Budujemy Dom

Strefa magazynu / Budujemy Dom 09/2005

Kup bieżący numer Kup e-Wydanie Zaprenumeruj e-Prenumerata Na tablety

Czas na niepogodę

Rys. 1 - Rzygacz zamiast rury spustowej (fot. Perez)Orynnowanie to instalacja niedoceniana przez architektów, a przez to często pomijana w wizualizacjach. Spełnia jednak bardzo ważną rolę. Po pierwsze – chroni ściany i fundament przed zalaniem, a więc istotnie wpływa na trwałość budynku. Po drugie jest nieodłącznym "towarzyszem" elewacji i decyduje...
Rys. 1 - Rzygacz zamiast rury spustowej (fot. Perez)

Orynnowanie to instalacja niedoceniana przez architektów, a przez to często pomijana w wizualizacjach. Spełnia jednak bardzo ważną rolę. Po pierwsze – chroni ściany i fundament przed zalaniem, a więc istotnie wpływa na trwałość budynku. Po drugie jest nieodłącznym "towarzyszem" elewacji i decyduje o wizualnym odbiorze całości.

Na rynku mamy do wyboru systemy rynnowe z tworzywa sztucznego lub metalu, a dla inwestorów i projektantów poszukujących bardziej wyrafinowanych form – także z drewna.

Niezależnie od materiału, z jakiego są wykonane, powinny być szczelne – by skutecznie odprowadzały wodę opadową z dachu i wytrzymałe – by wytrzymały napór deszczu i śniegu.

Na system rynnowy składają się poziome rynny (f 10-12,5 cm) i pionowe rury spustowe (f 7-10 cm), a także elementy mocujące (haki, rynhaki, rynhaki obrotowe) i łączeniowe (złączki, zatrzaski). Rynny z rurami połączone są lejem (mogą być dekoracyjne).

Najlepiej korzystać z systemu jednego producenta – wówczas wszystkie elementy będą do siebie pasować.

Najczęściej spotykane przekroje rynien są: półokrągłe – wytrzymałe na obciążenia, prostokątne –"współgrają" z bryłą budynku, półeliptyczne – o dobrej przepustowości (bywają stosowane przy dużych połaciach), trapezowe, skrzyniowe – o budowie komorowej oraz w formie gzymsu – zdobią elewację.

Podobnie rury spustowe – mogą być okrągłe, kwadratowe etc. Montowane są przy krawędzi okapu, pośrodku, albo poza nim – na ścianie szczytowej.

Ciekawą alternatywą dla rur spustowych są łańcuchy lub rzygacze rys. 1. Łańcuch (ocynkowanie chroni przed rdzą) powinien być utwierdzony np. w stopce betonowej, by nie miał możliwości ruchu na boki. Zimą, oblodzony, może być ciężki, a to wymaga wzmocnienia konstrukcji.

Rzygacze na ogół mają postać zwierzęcych głów (smoka, krokodyla), a woda tryska z dużą siłą – stąd nazwa. Odpowiednio zaprojektowane zdobią elewację.

W obu przypadkach miejsce, gdzie będzie spadała woda najlepiej wyłożyć łamanym kruszywem. Należy także zwrócić uwagę na odpowiednie wysunięcie okapu i wysokość cokołu.

{mospagebreak}
Rys. 2 - Budowa rynny stalowej (fot. Plannja)

Rynny z tworzywa sztucznego

Rynny z tworzywa sztucznego, mówiąc potocznie – PVC, zdobywają coraz więcej zwolenników. Wykończenie akrylem, tlenkiem tytanu lub stabilizowanie promieniami UV zwiększa odporność na uszkodzenia mechaniczne i warunki atmosferyczne, co jest przydatne w klimacie nadmorskim lub rejonach, gdzie padają kwaśne deszcze.

Nie wymagają konserwacji i odnawiania. Są odporne na korozję. Dzięki barwieniu w masie nie widać zarysowań, a jeśli już – wystarczy zastosować specjalną pastę renowacyjną. Uszkodzone odcinki natomiast wymienia się na nowe.

Rynny z PVC dostępne są w wielu kolorach, także imitujących stal lub miedź.

Rynny stalowe ocynkowane

Wśród rynien metalowych cieszą się największym powodzeniem.

Choć wyłącznie ocynkowane powoli odchodzą w niepamięć, to udoskonalone lakierem, powłoką (poliestrową, HBP, plastizolową, puralową – odporniejsza od pozostałych) i tytancynkiem mają się całkiem nieźle – głównie za sprawą zwiększonej trwałości, odporności na korozję i uszkodzenia mechaniczne.

Wadą jest konieczność konserwacji i sprawdzania, czy nie powstały ogniska korozji rys. 2.

Rynny aluminiowe

Pokryte lakierem, farbą, poliestrem lub akrylem. Można zamówić gotowe lub dokonać obróbki na placu budowy. Aluminium dobrze łączy się z innymi metalami, z wyjątkiem miedzi. Jest lekkie i odporne na wahania temperatur. Nie wymaga konserwacji i nie rdzewieje, a nawet przeciwnie – wytwarza własną powłokę zabezpieczającą przed korozją.

Rynny tytanowo-cynkowe

Jeszcze do lat 60-tych ubiegłego wieku cynk występował w czystej postaci. Dziś rynny wykonywane są z blachy ze stopu cynku (99%), uszlachetnionego dodatkowo tytanem, miedzią i aluminium. Tytancynk z czasem się utlenia i, podobnie jak miedź, pokrywa patyną (zielonkawym nalotem), co w naturalny sposób zapobiega postępowi korozji.

{mospagebreak}

Rynny miedziane

Najczęściej są stosowane na obiektach reprezentacyjnych, zabytkowych a także trudno dostępnych. Zwykle stanowią uzupełnienie pokrycia dachowego z tego samego materiału. Są produkowane z czystej miedzi (z czasem pokrywają się naturalną patyną) albo powlekanej cynkiem, bądź akrylem. Nie mogą być stosowane przy pokryciu dachowym ze stali lub aluminium – miedź będzie wówczas korodować.

System mieszany

Na osobne potraktowanie zasługuje system mieszany: metalowe rynny – najczęściej stalowe i rury spustowe z tworzywa sztucznego. System łączy w sobie zalety obu rozwiązań. Metal ma większą wytrzymałość na zerwania i jest bardziej podatny na skoki temperatur. Natomiast PVC nie ulega korozji, jest tańsze i lżejsze, co ułatwia montaż.

Rynny drewniane

Doskonale uzupełniają dachy kryte gontem lub wiórami, rzadziej strzechą – tu na ogół wystarczy odpowiednio wysunięty okap.

Najczęściej stosuje się jodłę, świerk lub nieco droższy modrzew. Drewno musi być starannie wyselekcjonowane i pozbawione skrętu włókien.

Rynny tego typu mogą być klejone z kantówki albo wytwarzane z jednolitego materiału. Uboższą wersją jest rynna zbita z dwóch desek w kształcie litery ,,V”.

Od wewnątrz rynny są wyłożone powłoką bitumiczną, rzadziej wybite blachą albo zwęglone i następnie olejowane.

Z przyczyn ekonomicznych i – jak niektórzy twierdzą – estetycznych, do rynien drewnianych zaleca się łańcuchy zamiast kosztownych rur spustowych. Wodę można także odprowadzić bezpośrednio na ziemię.

Błędy wykonawcze powinny być widoczne już po kilku silnych ulewach i mocnym słońcu. Można je poznać po wypaczeniu rynien.

Estetyka

Estetyka systemu rynnowego jest niezwykle ważna. Tak widoczny detal elewacji warto zharmonizować kolorystycznie z pokryciem dachowym, balustradą, podmurówką, podbitką lub kominem.

Zbliżone tonacje mogą dyskretnie ukryć instalację. Kontrast natomiast, o ile nie jest świadomym zamierzeniem, niepotrzebnie ją wyeksponuje i wizualnie ,,rozbije” bryłę. Podkreśla także błędy wykonawcze.

Między rurami spustowymi można poprowadzić najwyżej trzy załamania. Toteż wszelkie przełamania krawędzi – w postaci lukarn, ,,wolich oczek”, wykuszy, zadaszeń, a także tarasów i balkonów – wymuszają konieczność poprowadzenia dodatkowego spustu. Warto pamiętać o tym, by orynnowanie projektować już na etapie kształtowania bryły domu. Wówczas tworzy się kompozycyjną całość.

{mospagebreak}
Rys. 3 - Rynna z siatką ochronną (fot. Marley)

Akcesoria dodatkowe

Systemy rynnowe mogą być uzupełnione całą gamą dodatkowych akcesoriów. Kosz do leja spustowego i siatka do rynien rys. 3 zapobiegają wpadaniu liści lub większych zanieczyszczeń, a także zakładaniu gniazd przez ptaki. Kable grzewcze nie pozwolą zimą na zamarznięcie wody w rynnach. Filtry, rewizje (czyszczaki – mają kratkę i otwieraną klapę), wpusty deszczowe z osadnikiem – to urządzenia wyłapujące zanieczyszczenia z instalacji. Łapacz wody z przyłączem węża ogrodowego pozwala na podlewanie ogródka.

Co dalej?

Zasadniczo za koniec instalacji rynnowej przyjmuje się wylot rury spustowej. Niemniej wodę należy odsunąć od domu tak, by nie zawilgacała ścian i fundamentów. Jest kilka możliwości:

  • rozprowadzenie po posesji;
  • przedłużenie rury spustowej;
  • kształtki betonowe.
Istnieje także możliwość odprowadzenia deszczówki do kanalizacji:
  • bezpośrednio;
  • poprzez odwodnienie liniowe;
  • poprzez drenaż opaskowy (szerzej na temat drenażu pisaliśmy w numerze 06/2005 www.budujemydom.pl).

    Anna Laszuk

Dalszy ciąg artykułu w wydaniu papierowym Budujemy Dom 09/2005
Kup ten numer
Wydanie papierowe Wydanie elektroniczne Przejrzyj ten numer

Budujemy Dom 09/2005

Kup ten numer
Wydanie papierowe Wydanie elektroniczne
Pozostałe artykuły
Klub Budujących Dom


Wypełniaj ankiety i zbieraj punkty
na bezpłatną prenumeratę
i inne nagrody

  • Polecamy również
    Czas na Wnętrze Vademecum Domu Energooszczędnego ABC Budowania Dom Polski Wnętrza Twój Dom Twój Styl
Wydanie tabletowe
Budujemy Dom
Mamy dla Ciebie prezent!
Zapisz się do bezpłatnego newslettera BudujemyDom.pl i pobierz GRATIS elektroniczne wydanie miesięcznika "Budujemy Dom".
W każdy czwartek otrzymasz darmowy
poradnik budowlany, a w nim:
  • aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego,
  • porady budowlane,
  • najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl,
  • zapowiedź raportu miesiąca dostępnego w serwisie
    w pełnej wersji.

Czas na wnętrze