Budujemy Dom
Instalacje / Wentylacja i klimatyzacja / Artykuły

Wentylacja z odzyskiem ciepła

Bez energooszczędnej wentylacji nie ma naprawdę energooszczędnego domu. Jednak zakup dobrej centrali to za mało. Dla działania systemu znaczenie ma wiele czynników – od dobrego zaplanowania kanałów, przez szczelność budynku, aż po sposób sterowania i dbałość w czasie eksploatacji.

Wentylacja z odzyskiem ciepła

Nikogo nie należy przekonywać, że wentylacja w budynkach jest niezbędna. Niewłaściwa powoduje brak dopływu tlenu potrzebnego do oddychania przebywającym we wnętrzu ludziom, utrzymywanie się nieprzyjemnych zapachów, zaduch, brak komfortu, a nawet problemy zdrowotne mieszkańców wywołane emisją substancji szkodliwych znajdujących się na przykład w wykładzinach czy meblach.

Grozi też zagrzybieniem, do którego dochodzi w wyniku zawilgocenia, przy niedostatecznym usuwaniu pary wodnej, powstałej w czasie takich czynności jak pranie, gotowanie, mycie. Sposób wentylacji pomieszczeń w domu jednorodzinnym, szczególnie energooszczędnym, jest sprawą niezwykle istotną, ponieważ w bardzo dużym stopniu wpływa na straty energii.

Rodzaje wentylacji

Najprostszym rodzajem, tzw. wentylacją naturalną, jest przewietrzanie polegające na okresowym otwieraniu okien oraz przez występujące nieszczelności. Jednak zgodnie z polskim prawem nie może to być jedyny sposób wentylacji w domach jednorodzinnych, dopuszczalny jest za to w garażach. W budynkach o dużej pojemności cieplnej, krótkotrwałe przewietrzanie nie wymaga specjalnego dogrzewania pomieszczeń.

Bardziej zaawansowanym systemem jest wentylacja grawitacyjna (dominująca w Polsce). Polega ona na usuwaniu zużytego, zanieczyszczonego powietrza przez specjalnie wybudowane pionowe kanały wentylacyjne. Wymiana powietrza wywoływana jest przez różnicę temperatury powietrza w pomieszczeniach i na zewnątrz budynku. W miejsce wywiewanego przez kanały wentylacyjne, świeże dostaje się przez nieszczelności i specjalne proste urządzenia zwane nawiewnikami, zamontowane najczęściej w ramie okiennej. Do zalet wentylacji grawitacyjnej można zaliczyć: niskie koszty inwestycyjne, praktycznie niezauważalny poziom generowanego hałasu, oraz niskie koszty obsługi (wizyty kominiarza).

Nawiewniki okienne są charakterystycznym elementem wentylacji grawitacyjnej. Ten system wciąż dominuje w polskich domach. (fot. Aereco)

Ten system wentylacji ma jednak zasadniczą wadę. W okresie zimowym następuje niekontrolowana wymiana powietrza powodująca duże straty ciepła, natomiast w lecie zazwyczaj ta wentylacja nie działa. Kiedy temperatura w pomieszczeniu i na zewnątrz się wyrównuje, zanika ciąg wynikający z różnicy gęstości powietrza wewnętrznego i zewnętrznego. W skrajnych przypadkach może dojść do odwrócenia procesu. Otaczające budynek nagrzane powietrze zacznie dopływać kanałami i kratkami wywiewnymi do wnętrz, a chłodne powietrze będzie wypływać przez nieszczelności w konstrukcji budynku.

Centrala wentylacyjna z odzyskiem ciepła
Centrala wentylacyjna z odzyskiem ciepła. Bez tego elementu nie sposób wybudować naprawdę energooszczędny dom. (fot. Vents Group)

Temu zjawisku można przeciwdziałać, wprowadzając wentylację hybrydową. Na końcu kanałów wentylacyjnych (kominów) umieszcza się specjalne nasady z wentylatorami o małej mocy (ok. 5 W). Wywołują one podciśnienie w kanałach tylko wówczas, kiedy jest to potrzebne, w innych przypadkach wentylacja hybrydowa pracuje tak jak grawitacyjna. Koszty zużytej przez system energii elektrycznej są minimalne i wynoszą około 5 gr za dobę użytkowania systemu (zużycie 0,12 kWh/dobę) w najbardziej niekorzystnej sytuacji, co zdarza się bardzo rzadko.

Nasada kominowa
Nasady kominowe wyposażone w wentylator uruchamiany, gdy ciąg grawitacyjny jest zbyt słaby. To tzw. wentylacja hybrydowa. (fot. Darco)

Kolejnym rodzajem wentylacji jest wentylacja mechaniczna, gdzie wymiana powietrza jest wymuszana przez różnicę ciśnienia wywoływaną pracą wentylatorów. Można wyróżnić trzy rozwiązania:

  • system wentylacji wywiewnej powodujący powstawanie podciśnienia w pomieszczeniu, z dogrzewaniem w pomieszczeniu powietrza zewnętrznego dopływającego w sposób naturalny (przez nawiewniki),
  • system wentylacji nawiewnej powodujący powstawanie nadciśnienia w pomieszczeniu, z podgrzewaniem powietrza nawiewanego i naturalnym wywiewem powietrza (praktycznie nie stosowany w budownictwie jednorodzinnym),
  • zrównoważony system nawiewno-wywiewny, zazwyczaj z układem odzyskiwania ciepła (rekuperatorem) z powietrza usuwanego i ewentualnym dogrzewaniem powietrza nawiewanego do pomieszczeń.

Najbardziej efektywnym z punktu widzenia oszczędzania energii wydaje się wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła. Dlatego temu systemowi poświecimy poniżej dużą uwagę.

Automatyka wentylacji - przykładowe tryby pracy
Dobre sterowanie ma w praktyce istotny wpływ na zużycie energii przez wentylację. Dla większości użytkowników najlepszym wyborem jest automatyka ze zdefiniowanymi z góry trybami pracy. (fot. Ventia)

Straty ciepła przez wentylację w budynku

Do lat dziewięćdziesiątych XX wieku w budynkach w Polsce, strata ciepła związana z wentylacją stanowiła niewielką część całkowitych strat ciepła. We współcześnie projektowanych budynkach udział strat wentylacyjnych w całościowym bilansie cieplnym budynku dochodzi do 60% (bez rekuperacji). Jest to efektem znacznego zmniejszenia strat ciepła przez okna, dach, ściany zewnętrzne i podłogę.

Straty ciepła w budynku wynikające z przewodzenia ciepła przez przegrody zewnętrzne, są łatwe do ograniczenia poprzez zwiększenie grubości lub jakości izolacji oraz minimalizację mostków cieplnych. Strata ciepła wywołana wentylowaniem pomieszczeń pozostaje niezmienna ponieważ minimalna ilość świeżego powietrza potrzebna człowiekowi jest stała. Dlatego w domach wznoszonych według współczesnych standardów energooszczędnych (WT2017, WT2021) konieczna jest instalacja minimalizująca te straty, czyli wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła.

Analiza bilansów energetycznych budynków jednorodzinnych pozwala na stwierdzenie, że udział strat ciepła w kolejności od największego jest następujący:

  • okna zewnętrzne 36–23%;
  • wentylacja 32–26%;
  • ściany zewnętrzne 20–13%;
  • dach 13–6%;
  • podłoga na gruncie 10–5%;
  • strop pod nieogrzewanym poddaszem 9–0%;
  • drzwi zewnętrzne 4–2%;
  • strop zewnętrzny 2–0%.
Przeczytaj również: Wymagania prawne odnośnie standardu energetycznego budynków

Jak intensywna musi być wymiana powietrza?

Do obliczania strumienia powietrza wentylacyjnego należy stosować normę PN-B-03430:1983/Az3:2000 "Wentylacja w budynkach mieszkalnych zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej. Wymagania". Wymagane ilości powietrza usuwanego z pomieszczeń lub nawiewanego zawiera tabela 1.

Tabela 1. Minimalne wielkości strumienia powietrza wentylacyjnego.

L.p. Rodzaj pomieszczenia Minimalna wielkość strumienia powietrza wentylacyjnego
1 kuchnia z oknem zewnętrznym, wyposażona w kuchnię gazową lub węglową 70 m3/h
2 kuchnia z oknem zewnętrznym, z kuchnią elektryczną: w mieszkaniu do 3 osób 30 m3/h 
3 kuchnia z oknem zewnętrznym, z kuchnią elektryczną: w mieszkaniu dla więcej niż 3 osób 50 m3/h
4 kuchnia bez okna zewnętrznego lub wnęka kuchenna, wyposażona w kuchnię elektryczną 50 m3/h
5 łazienka (z ustępem lub bez) 50 m3/h
6 oddzielny ustęp 30 m3/h
7 pomocnicze pomieszczenie bezokienne 15 m3/h
8 pokój mieszkalny oddzielony od wyżej wymienionych pomieszczeń więcej niż dwojgiem drzwi, pokój znajdujący się na wyższej kondygnacji w wielopoziomowym domu jednorodzinnym lub w wielopoziomowym mieszkaniu domu wielorodzinnego 30 m3/h

Zalecane jest przy tym, żeby stosunek ilości wymienianego powietrza do kubatury pomieszczeń (tzw. krotność wymian) zawierał się w granicach 0,3–0,8. Instalacja wentylacyjna powinna umożliwiać regulację wielkości strumienia w zakresie od 60 do 150%. Jego nadmierne zwiększenie będzie zimą prowadzić do wzrostu strat ciepła na wentylację i większego zużycia energii elektrycznej oraz zmniejszenia wilgotności względnej powietrza wewnętrznego do poziomu niekomfortowego.

Odzysk ciepła

Standardu domu energooszczędnego nie da się osiągnąć bez zastosowania wentylacji mechanicznej nawiewno-wywiewnej z odzyskiem ciepła. Pozwala ona na znaczne ograniczenie strat ciepła na wentylację i w przeciwieństwie do wentylacji naturalnej jest niezależna od panujących warunków atmosferycznych.

Idea wentylacji mechanicznej nawiewno-wywiewnej z odzyskiem ciepła polega na kontrolowanym wypływie i nawiewie powietrza do budynku, połączonym z wymianą ciepła w centrali wentylacyjnej. Popularnie, choć nieściśle, nazywana rekuperatorem centrala wentylacyjna to urządzenie składające się z wymiennika ciepła (krzyżowego przeciwprądowego, obrotowego), dwóch wentylatorów (nawiewnego i wywiewnego), filtrów powietrza urządzeń sterujących i ewentualnie nagrzewnic.

Świeże zimne powietrze zasysane z zewnątrz przechodzi przez wymiennik ciepła, ogrzewając się od zużytego powietrza usuwanego z wnętrza domu. Przepływ odbywa się dzięki wentylatorom. Schemat działania centrali wentylacyjnej przedstawia Rys. 1.

Rys. 1. Schemat działania centrali wentylacyjnej
Rys. 1. Schemat działania centrali wentylacyjnej. (fot. Pro-Vent)

Szczelność budynku

Wentylacja jest projektowanym, zamierzonym, mniej (grawitacyjna) lub bardziej (mechaniczna) kontrolowanym systemem wymiany powietrza. Z kolei wszelkie nieszczelności powodują infiltrację zewnętrznego powietrza do budynku w sposób całkowicie chaotyczny i najczęściej gwałtowny, co wiąże się ze spadkiem komfortu w jego wnętrzu na skutek obniżenia temperatury i wzrostu prędkości ruchu powietrza (przeciąg).

Wymagany poziom szczelności budynku zależy od rodzaju zastosowanej w nim wentylacji. Budynki wyposażone w wentylację mechaniczną z odzyskiem ciepła wymagają możliwie wysokiej szczelności, ograniczonego do minimum niekontrolowanego dopływu powietrza, gdyż zaburza on działanie systemu rekuperacji. Natomiast w przypadku wentylacji grawitacyjnej niewielkie nieszczelności są dopuszczalne, jednak napływ powietrza powinien odbywać się głównie przez nawiewniki, tak by dało się go regulować.

Na Rys. 2. przedstawiono najczęstsze miejsca występowania nieszczelności. Rozwiązanie tych detali wymaga szczególnej uwagi na wszystkich etapach realizacji budynku.

Rys. 2. Typowe miejsca występowania nieszczelności w budynku.
Rys. 2. Typowe miejsca występowania nieszczelności w budynku.

Do badania szczelności budynków stosowany jest test znany pod angielską nazwą blowerdoor test. Polega on na tym, że po zakryciu wszelkich otworów i kanałów wentylacyjnych, używając zamiast normalnych drzwi wejściowych do budynku specjalnych drzwi z wentylatorem, wytwarza się nadciśnienie oraz podciśnienie 50 Pa pomiędzy wnętrzem domu i otoczeniem. Następnie ustala się wielkość zachodzącej w ciągu godziny wymiany powietrza.

Przykładowo dwukrotna wymiana powietrza, czyli wymiana objętości równej dwukrotnej kubaturze pomieszczeń, oznacza krotność 2. Daje to wskaźnik n50 = 2. Zależnie od sposobu wentylacji i standardu energetycznego budynku krotność wymiany powietrza (wskaźnik n50) powinna być następująca:

  • budynek z wentylacją grawitacyjną – do 3;
  • budynek z wentylacją mechaniczną – do 1,5;
  • budynek energooszczędny – poniżej 1,5;
  • budynek pasywny – poniżej 0,6.

W praktyce różnica ciśnienia pomiędzy wnętrzem a otoczeniem budynku rzadko przekracza 5 Pa. Dzieje się to tylko w czasie intensywnego wiatru. Zastosowanie w teście nadciśnienia lub podciśnienia o wartości 50 Pa służy do odnalezienia wszelkich nieszczelności. W celu wzmocnienia efektu testu używa się wytwornicy dymu (widoczne stają się prądy powietrza) oraz kamery termowizyjnej (gdy na zewnątrz jest zimno, napływające powietrze pozostawia na oziębionych przegrodach wyraźne smugi).

Szczelność budynku można zapewniać poprzez:

  • szczelne materiały wielkopowierzchniowe (np. folie paroizolacyjne),
  • szczelne połączenia w newralgicznych miejscach narażonych na przenikanie powietrza i na stykach materiałów.

Należy zatem zwrócić szczególną uwagę na wybór materiału, który będzie zastosowany do zapewnienia szczelności.

Wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła właściwie traci sens, jeżeli budynek nie jest szczelny i zachodzi niekontrolowana wymiana powietrza.

Centrala wentylacyjna
Centrala wentylacyjna to wybór na lata, dlatego powinna być wysokiej jakości i z dostępnym serwisem. Niska cena nie jest najważniejszym kryterium. (fot. Lindab)

Budowa instalacji wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła

Instalacja wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła składa się z takich elementów jak rekuperator, przewody (kanały) wentylacyjne kolana, kratki, anemostaty, czerpnia powietrza, wyrzutnia powietrza itp.

Aby poprawnie zaprojektować instalację wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła, projektant musi przede wszystkim:

  • uwzględnić różne zapotrzebowanie na świeże powietrze w poszczególnych pomieszczeniach;
  • przewidzieć sposób rozprowadzenia i ukrycia kanałów (zwykle mają 100–160 mm średnicy bez izolacji);
  • obliczyć opory przepływu w poszczególnych odcinkach instalacji;
  • zaprojektować sposób wyciszenia (wentylatory oraz przepływ powietrza są źródłem hałasu);
  • znając charakterystykę systemu dobrać centralę o odpowiednich parametrach, dopasowaną do konkretnego budynku.

Przewody wentylacyjne powinny być jak najkrótsze, aby ograniczyć straty ciśnienia. Kanały wentylacyjne, muszą być szczelne i zaizolowane. Grubość izolacji kanałów wentylacyjnych zależy od ich umiejscowienia oraz funkcji i wynosi 30–100 mm. Jeżeli system wentylacji jest wykorzystywany do ogrzewania powietrznego, elementy nawiewne mogą być umieszczone nad drzwiami wejściowymi. Sprawiającą duże problemy częścią projektowania jest wyznaczenie tras kanałów wentylacyjnych.

Ukrycie przewodów wentylacji mechanicznej w piwnicy
a) (fot. Went-Dom)
Ukrycie przewodów wentylacji mechanicznej w podłodze
b) (fot. Wolf)
Dużym wyzwaniem jest ukrycie przewodów wentylacji mechanicznej. Dobrze nadaje się do tego piwnica (a), ale można je też ułożyć w podłodze (b)

Przeważnie układa się je:

  • na podłodze wyższej kondygnacji;
  • na strychu;
  • w piwnicy.

Najczęściej rekuperator lokuje się:

  • na poddaszu (najlepiej nad holem, klatką schodową lub łazienką, aby nawet minimalny szum pracującego urządzenia, nie zakłócał snu domowników);
  • w garażu lub w kotłowni (ale nie z kotłem na paliwa stałe, bo w pomieszczeniu tym zwykle jest brudno);
  • w garderobie, w spiżarni, w schowku pod schodami lub w szafie w przedpokoju.

Projektant planujący miejsce na rekuperator powinien też uwzględnić:

  • ciężar centrali;
  • zapewnienie dostępu do urządzenia, aby możne je było przeglądać i ewentualnie naprawiać;
  • swobodny odpływ kondensatu (wody wykroplonej z powietrza przy jego schładzaniu);
  • podłączenie do instalacji elektrycznej;
  • temperaturę otoczenia – nie wolno montować rekuperatora w pomieszczeniach, w których może panować temperatura poniżej zera;
  • rozkład pomieszczeń w domu.

Istotne z punktu widzenia projektowania instalacji wentylacyjnej parametry centrali wentylacyjnej to wydajność – inaczej przepływ powietrza, czyli ilość powietrza w metrach sześciennych na godzinę [m3/h], jaka może być przetłaczana w czasie pracy centrali oraz spręż czyli zdolność do pokonania oporów przepływu. Wydajność nie jest wielkością stałą – im większe opory przepływu będą musiały pokonać wentylatory w samej centrali oraz w kanałach, tym przetłoczą mniej powietrza.

Jeżeli spręż rośnie to wydajność spada. Spręż dyspozycyjny rekuperatora dla pożądanej wydajności powinien być więc większy niż opór instalacji, inaczej wentylacja po prostu działać nie będzie. Przykładowy schemat instalacji wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła przedstawia Rys. 3.

Rys. 3. Instalacja wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła
Rys. 3. Instalacja wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła.

Innym istotnym problemem w instalacji wentylacji mechanicznej jest hałas, wywołany nie tylko pracą wentylatorów, ale także błędnym dobraniem kanałów o zbyt małej średnicy (co skutkuje zbyt szybkim ruchem powietrza w kanałach), nie zaizolowaniem ich lub wadliwym ich mocowaniem (co powoduje, że wpadają w wibracje). Na ogół hałas w każdej instalacji da się wytłumić, ale to zadanie dla profesjonalisty.

Sprawność odzysku ciepła

Sprawność odzysku ciepła określa jaka część ciepła z usuwanego powietrza zostaje ponownie wykorzystana do ogrzania nawiewanego powietrza zewnętrznego. Przykładowo sprawność na poziomie 70% oznacza, że ponownie zostało wykorzystane 70% ciepła, a 30% zostało stracone. Sprawność odzysku ciepła zależy od warunków eksploatacyjnych systemu wentylacji i zmienia się wraz ze zmianą temperatury na zewnątrz i wewnątrz budynku, wydajności centrali oraz zmianą wilgotności powietrza. Sprawność całej instalacji wentylacyjnej jest inna niż najczęściej podawana przez producentów sprawność centrali wentylacyjnej oraz inna od sprawności samego wymiennika ciepła w centrali.

Sprawność wymiennika ciepła dotyczy tzw. sprawności temperaturowej, którą oblicza się uwzględniając wyłącznie temperaturę powietrza nawiewanego i usuwanego, bez uwzględnienia faktu, że powietrze wewnętrzne ma więcej wilgoci niż nawiewane z zewnątrz. Rzeczywista sprawność energetyczna wymiennika jest zawsze niższa od sprawności temperaturowej.

Sprawność centrali wentylacyjnej jest niższa od sprawności samego wymiennika, ponieważ uwzględnia się energię zużytą przez pracujące wentylatory oraz straty ciepła do otoczenia spowodowane przez takie elementy jak mostki cieplne, zaburzenia przepływu, nieszczelności czy przedmuchy wewnątrz centrali lub podobne efekty związane z wadliwym wykonaniem centrali.

Sprawność odzysku ciepła w instalacji jest niższa niż sprawność samej centrali, bo przewody wentylacyjne powodują opory zmniejszające wydajność wentylatorów oraz są źródłem strat ciepła.

Dbałość o czystość filtrów to podstawowa czynność eksploatacyjna
Dbałość o czystość filtrów to podstawowa czynność eksploatacyjna. Zanieczyszczone mogą drastycznie zmniejszyć przepływ powietrza. (fot. Iglotech)

Sprawność temperaturowa układu odzysku ciepła zależy:

  • od natężenia przepływu powietrza przez centralę. Gdy zwiększa się wydatek wentylatorów centrali rekuperacyjnej, spada sprawność temperaturowa wymiennika;
  • od stosunku natężeń przepływu powietrza wywiewanego do nawiewanego – im więcej ciepłego powietrza przepływa przez wymiennik po stronie wywiewu, w stosunku do strumienia powietrza nawiewnego tym uzyskana sprawność wymiennika jest większa.

W praktyce sezonowa sprawność rekuperatora nie przekracza zwykle 70%.

Etykiety energetyczne central wentylacyjnych

Zgodnie z rozporządzeniem Komisji Europejskiej nr 1254/2014 z dn. 11 lipca 2014 r., producenci mają obowiązek oznaczania central wentylacyjnych etykietami efektywności energetycznej. Klasę urządzenia określa się na podstawie współczynnika JZE, którego metoda obliczania podana jest w załącznikach do rozporządzenia. Rekuperatorowi nadana zostaje jedna z klas sezonowej efektywności energetycznej: od A+ do G. Etykietowaniu nie podlegają urządzenia przeznaczone do wentylacji w budownictwie innym niż mieszkaniowe, gdyż są to często systemy projektowane na indywidualne potrzeby.

Etykieta nie zawiera jednak takich informacji jak sprzęg i sprawność urządzenia, istotnych z punktu widzenia projektowania instalacji wentylacyjnych z odzyskiem ciepła. Nie mniej jednak informacje z etykiety, choć nieco ułomne pozwalają na porównanie między sobą central wentylacyjnych w zakresie efektywności energetycznej.

Etykieta energetyczna może posłużyć tylko do wstępnego porównania energooszczędności central
Etykieta energetyczna może posłużyć tylko do wstępnego porównania energooszczędności central. Potem trzeba sprawdzić dokumentację urządzenia, przyznane certyfikaty itd. (fot. Ventia)

Zużycie energii na odszranianie wymiennika

W niektórych rekuperatorach, szczególnie krzyżowych, następuje w czasie dużych mrozów zamarzanie kondensatu. Konieczne jest wtedy zastosowanie jednej z metod odszraniania. Najprostsza polega na wstępnym ogrzaniu powietrza wchodzącego do rekuperatora za pomocą nagrzewnicy elektrycznej lub wodnej. Wiąże się to z podwyższeniem kosztów eksploatacyjnych zimą.

Kolejnym rozwiązaniem problemu zamarzania kondensatu to zastosowanie gruntowego wymiennika ciepła (Rys. 4 i 5), co nie wpływa praktycznie na podwyższenie kosztów eksploatacyjnych (rosną nieco opory przepływu), ale wymaga dodatkowych nakładów inwestycyjnych i miejsca na działce na budowę tego urządzenia.

Rys. 4. Gruntowy rurowy wymiennik ciepła.
Rys. 4. Gruntowy rurowy wymiennik ciepła.
Rys. 5. Gruntowy żwirowy wymiennik ciepła.
Rys. 5. Gruntowy żwirowy wymiennik ciepła.

Trzecim rozwiązaniem, jest zastosowanie okresowego obniżenia wydajności wentylatora nawiewnego. Ogrzanie wymiennika następuje dzięki zmianie stosunku powietrza ciepłego do zimnego wewnątrz wymiennika. Ciepłe wywiewane powietrze, będąc w nadmiarze w stosunku do powietrza nawiewanego, zabezpiecza wymiennik przed zamarzaniem, utrzymując w jego wnętrzu temperaturę dodatnią. Jest to w miarę tanie rozwiązanie, ale przy długotrwałych dużych mrozach znacząco zaburza działanie wentylacji, gdyż strumienie powietrza nawiewanego i wywiewanego się nie równoważą.

Zjawisko zamarzania kondensatu nie występuje w wymiennikach obrotowych, gdzie powietrze nawiewane i wywiewane przepływa naprzemiennie przez te same kanały wymiennika.

Zużycie energii przez wentylatory

Istotne znaczenie w przypadku wentylatorów zainstalowanych w rekuperatorach ma efektywność energetyczna silników elektrycznych. W Polsce oferowane są nawet rekuperatory, w których wentylatory zużywają więcej energii elektrycznej, niż wymiennik może odzyskać energii cieplnej.

Na polskim rynku oferowane są również rekuperatory wyposażone w wentylatory stałoprądowe oraz z tzw. elektroniczną komutacją. Zużywają one nawet 2–3 razy mniej energii niż tradycyjne wentylatory na prąd zmienny o porównywalnej wydajności (przepływie). Jednak wentylator musi mieć nie tylko odpowiedni przepływ, ale i spręż (zdolność do przetłoczenia powietrza przez instalacje wentylacyjną). Aby uniknąć takich problemów w procesie projektowania należy dokładnie policzyć wszystkie opory i spadki ciśnień, dobrać rekuperator, tak żeby wentylatory zapewniały odpowiedni spręż, a następnie wyregulować przepływy na anemostatach przy pomocy specjalnych urządzeń pomiarowych.

Właściwa eksploatacja i konserwacja instalacji wentylacyjnej

Warunkiem właściwego, bezgłośnego funkcjonowania wentylacji z odzyskiem ciepła jest nie tylko profesjonalny projekt i fachowy montaż, ale również właściwa eksploatacja i konserwacja polegająca na:

  • czyszczeniu kanałów wentylacyjnych, np. przy użyciu sztywnej szczotki obracającej się 600 razy na minutę – raz na 5 lat;
  • wymiana filtrów powietrza rekuperatora – zwykle co 3 miesiące;
  • kontroli instalacji odprowadzania skroplin – raz w roku, najlepiej przed sezonem grzewczym;
  • jej czyszczeniu – co 2 lata.

Podsumowanie

Łączny koszt inwestycyjny instalacji wentylacyjnej z odzyskiem ciepła w domu jednorodzinnym to wydatek od 10 do 30 tys. zł. Do tego dochodzą koszty eksploatacyjne nieco ponad 300 zł/rok. Łączne koszty instalacji są w warunkach polskich znaczne, ale wydatek szybko się zwróci bo znacznie zmniejszy koszty ogrzewania powietrza wentylacyjnego. Zaoszczędzone dzięki temu pieniądze zrekompensują więc koszt inwestycji, a będziemy mieli wspaniały komfort wewnętrzny w domu.

Prosty okres zwrotu nakładów to 5 do 10 lat, przy trwałości urządzeń ponad 20 lat. Warto więc zwiększyć wielkość kredytu, a powiększone raty spłacić z oszczędności energii na ogrzewaniu powietrza wentylacyjnego.

Rozprowadzone kanały wentylacji
Koszt wykonania wentylacji mechanicznej w dużej mierze zależy od tego, jak możemy rozprowadzić kanały. (fot. Went-Dom)

dr Arkadiusz Węglarz

aktualizacja: 2017-09-20

Dodaj komentarz

Zobacz też:

Zadaj pytanie naszemu ekspertowi
 
Sharp KC D60EUW - dom i biuro bez smogu
Sharp KC D60EUW - dom i biuro bez smogu Gdy na dobre ruszy sezon grzewczy, znów usłyszymy o smogu. Z myślą o tych, którzy nie chcą obawiać się go w domu i w biurze, powstały ...
Rekuperacja oczyszcza ze smogu: urządzenie OXY
Rekuperacja oczyszcza ze smogu: urządzenie OXY Najwyższy stopień oczyszczania powietrza nawiewanego: z zanieczyszczeń mikrobiologicznych oraz smogowych gwarantuje system rekuperacji oferowany ...
EcoVent Verso - zdecentralizowana wentylacja z odzyskiem ciepła niemieckiej firmy Helios
EcoVent Verso - zdecentralizowana wentylacja z odzyskiem ciepła niemieckiej firmy Helios Helios EcoVent Verso zalicza się do najlepszych produktów w swojej klasie. Dzięki skonfigurowanym zestawom oraz łatwemu i szybkiemu montażowi, ...
Najbardziej znane marki
Rekuperatory - ranking rozpoznawalności firm i produktów
Klub Budujących Dom


Wypełniaj ankiety i zbieraj punkty
na bezpłatną prenumeratę
i inne nagrody

  • Polecamy również
    Czas na Wnętrze Vademecum Domu Energooszczędnego ABC Budowania Dom Polski Wnętrza Twój Dom Twój Styl
Wydanie tabletowe
Budujemy Dom
Mamy dla Ciebie prezent!
Zapisz się do bezpłatnego newslettera BudujemyDom.pl i pobierz GRATIS elektroniczne wydanie miesięcznika "Budujemy Dom".
W każdy czwartek otrzymasz darmowy
poradnik budowlany, a w nim:
  • aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego,
  • porady budowlane,
  • najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl,
  • zapowiedź raportu miesiąca dostępnego w serwisie
    w pełnej wersji.

Czas na wnętrze