Budujemy Dom

Podpowiadamy, co należy wiedzieć, kupując styropian

Artykuł na: 9-16 minut

Styropian to najpopularniejszy materiał ociepleniowy w kraju. Nic więc dziwnego, że producenci oferują go w wielu odmianach, różniących się izolacyjnością cieplną, wytrzymałością, odpornością na zawilgocenie itd. Podpowiadamy, co należy wiedzieć, kupując styropian – jak odszyfrować oznaczenia na opakowaniu i który rodzaj będzie najlepszy do konkretnego zastosowania.

Podpowiadamy, co należy wiedzieć, kupując styropian


Trudno znaleźć nowy dom, w którym nie użyto by styropianu – jeżeli nie do ocieplenia ścian, to do fundamentów albo podłóg. Mnogość zastosowań powoduje jednak pewne problemy, bo łatwo pogubić się wśród odmian i parametrów: biały, szary, w kropki, do ścian, do podłóg, frezowany, ryflowany, z wyższą czy niższą lambdą, EPS, XPS, z firmy X albo Y... Inwestor może być w niemałym kłopocie, tym bardziej że do tego wszystkiego dochodzą jeszcze różnice w cenach.

 

Podpowiadamy w związku z tym, czym się kierować, szukając materiału do określonego zastosowania: na ściany, podłogi, fundamenty, stropy. Ponadto jakie konkretne parametry są ważne i jak je odczytać z etykiety na opakowaniu.

CO TO JEST?

Styropian to tworzywo sztuczne – spieniony polistyren, uformowany w płyty. Nie będziemy tu wchodzić w szczegóły procesu produkcji, dla użytkownika liczy się ostateczny efekt. Styropian ma dwie podstawowe odmiany:

 

EPS – polistyren ekspandowany – znany od kilkudziesięciu lat, powstaje przez uformowanie materiału w bloki, następnie tnie się go na płyty o pożądanej grubości. Struktura ich powierzchni jest w związku z tym porowata, co zwiększa podatność na nasiąkanie wodą, chociaż nasiąkliwość styropianu i tak jest mała;

 

XPS – polistyren ekstrudowany – upowszechniający się od kilkunastu lat, produkowany w nieco inny sposób niż EPS, od razu w formach o odpowiedniej grubości. Płyty mają mniejszą nasiąkliwość, większą wytrzymałość i lepszą izolacyjność, ale są znacznie droższe. Łatwo od razu odróżnić XPS, bo jest barwiony. Ponadto najczęściej płyty mają odmienne wymiary:

  • z polistyrenu ekspandowanego (EPS) – 500 × 1000 mm;
  • z polistyrenu ektrudowanego (XPS) – 600 × 1250 mm.

Paczki mają przeważnie objętość 0,3 m3, przykładowo, 6 płyt grubości 100 mm o wymiarach 500 × 1000 mm. Skoro jesteśmy już przy cechach, które widać na pierwszy rzut oka, warto dodać, że tradycyjny styropian EPS może być:

  • zwykły – białe płyty o zróżnicowanej gęstości, wytrzymałości i przewodności cieplnej (współczynniku λ);
  • grafitowy – srebrne, szare, czarne ewentualnie nakrapiane płyty o obniżonym współczynniku przewodzenia ciepła λ. W tej wersji dostępne są obecnie płyty o rozmaitym przeznaczeniu – na ściany, podłogi, fundamenty. Ciemna barwa nie znaczy wcale, że mamy do czynienia np. z produktem o większej wytrzymałości;
  • o obniżonej chłonności wody – najczęściej niebieskie, stosowane do izolacji fundamentów, ewentualnie również na dachy płaskie i do podłóg. Generalnie jest to styropian nie tylko mniej chłonny ale także o większej gęstości i wytrzymałości mechanicznej.
XPS czyli polistyren ekstrudowany
XPS czyli polistyren ekstrudowany to w zasadzie materiał do zadań specjalnych – na szczególnie obciążone ściany piwnic czy niektóre rodzaje dachów płaskich. W typowym domu zwykle wystarcza zastosowanie odpowiedniej odmiany polistyrenu ekspandowanego EPS. fot. Austrotherm

KUPUJEMY STYROPIAN - OZNACZENIA

Współczynnik przewodzenia ciepła – λ

 

Jak w takim razie rozpoznać jakie konkretnie właściwości ma styropian, który chcemy kupić? Do czego będzie odpowiedni? Najważniejsze informacje zawarte są na etykiecie wyrobu dołączonej do każdej paczki lub nadrukowanej wprost na folii opakowania. Poza nazwą handlową, która może być praktycznie dowolna, producent umieszcza tam również współczynnik przewodzenia ciepła λ (tzw. λ deklarowana – λD). To parametr określający zdolność do przewodzenia ciepła.

 

Styropian z założenia ma być barierą dla ucieczki ciepła, więc im λ materiału niższa, tym lepiej. Stosując np. na ściany styropian o tej samej grubości, ale niższej lambdzie, uzyskujemy niższy współczynnik U przegrody, co przekłada się na niższe straty ciepła i mniejsze rachunki za ogrzewanie. Tej zależności większość inwestorów jest świadoma, dlatego producenci chętnie eksponują współczynnik λ.

 

Chociaż wartość tego współczynnika jest niewielkim ułamkiem, zwykle w granicach 0,030–0,044 W/(m·K), różnic nie należy lekceważyć. Sięgają one przecież 30%, a to oznacza tak dużą różnicę strat ciepła przez gotową przegrodę. Wiele osób zastanawia się przede wszystkim, czy warto kupić styropian grafitowy, o niższej lambdzie, lecz o wyższej cenie.

 

Obecnie jednak różnica cen jest pozorna – jeżeli uwzględnimy, że styropian grafitowy można dla osiągnięcia tej samej ciepłochronności ułożyć cieńszą warstwą, okaże się, że poniesione koszty się zrównają. Styropian grafitowy warto stosować przede wszystkim wtedy, gdy zależy nam na uzyskaniu bardzo dobrej ciepłochronności, przy której warstwa zwykłego styropianu byłaby grubsza niż 20 cm. Jej mocowanie staje się wówczas kłopotliwe, a ściany karykaturalnie grube.

 

Lepszy termoizolacyjnie styropian warto również ułożyć wszędzie tam, gdzie ocieplenie musi mieć ograniczoną grubość, np. na kasetach rolet zewnętrznych. Zdarza się jednak i tak, że większa grubość ocieplenia jest zaletą. W podłodze na gruncie i tak musimy czymś wypełnić przestrzeń od dna wykopu aż po poziom posadzki.

 

Zdecydowanie należy odradzić za to użycie styropianu o najwyższym współczynniku lambda, powyżej 0,040. Najczęściej są to po prostu wyroby złej jakości, o wyraźnie gorszych nie tylko parametrach cieplnych, ale również obniżonej wytrzymałości mechanicznej. Duża część z nich nie "trzyma" przy tym zadeklarowanych parametrów.

Ceny styropianu zwykłego oraz z dodatkiem grafitu

Rodzaj styropianu Współczynnik λ materiału [W/(m·K)] Grubość materiału [cm] Współczynnik U warstwy ocieplenia [W/(m2·K)] Cena za 1 m3 [zł/m3] Koszt 1 m2 styropianu o danej grubości [zł/m2]
zwykły 0,040 20 0,20 150 30
grafitowy 0,031 15 0,21 200 30

Wytrzymałość na ściskanie i rozciąganie

 

Współczynnik przewodzenia ciepła  znajdziemy na opakowaniu bez trudu. Producent podaje także wiele innych, bo obligują go do tego przepisy. Niektóre z nich są również bardzo ważne.

 

Podstawą jest zadeklarowanie zgodności zgodnie z odpowiednią normą dotyczącą styropianów w budownictwie (obecnie to PN-EN 13163+A1:2015-03). Zgodnie z nią powinny być wyznaczone wszystkie parametry. Niestety, oznaczenie ma postać długiego kodu, który przeciętnemu inwestorowi zupełnie nic nie mówi.

 

Przykładowo:

 

EPS –EN 13163-T2-L2-W2-S2-P4-BS115-CS(10)70-DS(N)2-DS(70,-)1-TR100

 

Powinniśmy wyłowić z tego dwa bardzo ważne wskaźniki:

  • CS(10) – wytrzymałość na ściskanie przy 10% odkształceniu względnym;
  • TR – wytrzymałość na rozciąganie prostopadłe do powierzchni czołowej płyty.

Co one znaczą? Pierwszy – CS(10) – informuje, jak duży nacisk jest potrzebny, żeby sprasować płytę o 10% jej grubości, przykładowo z 10 do 9 cm. W tym przypadku 70 kPa. Wytrzymałość na ściskanie to podstawowy parametr, przesądzający o możliwości użycia styropianu w podłodze na gruncie – wylewka oraz dalsze obciążenia ściskają go niczym prasa. Przyjmuje się, że parametr CS(10) dla podłóg na gruncie i dachów płaskich powinien wynosić nie mniej niż 80. W garażach i na parkingach, szczególnie dla samochodów ciężarowych, może być wymagany wyższy.

 

Drugi wskaźnik – TR – określa wytrzymałość płyty na rozciąganie i jest istotny przy styropianie używanym do ocieplenia ścian dwuwarstwowych metodą lekką mokrą, czyli najpopularniejszego w naszym kraju systemu ociepleń. W przytoczonym oznaczeniu wartość tego parametru wynosi 100. Przyjmuje się, że nie powinna być mniejsza niż 80 dla styropianu fasadowego. Ale uwaga! Wymagana wartość parametru TR często określają w specyfikacjach producenci systemów ociepleń – jeżeli styropian będzie słabszy, nie gwarantują oni trwałości elewacji wykończonej tynkiem cienkowarstwowym.

Etykieta styropianu
Etykieta styropianu. fot. PSPS

ZASTOSOWANIA – DLA UŁATWIENIA

Nietrudno zauważyć, że normowe oznaczenia są mało przyjazne dla użytkownika. Dlatego wytwórcy styropianu powszechnie na etykietach dodają wyeksponowane symbole współczynników:

  • λ (lambda);
  • CS(10);
  • TR.

Ponadto, wzorując się na wycofanej już normie PN-B-20132:2005, zwykle podają typowe zastosowanie danego rodzaju styropianu. Są to najczęściej:

  • fasada – ocieplanie ścian;
  • dach/podłoga – dachy płaskie, podłogi na gruncie;
  • dach/podłoga/parking – szczególnie obciążone podłogi na gruncie, np. w garażach, w których przewiduje się ruch samochodów ciężarowych;
  • fundament – są to odmiany o obniżonej nasiąkliwości (w starej normie oznaczany EPS P);
  • podłoga pływająca – tzw. akustyczny, jako warstwa tłumiąca w podłogach pływających na stropach, jego charakterystyczną cechą jest podawanie dwóch grubości – przed i po obciążeniu jastrychem (w starej normie oznaczany EPS T).

Wiele osób jest do tych dawniejszych oznaczeń przyzwyczajonych, zresztą dotąd spotyka się je w projektach. Norma jako podstawowy parametr nakazywała podanie odporności na ściskanie (czyli wartości CS(10)) i współczynnika lambda, dlatego styropian miał np. opis:

  • EPS 70 040 Fasada – co odpowiada CS(10) 70 kPa oraz λ 0,040 W/(m·K).

Dalej odpowiednio:

  • EPS 70 040 Fasada – CS(10) 70 kPa oraz λ 0,040 W/(m·K);
  • EPS 80 036 Fasada – CS (10) 80 – λ 0,040;
  • EPS 100 038 Dach/Podłoga – CS (10) 100 – λ 0,038;
  • EPS 200 036 Dach/Podłoga/Parking – CS (10) 200 – λ 0,036;
  • EPS 250 036 Dach/Podłoga/Parking – CS (10) 250 – λ 0,036.

Łatwo zauważyć, że stare i nowe oznaczenia są ze sobą zgodne tylko w bardzo ograniczonym stopniu. Przede wszystkim styropian CS(10) 80 jest obecnie powszechnie stosowany na podłogi (dawniej zaklasyfikowano by go jeszcze jako fasadowy), a za to współczynnik lambda jest teraz znacznie niższy niż przewiduje stara norma.

Styropian fasadowy
W przypadku styropianu fasadowego najważniejsze parametry to współczynnik lambda oraz odporność na rozciąganie. fot. Termo Organika

PODSUMOWANIE - CO OSTATECZNIE SPRAWDZIĆ?

Którymi parametrami powinniśmy się w takim razie w końcu kierować, gdy przychodzimy do składu budowlanego? Wbrew pozorom, sprawa nie jest trudna:

  • oznaczenia typowych zastosowań, np. fasada lub dach podłoga/traktujemy jako narzędzie wstępnej selekcji, zależnie od tego do czego ma posłużyć styropian;
  • w ramach interesującej nas grupy sprawdzamy oznaczenia konkretnych parametrów: λ, CS(10), TR;
  • oceniamy organoleptycznie styropian. Bez specjalistycznych narzędzi możemy sprawdzić jego spoistość i gęstość.

Ten ostatni punkt wymaga nieco wyjaśnienia. Styropian nie powinien pylić ani zbyt łatwo się kruszyć. Po rozerwaniu kawałka, przynajmniej 1/3 granulek też powinna ulec rozerwaniu. Jeżeli tylko się wykruszają, najpewniej mamy do czynienia z wyrobem niskiej jakości.

 

Badanie gęstości – przez zważenie paczki i porównanie z odpowiednią tabelą przeliczeniową – coraz częściej promują sami producenci. Chodzi o to, że wraz ze wzrostem gęstości styropianu poprawia się jego wytrzymałość oraz izolacyjność cieplna. Ale większa gęstość oznacza, że trzeba poświęcić więcej surowca – polistyrenu.

 

Dlatego zdarzają się producenci zwyczajnie fałszujący dane na etykiecie i styropian o mniejszej gęstości i gorszych parametrach sprzedający jako lepszy. Zważenie paczki to zaś prosty test, który może przeprowadzić każdy amator. Jeżeli przyłapiemy wytwórcę na tym oszustwie, to najpewniej i cała reszta deklarowanych parametrów nie ma wiele wspólnego z rzeczywistością.

Zobacz, jak wykonać ocieplenie

Jarosław Antkiewicz
fot. otwierająca: Knauf Therm

aktualizacja: 2017-07-11

Dodaj komentarz

Zadaj pytanie naszemu ekspertowi
 
 
Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Okres przetwarzania danych: Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania – czyli w tym konkretnym przypadku, do czasu udzielenia odpowiedzi. Masz prawo do: dostępu do Twoich danych, ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych lub ich przenoszenia. Możesz: odwołać zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych, zażądać, by Twoje wszystkie dane zostały usunięte. Podstawy prawne: art. 5, 6, 12, 13 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO). Czytaj więcej
Izolacje firmy Armacell sposobem na walkę z kondensacją
Izolacje firmy Armacell sposobem na walkę z kondensacją Wybierając materiał izolacyjny warto zwrócić uwagę na to, jak skutecznie chroni ona instalację przed działaniem wilgoci. Skutecznym i ...
Styropian Termo Organiki budulcem innowacyjnego modelu pawilonu
Styropian Termo Organiki budulcem innowacyjnego modelu pawilonu Przedsięwzięcie na światową skalę zostało wymyślone i wykonane przez studentów koła naukowego Imago, działającego na wydziałach architektury ...
System spadków dachowych firmy STYROPMIN
System spadków dachowych firmy STYROPMIN Firma STYROPMIN będąca na rynku nieprzerwanie od 25 lat, oprócz tego, że oferuje bardzo szeroką gamę produktów styropianowych, zajmuje ...

Na co zwracać uwagę stosując polistyren ekstrudowany XPS?

Podczas stosowania XPS należy pamiętać o kilku podstawowych zasadach:

polecane produkty i technologie

Kompleksowe rozwiązania izolacji termicznej i akustycznej dachów i ścian

Termorenowacja dachów skośnych bez ingerencji we wnętrze poddasza? Jest to możliwe dzięki rozwiązaniom ISOVER. W ich wyborze, a także obliczeniach - m.in. kosztów - pomoże dodatkowo aplikacja Isover.pl.
Najbardziej znane marki
Wełna mineralna - ranking rozpoznawalności firm i produktów
Ocieplenia - ranking rozpoznawalności firm i produktów

Budujemy Dom 10/2018

Tematem tego numeru jest budowa domu dla alergika. Spełniając kilka warunków można znacznie ulżyć tym mieszkańcom nowego domu, którzy borykają...

Tylko 9,95 zł

Czytaj na tabletach gratis
Czas na Wnętrze Budujemy Dom T3 Młody Technik
Klub Budujących Dom


Wypełniaj ankiety i zbieraj punkty
na bezpłatną prenumeratę
i inne nagrody

  • Polecamy również
    Czas na Wnętrze Dom Energooszczędny Vademecum ABC Budowania Dom Polski Wnętrza Twój Dom Twój Styl
Wydanie tabletowe
Przeczytaj najnowsze wydanie magazynu Budujemy Dom
Magazyn BudujemyDom
Zamów cotygodniowy poradnik
Cotygodniowy poradnik
W każdy czwartek otrzymasz darmowy poradnik budowlany, a w nim:
- aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego,
- porady budowlane,
- najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl
i odbierz prezent
Odbierz prezent
Zapisz się do bezpłatnego poradnika BudujemyDom.pl i pobierz GRATIS elektroniczne wydanie miesięcznika "Czas na Wnętrze".