskowa po korytowaniu z zaznaczonymi poziomami brukowania (fot. Libet) Etap drugi: Zagęszczanie podbudowy
(fot. Libet)
Mieszanie podsypki piaskowej z cementową Poziomowanie podłoża
Etap trzeci: Mieszanie podsypki piaskowej z cementową (fot. Libet) Etap czwarty: Poziomowanie podłoża
(fot. Libet)
Wyrównywanie powierzchni podsypki według wyznaczonych poziomów Układanie kostki
Etap piąty: Wyrównywanie powierzchni podsypki według wyznaczonych poziomów (fot. Libet) Etap szósty: Układanie kostki (fot. Libet)
Przygotowanie brzegów przed oporowaniem Oporowanie
Etap siódmy: Przygotowanie brzegów przed oporowaniem (fot. Libet) Etap ósmy: Oporowanie (fot. Libet)
Utwardzanie podłoża Piaskowanie fug
Etap dziewiąty: Utwardzanie podłoża
(fot. Libet)
Etap dziesiąty: Piaskowanie fug (fot. Libet)

Cezary Jankowski
fot. otwierająca: Dreamstime

aktualizacja: 2018-12-21

Dodaj komentarz

Zdaniem naszych Czytelników

super porada jak ułożyć kostke bez owijania w bawełne

Gość adam

28 Paź 2018, 07:53

Dodatek cementu zabezpiecza przede wszystkim przed wypłukiwaniem piasku przy intensywnym spływie powierzchniowym, na pochyleniach jak i wgłąb gruntu przy stabilizowaniu podłoża gruboziarnistym kruszywem. Chroni też przed " rozjeżdżaniu się" kostki przy niezbyt pewnym oporowaniu ...

Budujemy Dom - budownictwo i instalacje

12 Wrz 2018, 11:41

Piaskowi z cementem daleko do chudego betonu. Mieszanie piasku z cementem jest popularne bo to bardzo łatwy sposób na ustabilizowanie tej warstwy. Nawet gdy piasek jest słabej jakości i nie daje się porządnie zagęścić. Osobiście jednak nie jestem zwolennikiem tego rozwiązania. ...

Budujemy Dom - porady budowlane i instalacyjne

12 Wrz 2018, 07:19

Pokaż wszystkie komentarze Chcesz wiedzieć więcej - zajrzyj na Forum.BudujemyDom.pl
Zadaj pytanie naszemu ekspertowi
 
 
Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Okres przetwarzania danych: Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania – czyli w tym konkretnym przypadku, do czasu udzielenia odpowiedzi. Masz prawo do: dostępu do Twoich danych, ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych lub ich przenoszenia. Możesz: odwołać zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych, zażądać, by Twoje wszystkie dane zostały usunięte. Podstawy prawne: art. 5, 6, 12, 13 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO). Czytaj więcej
Beton DECO STELLO - nawierzchnia, która świeci
Beton DECO STELLO - nawierzchnia, która świeci Monolityczny beton nawierzchniowy to trwały i odporny na obciążenia materiał. Dzięki technologii barwienia w masie, stosowanej w produktach ...
Bruki klinkierowe Vandersanden - naturalny materiał nawierzchniowy
Bruki klinkierowe Vandersanden - naturalny materiał nawierzchniowy Bruki klinkierowe Vandersanden są naturalnym materiałem nawierzchniowym, wypalanym z gliny i piasku. Są przyjazne dla środowiska, ponieważ ...
Renowator koloru do kostki brukowej Botament PF 1
Renowator koloru do kostki brukowej Botament PF 1 Renowator koloru do kostki brukowej Botament PF 1 to łatwy i szybki sposób na metamorfozę otoczenia wokół domu. Botament PF 1 zachowuje ...

Jak radzić sobie z glonami w zbiorniku wodnym?

Poprzedniego lata miałem dość duże problemy z nadmiernym rozrostem glonów w stawie (zbiornik wodny). Konkurowały z rybami o przestrzeń i zmieniły kolor wody na burozielony. Co robić, aby uniknąć podobnego kłopotu w nadchodzącym sezonie?

polecane produkty i technologie

MOSER: Rozdzielnice podziemne z serii TerraMo

Nowoczesne systemy zasilania podziemnego do użytkowania wewnątrz i na zewnątrz są idealnym rozwiązaniem wszędzie tam, gdzie nie możemy zainstalować ogólnodostępnych, stałych źródeł zasilania. Dzięki odpowiednio zaprojektowanej konstrukcji urządzenie nie przeszkadza podczas normalnego użytkowania powierzchni oraz nie pozwala na ingerencję osób postronnych. Kiedy zaistnieje potrzeba skorzystania z źródeł zasilania, wystarczy przekręcić klucz!

Budujemy Dom 11-12/2018

Tradycyjnie nasze ostatnie wydanie w roku poświęcone jest remontom i modernizacjom. Informacje zawarte w artykułach przydadzą się przede wszystkim...

Tylko 9,95 zł

Klub Budujących Dom


Wypełniaj ankiety i zbieraj punkty
na bezpłatną prenumeratę
i inne nagrody

  • Polecamy również
    Czas na Wnętrze Dom Energooszczędny Vademecum ABC Budowania Dom Polski Wnętrza Twój Dom Twój Styl
Wydanie tabletowe
Przeczytaj najnowsze wydanie magazynu Budujemy Dom
Magazyn BudujemyDom
Zamów cotygodniowy poradnik
Cotygodniowy poradnik
W każdy czwartek otrzymasz darmowy poradnik budowlany, a w nim:
- aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego,
- porady budowlane,
- najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl
i odbierz prezent
Odbierz prezent
Zapisz się do bezpłatnego poradnika BudujemyDom.pl i pobierz GRATIS elektroniczne wydanie miesięcznika "Czas na Wnętrze".