Budujemy Dom
Wokół domu / Ogród / Artykuły

Ogród zimowy

Ogrody zimowe znowu są modne, choć można je znaleźć w niewielu projektach. Najczęściej przylegają do budynku, a ich zadaniem jest powiększenie przestrzeni użytkowej domu. Odpowiednio usytuowana może jednak poprawić jego tzw. bilans cieplny.

Rozważając powiększenie naszego domu o ogród zimowy zastanówmy się przede wszystkim, jakie funkcje powinien on spełniać. Czy ma być zimową przechowalnią delikatnych roślin ogrodowych i tych domowych, które tę porę roku lubią spędzać w chłodzie?

Czy ma również umożliwić nam zmniejszenie wydatków ponoszonych na ogrzewanie domu? Kolejna decyzja dotyczy wpasowania ogrodu zimowego w bryłę budynku. Często do budowy oranżerii wykorzystuje się istniejący taras, ale warto skonsultować się z architektem, który zaproponuje najkorzystniejsze umieszczenie ogrodu i jego kształt.

Właściwe miejsce

Korzystanie z oranżerii jest przyjemne, jeśli widok z niej otwiera się na ogród. Dlatego nie powinna być sytuowana blisko płotu sąsiada czy ulicy. Bezpośrednie wyjście do ogrodu powoduje, że jest łącznikiem pomiędzy wnętrzem domu a otoczeniem.

Orientacja względem stron świata, czyli nasłonecznienie ogrodu zimowego ma znaczenie przede wszystkim dla roślin, które będziemy hodowali, ale jest też istotna dla bilansu energetycznego budynku. Oranżeria bowiem jest buforem cieplnym (zwanym też śluzą klimatyczną), który w chłodnych porach roku zapobiega ucieczce ciepła z domu, latem zaś przejmuje promieniowanie słoneczne, dzięki czemu we wnętrzach jest chłodniej.
  • Ogród południowy – jest najlepiej nasłoneczniony przez cały dzień i o każdej porze roku. Wymaga więc szczególnie skutecznej wentylacji oraz zacieniania wnętrza – warto rozważyć wstawienie szyb przeciwsłonecznych. W tym ogrodzie szczególnie dobrze będą się czuły rośliny delikatne, także egzotyczne.
  • Ogród wschodni – również w tym przypadku intensywne, choć krótsze nasłonecznienie zmusza do starannego wentylowania i zacieniania pomieszczenia. Można tutaj uprawiać większość roślin domowych.
  • Ogród zachodni – duże nasłonecznienie po południu zmusza do intensywnego wietrzenia i zacieniania pomieszczenia przede wszystkim w lecie. W zimie słońce jest już tak nisko, że nie jest to konieczne. Ogród zachodni dobrze sprawdza się jako „zimowisko” dla roślin.
  • Ogród północny – jest najmniej korzystny. Utrzymają się w nim tylko gatunki lubiące cień, a tych jest niewiele. Mogą natomiast być przechowywane tutaj te rośliny, które do zimowego spoczynku potrzebują mało światła. Panujące w północnym ogrodzie warunki można poprawić stosując sztuczne doświetlanie. Konieczne są jednak specjalne żarówki – kosztowne i stosunkowo trudno dostępne.

Ogrzewany ogród zimowy
Ogrzewany ogród powiększy przestrzeń mieszkalną domu (fot. TS Polska)
Jaki ogród

Zależnie od przeznaczenia ogród zimowy może być ogrzewany lub nie.

Ogród zimowy ogrzewany
, tzw. ciepły, użytkuje się przez cały rok. Można w nim uprawiać delikatne i wymagające wyższych temperatur rośliny doniczkowe, jak też urządzić w nim jadalnię czy dodatkowy salon. Konstrukcję wykonuje się z profili tzw. ciepłych. Szczególnie ważny jest też rodzaj przeszklenia.

Ponadto w pomieszczeniu musi być zainstalowane ogrzewanie. Najczęściej doprowadza się instalację c.o. Z punktu widzenia rozkładu temperatury szczególnie korzystne jest ogrzewanie podłogowe oraz kanałowe – w ten sposób pomieszczenie jest ogrzane równomiernie.

Jeśli rozważamy zrobienie ogrzewania podłogowego, to w tym momencie musimy zadecydować o tym, w jaki sposób chcemy eksponować rośliny. Możliwe jest bowiem uprawianie ich w dużych, zatem ciężkich i trudnych do przestawienia pojemnikach, a nawet na miniaturowych rabatkach na stałe połączonych z podłożem, obramowanych np. cegłami klinkierowymi, drewnianą palisadą czy piaskowcem.

Oczywiste jest, że fragmenty podłogi, na których będą na stałe umieszczone rośliny nie powinny być podgrzewane. Jeśli decyzję dotyczącą hodowli roślin chcemy odłożyć na później, możemy powiesić na ścianie, będącej jednocześnie ścianą domu, wodne grzejniki c.o. To rozwiązanie jednak, jakkolwiek najłatwiejsze do wykonania, jest jednocześnie najmniej estetyczne.

Ogród zimowy - przykładowa konstrukcja
Konstrukcja ogrodu musi oprzeć się naporowi wiatru i śniegu; z drewna klejonego warstwowo robi się także profile łukowe (fot. Gracja)

Jeśli nie planujemy używania oranżerii przez cały rok wystarczy ogród zimowy nieogrzewany, czyli tzw. zimny. W zimie utrzymuje się w nim temperatura na poziomie 5-15°C i raczej nie spada poniżej zera. Z nieogrzewanego ogrodu nie zrobimy dodatkowego pokoju, ale świetnie nadaje się on dla zimujących w chłodzie roślin. Pełni też funkcję śluzy klimatycznej. Jego konstrukcja zaś nie musi spełniać żadnych warunków izolacyjności cieplnej.

Szkielet ogrodu

Konstrukcja ogrodu zimowego musi być sztywna i wytrzymała. Nie może się odkształcać pod wpływem silnego wiatru, ani zalegającego na dachu śniegu. Na marginesie: im większe nachylenie dachu, tym łatwiej zsunie się z niego śnieg. Dostępne na rynku systemy profili różnią się przede wszystkim materiałem użytym do ich produkcji.
  • Drewno – profile wytwarzane są z materiału klejonego warstwowo, dzięki czemu są bardzo odporne na odkształcenie i wytrzymałe. Możliwe jest wyprodukowanie elementów ukształtowanych łukowo. Rzadziej można spotkać konstrukcje szkieletu z litego drewna. Stosuje się głównie dąb oraz buk, ale też mahoń i coraz liczniejsze gatunki drewna egzotycznego.

    Materiał jest impregnowany ciśnieniowo środkami grzybo- i owadobójczymi. Profile są następnie pokrywane – często także ciśnieniowo – bejcą (widać rysunek słoi) lub farbą kryjącą w dowolnym kolorze z palety RAL, albo w odcieniu imitującym niektóre gatunki drewna. Profile z drewna są dość szerokie, co ogranicza powierzchnię przeszkleń, ale pozwala na wykonywanie konstrukcji o dość dużej rozpiętości – do 7 m.
  • Aluminium – jest materiałem trwałym (niekorodującym), lekkim, pozwalającym na wykonywanie profili o przekroju mniejszym niż drewniane. Słaba izolacyjność cieplna jest polepszana wkładkami termoizolacyjnymi. Profile mogą być malowane proszkowo na dowolny kolor z palety RAL lub anodowane.
  • Stal – profile ze stali konstrukcyjnej są wytrzymałe i sztywne, ale ciężkie. Sam materiał jest podatny na korozję i wymaga stosunkowo częstej konserwacji. Profile maluje się proszkowo na dowolny kolor. Stal, podobnie jak aluminium ma słabą izolacyjność cieplną.
  • PVC – do budowy oranżerii stosuje się profile wielokomorowe; muszą być wewnątrz usztywniane stalowymi kształtkami. Te przeznaczone do budowy ogrodów ciepłych muszą mieć wkładkę termoizolacyjną. Profile najczęściej są produkowane w kolorze białym, ale tworzywo może być barwione w masie na różne kolory. Stosuje się też elementy oklejane folią w dowolnym kolorze, także imitującą drewno.

    Uwaga: ponieważ PVC odkształca się pod wpływem wysokiej temperatury, do budowy ogrodu zimowego nie należy stosować profili w kolorach ciemnych, silnie nagrzewających się od promieni słonecznych. Niektórzy producenci oferują konstrukcje mieszane, najczęściej bazujące na profilach z drewna i aluminium lub drewna i PVC.

Dachy, drzwi, okna

Dach. Jego kształt w ogrodzie zimowym może być niemal dowolny. Najczęściej jednak projektuje się dachy pulpitowe i mansardowe - są one najłatwiejsze do wykonania. Oprócz tego spotkać można dachy altanowe o różnej liczbie płaszczyzn. Niektórzy producenci oferują także konstrukcje z betonową płytą, na której można oprzeć balkon.

Ogród zimowy z dachem altanowym
 Niewielki ogród zimowy z dachem altanowym (fot. Anta)

Oprócz kształtu dachu ważny jest też kąt jego nachylenia. Jeśli chcemy maksymalnie wykorzystać operację słoneczną, powinniśmy dopilnować, aby był obliczony indywidualnie dla naszej oranżerii.

Najkorzystniej jest bowiem, jeśli przez możliwie długi czas promienie słoneczne padają na dach pod kątem prostym lub zbliżonym do niego. Tylko wtedy nie będą się odbijały od szyby, a przejdą przez nią, skutecznie nagrzewając wnętrze. Jednak większość oferowanych konstrukcji bazuje na dachu o nachyleniu 25°.

Drzwi. Stosuje się profile z tych samych materiałów co konstrukcja nośna ogrodu. Często spotyka się drzwi balkonowe, które jednak zajmują sporo miejsca przy otwieraniu. Korzystniejsze będą drzwi składane – ilość segmentów bywa różna. Drzwi balkonowe segmentowe mogą zamykać nawet całą ścianę ogrodu.

Dostępne są nawet takie, które mogą zajmować całą jedną ścianę oranżerii. Z punktu widzenia możliwości wykorzystania pomieszczenia najlepsze są drzwi przesuwane. Zachodzą one jednak na ścianę, dlatego wybierając je trzeba sprawdzić, czy nie będą utrudniały zacieniania wnętrza.

Okna. Produkowane są z tych samych profili co drzwi. Stosuje się przede wszystkim okna umieszczane w dachu, służące do przewietrzania wnętrza. Są to okna uchylne lub przesuwane. Otwiera się je za pośrednictwem teleskopowego drążka lub automatycznie – możliwe jest sterowanie pilotem bądź klawiaturą. Rzadziej można spotkać okna umieszczane w ścianach ogrodu, otwierane, uchylne lub przesuwne w pionie, albo w poziomie.{mospagebreak}

Szyby

Rodzaj przeszklenia decyduje o ilości przenikającego do ogrodu zimowego światła dziennego oraz o warunkach cieplnych panujących we wnętrzu. Dobór szyb jest bardzo istotny, ponieważ to głównie z nich składa się oranżeria. W konstrukcjach wystawionych na silne nasłonecznienie powinno się stosować szyby odbijające promienie słoneczne – z powłoką refleksyjną lub barwione w masie (typu antisol).

Jeśli ogród zimowy ma być dodatkowym pomieszczeniem mieszkalnym lub chcemy hodować w nim delikatne rośliny, powinniśmy zastosować szyby zespolone typu termofloat, które przepuszczają ciepło do wnętrza i ograniczają jego ucieczkę na zewnątrz. W tzw. ciepłym ogrodzie współczynnik przenikania ciepła dla szyb nie powinien być wyższy niż 1,1 W/(m2.K). W ogrodzie zimnym wystarczą pojedyncze szyby, jednak powinno to być szkło typu float.

Samo szkło musi przepuszczać określoną ilość promieniowania podczerwonego i ultrafioletowego. Wymagania roślin są pod tym względem zróżnicowane. Dlatego warto zasięgnąć porady architekta zieleni.

W ogrodach zimowych powszechnie stosuje się szkło mineralne. Powinno być odporne na uderzenia – dotyczy to przede wszystkim przeszklenia dachu, które jest narażone na grad lub upadnięcie gałęzi drzewa. Dobre jest pod tym względem szkło hartowane oraz tzw. bezpieczne, które dzięki warstwie folii po stłuczeniu nie rozsypuje się na ostre, kaleczące odłamki. Jeśli ogród zimowy jest bezpośrednio połączony z domem, można zastosować szkło antywłamaniowe.

Przeszklenia mogą być także ze szkła akrylowego lub płyt poliwęglanowych – pojedynczych lub cieplejszych i bardziej sztywnych komorowych. Są one sprężyste i lekkie, jednak podatne na zarysowanie.

Ogród zimowy- zaciemnianie wnętrza
Okresowe zacienianie wnętrza ogrodu zimowego jest niezbędne (fot. Gracja)

Za dużo słońca?

Każdy ogród zimowy, z wyjątkiem tych usytuowanych od strony północnej musi być okresowo zacieniany. Długotrwała operacja słoneczna, szczególnie latem, powoduje bardzo duży wzrost temperatury w pomieszczeniu, szkodliwy dla roślin i trudny do zniesienia dla ludzi.

Możliwe jest stosowanie osłon zewnętrznych – rolet i markiz. Najczęściej jednak osłony montuje się od strony wnętrza. Połać dachową osłania się roletami poruszającymi się w prowadnicach. Ściany można zacieniać również roletami – prowadnice nie są niezbędne – lub żaluzjami. Rolety powinny być z materiałów odpornych na niszczące działanie wilgoci zawartej w powietrzu. Stosuje się przede wszystkim tkaniny poliestrowe. Mogą być od strony szyby metalizowane (dzięki czemu część promieni słonecznych jest odbijana) lub rozpraszające promienie.

Innym rozwiązaniem są folie z tworzywa sztucznego, metalizowane ale jednocześnie przezroczyste, które odbijają nawet 70% promieni słonecznych; w zimie z kolei warstewka metalu odbija promieniowanie cieplne pochodzące od ogrzewania i zatrzymuje je we wnętrzu.

Żaluzje są właściwie takie same jak w przypadku zwykłych okien. Powszechne są lamelki aluminiowe, powlekane warstwą tworzywa. W ogrodzie zimowym ładnie będą wyglądały żaluzje z lamelkami drewnianymi. Jeśli rolety lub żaluzje wewnętrzne będą się poruszały w prowadnicach zamontowanych w odległości 5-15 cm od szyby, uzyskamy dodatkowy efekt. Nagrzane w tej przestrzeni powietrze można wpuścić do pomieszczenia, podnosząc w nim w ten sposób temperaturę.

Ogród zimowy - system wentylacji za pomocą okien dachowych
Często stosowany system wentylacji za pomocą okien dachowych (fot. Schüco)
Świeże powietrze

Niezbędne jest zapewnienie w ogrodzie zimowym odpowiedniej wymiany powietrza. Chodzi przy tym nie tylko o regulację temperatury, ale też wilgotności powietrza. Przy zbyt wysokiej następuje roszenie szyb, nie tylko nieestetyczne, ale też powodujące zawilgocenie profili. Wietrzenie przez uchylenie drzwi lub okien jest dalece niedoskonałe, szczególnie w zimie. Dlatego stosuje się nawiewniki lub systemy wentylacyjne.

W przypadku nawiewników dopływ świeżego powietrza powinien być umieszczony przy podłodze, natomiast ujście zużytego – w najwyższym punkcie ogrodu przy kalenicy dachu. Niektórzy producenci oferują profile tzw. wentylowane, które są wyposażone w niewielkie szczeliny. Rozszczelnienia powinny być ruchome i reagować automatycznie na zmianę temperatury oraz wilgotności powietrza.

Wielu producentów stosuje w swoich systemach wentylację dachową. Opiera się ona na przesuwanych w prowadnicach lub uchylanych oknach dachowych.

Można je obsługiwać ręcznie za pomocą teleskopowego przedłużacza, sterownikami elektrycznymi lub automatycznie – możliwe jest sterowanie pilotem. Niektórzy wytwórcy oferują systemy klimatyzacyjne. Są one jednak dość drogie, a ich zastosowanie jest uzasadnione właściwie tylko w przypadku ogrodów o charakterze mieszkalnym.

Ogród zimowy - podłoga z kafelków
Podłoga z kafelków dobrze sprawdza się w ogrodzie zimowym (fot. Solarlux)
Podłoga

Gdy konstrukcja ogrodu zimowego już stoi, trzeba pomyśleć o wykończeniu wnętrza. Szczególnie istotny jest dobór materiału na posadzkę. Powinien być trwały, odporny na wilgoć, łatwy do utrzymania w czystości. Kolorem i wzorem nie może dominować, gdyż w tym pomieszczeniu najważniejsze są rośliny. Dlatego zaleca się tzw. kolory ziemi i najwyżej bardzo delikatny wzór.

Z roślinami, oczywiście, najlepiej komponuje się drewno. Powinny to być gatunki szczególnie odporne na wilgoć. W handlu dostępne jest drewno egzotyczne, które spełnia taki wymóg. Mniej odporne gatunki trzeba niezwykle starannie zabezpieczyć. Warto też rozważyć materiał ceramiczny, który bardzo dobrze sprawdza się w tak specyficznych warunkach. Wybierajmy raczej płytki przeciwpoślizgowe. Podłogę można też wyłożyć terakotą lub klinkierem.

Koszty

Podanie nawet orientacyjnego kosztu wybudowania ogrodu zimowego jest bardzo trudne. Głównie dlatego, że – jak wspomnieliśmy - firmy robią ogrody tylko na indywidualne zamówienie. Liczy się powierzchnia i kubatura zabudowy, materiał, z jakiego wykonana jest konstrukcja nośna, kształt ogrodu, dachu, rodzaj przeszkleń, drzwi i okien. Spory udział w ostatecznej kwocie mają też urządzenia takie jak sterowanie osłonami przeciwsłonecznymi czy wentylacja.

Anna Grocholska

aktualizacja: 2008-10-15

Dodaj komentarz

Zadaj pytanie naszemu ekspertowi
 

Jak zrobić "owocową ścianę"?

Zawsze podobały mi się drzewa owocowe rozpięte w jednym kierunku na trejażach, tworzące kwiatową, a potem owocową ścianę. Czy uzyskanie takiego efektu jest bardzo trudne i wymaga dużo czasu? Formowanie drzew owocowych jest procesem bardzo pracochłonnym i długotrwałym, jednak uzyskany po latach efekt zostanie z pewnością zauważony i doceniony.

topowe produkty

Panele ogrodzeniowe Betafence

Firma Betafence oferuje najwyższej jakości systemy ogrodzeniowe i produkty do ogrodu. Zobacz rozwiązania, które podbiły serca setek tysięcy Klientów na całym świecie.
Zadaszenie ALUNA® Aluwall II
Zadaszenie ALUNA® Aluwall II Zadaszenie ALUNA® Aluwall II swoją konstrukcją przypomina typowe ogrody zimowe. Połączony bezpośrednio ze ścianą budynku poprzez zamontowaną ...
Piłka golfowa z kolekcji Libet Stampo
Piłka golfowa z kolekcji Libet Stampo Elementy małej architektury to znakomity sposób na wyraziste, a jednocześnie bardzo praktyczne dopełnienie dekorowanej przestrzeni. Taka ...
Kostka brukowa AQUATON i kruszywo fugowe FUGGIO
Kostka brukowa AQUATON i kruszywo fugowe FUGGIO Myśl ekologicznie i zastosuj rozwiązanie wspomagające odprowadzanie wód opadowych: kostka brukowa AQUATON i kruszywo fugowe FUGGIO.
Zamknij okno x
Newsletter
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera i otrzymuj najświeższe
informacje prosto na Twoją skrzynkę e-mailową.
Budujemy Dom - wersja elektroniczna gratis!
Zapisz się na bezpłatny newsletter BudujemyDom.pl, a otrzymasz najnowszy numer miesięcznika Budujemy Dom w wersji elektronicznej.     
Dlaczego warto się zapisać?
W każdy czwartek otrzymasz darmowy poradnik budowlany na swój email, a w nim:
- aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego;
- porady budowlane;
- najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl; - zapowiedź raportu miesiąca dostępnego w serwisie w pełnej wersji.
Zapisz się do newslettera
Klub Budujących Dom


Wypełniaj ankiety i zbieraj punkty
na bezpłatną prenumeratę
i inne nagrody

  • Polecamy również
    Czas na Wnętrze Vademecum Domu Energooszczędnego ABC Budowania Dom Polski Wnętrza Twój Dom Twój Styl
Wydanie tabletowe
Newsletter BudujemyDom.pl
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera i otrzymuj najświeższe informacje prosto na Twoją skrzynkę e-mailową.
Miesięcznik Budujemy Dom - wersja elektroniczna gratis!

Zapisz się na bezpłatny newsletter BudujemyDom.pl, a otrzymasz najnowszy numer miesięcznika Budujemy Dom w wersji elektronicznej.

Dlaczego warto się zapisać?
W każdy czwartek otrzymasz darmowy poradnik budowlany na swój email, a w nim: aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego, porady budowlane, najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl, zapowiedź raportu miesiąca dostępnego w serwisie w pełnej wersji.
x