Budujemy Dom

Jakie możliwości daje system inteligentny?

Artykuł na: 9-16 minut

Remont to świetna okazja, żeby unowocześnić dom. Tym bardziej, że standardy wyposażenia bardzo się podniosły. A zamiast biegać po budynku i zmieniać ustawienia rozmaitych urządzeń, dużo lepiej powierzyć to zadanie automatyce. Taki system to właśnie instalacja inteligentna.

Jakie możliwości daje system inteligentny?

Uwaga!Z artykułu dowiesz się:

  • Co to znaczy, że dom jest inteligentny?
  • Jakie możliwości daje system inteligentny?
  • Czym są sensory i aktory?
  • Jaki system inteligentny wybrać: scentralizowany czy rozproszony?

Dawniej w domach jednorodzinnych nie było sensu stosować rozbudowanej automatyki. Bo czym tu sterować, kiedy ciepło zapewniał prosty kocioł na węgiel, wentylacja była grawitacyjna, klimatyzatory widywało się tylko w biurowcach, a oświetleniem był jeden żyrandol na pokój. Większość rzeczy robiło się ręcznie. Elektryczny napęd do bramy, a tym bardziej siłowniki zamykające okna kojarzyły się z luksusowymi rezydencjami.

Dzisiaj w naszym otoczeniu jest za to mnóstwo napędzanych elektrycznie, nowoczesnych urządzeń. Przeważnie mają tyle funkcji, że z większości z nich nawet nie korzystamy. Nie dlatego, żeby nie mogły się przydać, lecz najpierw musielibyśmy przebrnąć przez lekturę instrukcji obsługi, a potem zapamiętać ustawienia. A nawet jeżeli z początku mamy wystarczająco dużo entuzjazmu żeby np. zmieniać ustawienia ogrzewania lub centrali wentylacyjnej to chęć na taką "zabawę" szybko mija. Dlatego najlepiej, jeżeli wszystko działa automatycznie, bez angażowania naszej uwagi.

CO ZNACZY INTELIGENTNY?

Instalacje inteligentne bywają też nazywane automatyką budynkową lub systemami zarządzania budynkiem. O tyle dobrze oddaje to istotę sprawy, że tu nie chodzi o zautomatyzowane sterowanie jednym urządzeniem, lecz równoczesny nadzór nad wieloma z nich. I takie dobieranie ustawień, żeby nie tylko sobie nie przeszkadzały, ale działały w sposób optymalny. Jeżeli np. pomieszczenie przegrzewa się w skutek intensywnego nasłonecznienia nasz system najpierw spróbuje opuścić rolety lub rozwinąć markizy. A dopiero, jeżeli to nie wystarczy, uruchomi klimatyzację.

Istotną cechą jest to, że funkcje systemu można programować i zmieniać w razie potrzeby. Dzięki niemu zyskujemy nie tylko wygodę, ale również oszczędności energii (nawet rzędu 30%) i lepszy mikroklimat we wnętrzach.

System inteligentny to zintegrowane i zautomatyzowane sterowanie domowymi instalacjami i urządzeniami
System inteligentny to zintegrowane i zautomatyzowane sterowanie domowymi instalacjami i urządzeniami. (fot. Somfy)

Założenie instalacji inteligentnej w domu, w którym już mieszkamy, jest zdecydowanie większym wyzwaniem niż w dopiero budowanym. Jednak ma to i zalety - wiemy, czego nam brakuje i co chcielibyśmy dodać. Zasadniczą wadą jest zaś kłopot z układaniem okablowania. Oczywiście, problemu nie ma przy dużym remoncie, obejmującym całkowitą wymianę instalacji elektrycznej, związanym z wymianą przewodów. To świetna okazja, żeby pomyśleć też o instalacji inteligentnej oraz alarmowej. Tym bardziej, że obecnie granice pomiędzy systemami inteligentnymi oraz alarmowymi stają się coraz mniej ostre, gdyż alarmy mają coraz więcej funkcji.

Jakie prace trzeba wówczas koniecznie wykonać od razu, a z montażem jakich elementów można poczekać? Przede wszystkim trzeba powierzyć dobremu specjaliście wykonanie projektu, dającego możliwość przyszłej rozbudowy. Podstawą jest zapewnienie zasilania elektrycznego, bo przecież żaden siłownik czy silnik napędu nie zadziała bez prądu, choćby był bezprzewodowy. Bo trzeba sobie zdawać sprawę, że jednym z istotnych atutów układów inteligentnych jest właśnie możliwość stopniowego rozbudowywania i dodawania nowych funkcji. Rozsądnie jest na początek zrobić instalację nieco skromniejszą, lecz z opcją łatwej rozbudowy.

Rozsądnym rozwiązaniem może być założenie większej liczby gniazd (czy samych zaślepionych puszek). Jeżeli przy tym urządzenia będą zasilane z osobnych obwodów, elementy odpowiedzialne za ich włączanie i wyłączanie będzie można ukryć w rozdzielnicy elektrycznej. W niej za warto zostawić nieco miejsca na zapas. Jednak taki sposób zasilania nie jest nieodzownym warunkiem budowy systemu inteligentnego. Do sterowania można przecież wykorzystać elementy bezprzewodowe (radiowe), niezbędne jest tylko zasilanie. W praktyce mieszany system, zarówno z elementami przewodowymi jak i radiowymi może być najlepszym rozwiązaniem w remontowanym domu.

Bezprzewodowy odbiornik wtykany do gniazdka
Najprostszy w realizacji wariant to użycie bezprzewodowych odbiorników wtykanych do gniazdka. (fot. Eaton Electric)

JAKIE MOŻLIWOŚCI DAJE SYSTEM INTELIGENTNY?

W wielu domach mamy czujniki otwarcia okien, bo są częścią systemu alarmowego. Instalacja inteligentna też potrafi je wykorzystać i to znacznie lepiej. Co można zrobić, jeżeli w pomieszczeniu zostaną otwarte okna? Przede wszystkim można wyłączyć w nim ogrzewanie i wentylację mechaniczną. Jeżeli zaś w oknach mamy siłowniki, pojawia się wiele dodatkowych możliwości. Gdy okna otwarte są okna dachowe, a czujnik deszczu wykryje opady, zostaną one zamknięte. Funkcja kontroli stanu otwarcia i automatycznego zamykania okien może być też jedną z sekwencji czynności uruchamianej przez nas, gdy wychodzimy z domu.

Dla nas to kwestia użycia jednego przycisku, lecz instalacja inteligentna pozamyka wówczas okna, ograniczy ogrzewanie i wentylację, wyłączy światła, zamknie dopływ gazu do kuchenki, opuści rolety zewnętrzne. Siłowniki w oknach mogą też posłużyć do ich otwarcia i intensywnego wietrzenia pomieszczeń. Nocą w sezonie letnim można w ten sposób skutecznie schłodzić dom. Lista takich działań może być dowolna i da się ją modyfikować także w gotowym już systemie.

System inteligentny może też sterować oświetleniem, to popularna i łatwa do zaprezentowania i dość widowiskowa funkcja. Można też projektować tzw. sceny świetlne, czyli jakie, gdzie i jak intensywne światło chcemy mieć w danym momencie. Inaczej oświetlimy salon do posiłku, oglądania filmu, spotkania z przyjaciółmi. Jednak co do sterowania iluminacją nie warto popadać w przesadę. Dom to przecież nie galeria wystawowa z setkami źródeł światła, a do takich zastosowań w dużych obiektach pierwotnie przewidywano tego rodzaju funkcje.

Okna dachowe z siłownikami
Jeżeli zdecydujemy się na okna z siłownikami, system może je samoczynnie otwierać w celu wietrzenia, czy zamykać w razie opadów. (fot. Velux)

SENSORY I AKTORY, CZYLI Z CZEGO SKŁADA SIĘ SYSTEM INTELIGENTNY

Każdy system inteligentny składa się z dwóch grup elementów. Pierwszą jest wszystko co wprowadza do niego sygnały sterujące. Projektanci i wykonawcy nazywają je sensorami. Mogą to być czujniki, klawiatury, piloty zdalnego sterowania itp. Za ich pośrednictwem do systemu tak naprawdę trafiają po prostu informacje o tym, że trzeba coś zmienić w działaniu. Stąd ich wspólne traktowanie. Całkiem uzasadnione, bo ostatecznie nie jest ważne to czy system sam wykryje, że np. ogrzewanie danego pokoju nie jest już dłużej potrzebne, czy też wyłączymy je sami. Ważne aby dopływ ciepła do grzejnika został przerwany.

Dla odmiany wszelkie elementy wykonawcze noszą nazwę aktorów. Mogą to być przekaźniki uruchamiające oświetlenie, elektrozawory, siłowniki.

Wszelkie elementy wykonawcze, np. napędy rolet nazywa się w systemach inteligentnych aktorami
Wszelkie elementy wykonawcze, np. napędy rolet nazywa się w systemach inteligentnych aktorami. (fot. Becker Antriebe)

Idealny system to taki, w którym o działanie czujników oraz elementów wykonawczych użytkownik w ogóle nie musi się martwić. Zaś wydawane przez niego samego polecenia mają prosty intuicyjny charakter. Przykładowo wprowadza on żądanie, aby od 18.00, kiedy wróci do domu, w salonie panowała temperatura 21°C. To, czy w tym celu będzie trzeba włączyć ogrzewanie - albo przeciwnie wyłączyć je i przysłonić okna, bo nasłonecznienie jest tego dnia wyjątkowo intensywne - nie powinno być już jego zmartwieniem. Optymalne rozwiązanie ma wybrać system.

Możliwości komunikacji użytkownika z systemem jest wiele. Jedną z nich są specjalne łączniki (potocznie nazywane "włącznikami") o kilku przyciskach, często wyposażone w dodatkowy wyświetlacz. Za ich pomocą można sterować kilkoma funkcjami. Takie łączniki mogą też mieć wymiary zbliżone do tradycyjnych łączników elektroinstalacyjnych, dzięki czemu nie rażą umieszczone obok siebie. Niestety, są drogie, kosztują kilkaset złotych za sztukę.

Tańszym rozwiązaniem są tradycyjne łączniki elektryczne połączone z niewielkim adapterem systemowym, który można ukryć w głębokiej puszce instalacyjnej. Każdy taki łącznik odpowiada jednej funkcji, więc by zastąpić łącznik systemowy, trzeba ich umieścić kilka na ścianie, na przykład w ramkach wielokrotnych (mieszczących od 2 do 5 łączników). Jeśli instalacja inteligentna nie jest zbyt rozbudowana, może to być korzystne rozwiązanie, bo wybór łączników na rynku jest bardzo bogaty.

Dla wielu osób wygodne jest sterowanie systemem za pomocą pilota, podobnie jak obsługuje się telewizor. Jeśli zdecydujemy się na bardzo rozbudowany system, to do sterowania nim warto wykorzystać komputer, który można wyposażyć nawet w ekran dotykowy. Możliwa jest wówczas wizualizacja, czyli stworzenie przestrzennego modelu całego domu, w którym zaznaczono lokalizację sprzętów, czujników itp. Wizualizację można przy tym wzbogacić o podgląd z kamer.

Jeśli zdecydowaliśmy się na podłączenie instalacji do Internetu, to taką wizualizację obrazującą, co dzieje się w naszym domu, możemy obejrzeć za pośrednictwem sieci z dowolnego miejsca na świecie. Posłuży nam do tego zwykły komputer, tablet lub smartfon. Coraz częściej smartfon jest bardzo chętnie wybierany, bo przecież zwykle mamy go pod ręką. Niejednokrotnie okazuje się, że piloty, a nawet umieszczony na ścianie drogi sterownik z ekranem dotykowym są używane sporadycznie. Warto więc przemyśleć, które z elementów sterujących naprawdę chcemy kupić. Wyłącznie na telefonie jednak nie polegajmy, bo zawsze może się on zepsuć lub zgubić.

Monitorowanie zużycia energii
Jedną z funkcji automatyki budynkowej jest monitorowanie zużycia energii, wody itd. (fot. Eaton Electric)

SYSTEM INTELIGENTNY SCENTRALIZOWANY CZY ROZPROSZONY?

Instalacja inteligentna może być scentralizowana lub rozproszona. W scentralizowanej sygnały ze wszystkich czujników i komendy sterujące poszczególnymi urządzeniami przechodzą przez centralę czyli główny sterownik zbierający sygnały, interpretujący je i podejmujący jakieś działanie adekwatnie do sytuacji. Takie scentralizowane układy są zdecydowanie popularniejsze, bo łatwiej je wykonać i zaprogramować. Mogą nadzorować pracę urządzeń wykonawczych pochodzących od różnych producentów, ale nie zawsze sposób komunikacji z nimi umożliwia skorzystanie ze wszystkich funkcji.

Wadą jest oczywiście możliwość awarii całego systemu w wyniku uszkodzenia jednego elementu - centrali. Jest to jednak mało prawdopodobna sytuacja. Ponadto nie ma co obawiać się czarnych scenariuszy rodem z filmów science-fiction. Jeżeli centrala "padnie", każde z urządzeń (np. kocioł, centralę wentylacyjną) będzie można obsługiwać indywidualnie, jak w domu bez instalacji inteligentnej. Problemem może być raczej fakt, że przyzwyczajeni do wygody, zapomnimy, jak się to robi.

Z kolei w instalacji rozproszonej nie ma centrali. Czujniki i urządzenia wykonawcze wymieniają się na bieżąco informacjami, ale to indywidualny sterownik każdego z nich interpretuje spływające dane i ewentualnie zmienia sposób pracy. Eliminuje to niebezpieczeństwo unieruchomienia całego systemu w wyniku awarii centrali. Urządzenia które będą działać w takim układzie muszą mieć więc wbudowane przez producenta odpowiednie moduły elektroniczne. Prawdopodobnie najpopularniejszym tego rodzaju systemem w Europie jest KNX. Kompatybilne z nim urządzenia produkuje wiele firm. Przeprogramowanie takiej instalacji jest nieco trudniejsze (bo każdym urządzeniem sterują odrębne programy).

Sygnały najczęściej przesyłane są specjalnym przewodem zwanym magistralą. Jednym przewodem może płynąć wiele sygnałów, co ułatwia ułożenie okablowania, szczególnie w układach zdecentralizowanych. Coraz mocniejszą pozycję na rynku mają jednak systemy bezprzewodowe. Jednak nawet w ich przypadku całkiem od kabli nie uciekniemy. Przecież każdy klimatyzator, elektrozawór, czy siłownik sterujący roletami okiennymi wymaga zasilania.

Łączniki ścienne w instalacji inteligentnej
W instalacjach inteligentnych łączniki ścienne programuje się do obsługi konkretnych urządzeń, a program zawsze można zmienić. (fot. Schneider Electric)

Co musisz wiedzieć, zanim zdecydujesz się na dom inteligentny? Instalacja elektryczna

Jarosław Antkiewicz
fot. otwierająca: Velux

aktualizacja: 2018-12-12

Dodaj komentarz

Zdaniem naszych Czytelników

2 godziny temu, Budujemy Dom - budownictwo ogólne napisał: O instalacji "inteligentnej" lepiej pomyśleć już na etapie projektu domu.  Witajcie, jeśli mowa o inteligentnym budynku to chciałem zapytać, czy słyszeliście może o nowej dyrektywie europejskiej ...

Eksperci Viessmann

12 Gru 2018, 12:17

O instalacji "inteligentnej" lepiej pomyśleć już na etapie projektu domu. A teraz zapraszam na film, który zaoszczędzi mi pisania .    

Budujemy Dom - budownictwo ogólne

12 Gru 2018, 09:34

Dom inteligentny to obecnie trend, który się rozwija. Jeszcze drogie to rozwiązanie ale za parę lat stanie się standardem. Obecnie montuje się różne rozwiązania, które do końca nie są scentralizowane. Osobne sterowanie bramą, alarmy, rolety elektryczne itd. My u siebie mamy system ...

Gość Sobczak

30 Lis 2018, 21:08

Chcesz wiedzieć więcej - zajrzyj na Forum.BudujemyDom.pl
Zadaj pytanie naszemu ekspertowi
 
 
Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Okres przetwarzania danych: Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania – czyli w tym konkretnym przypadku, do czasu udzielenia odpowiedzi. Masz prawo do: dostępu do Twoich danych, ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych lub ich przenoszenia. Możesz: odwołać zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych, zażądać, by Twoje wszystkie dane zostały usunięte. Podstawy prawne: art. 5, 6, 12, 13 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO). Czytaj więcej
Bramka IP przekierowująca rozmowy na urządzenia mobilne
Bramka IP przekierowująca rozmowy na urządzenia mobilne Bramka IP do zestawów domofonowych lub wideodomofonowych przekierowująca rozmowy na urządzenia mobilne Android/iOS, umożliwia odbieranie ...
Seria wideodomofonów VP-800 od firmy ZAMEL
Seria wideodomofonów VP-800 od firmy ZAMEL Seria wideodomofonów VP-800 od firmy ZAMEL to innowacyjne rozwiązanie zaprojektowane na potrzeby budownictwa jedno- oraz dwurodzinnego.
Cztery czujki alarmowe od firmy Satel
Cztery czujki alarmowe od firmy Satel Decyzja o rozbudowie systemu alarmowego często zapada przy okazji planowania dobudówki, garażu lub zagospodarowania niewykorzystywanej kondygnacji, ...

Gaz, dym, czad, dwutlenek węgla... - jak się przed tym ustrzec?

Jakie są nowoczesne metody ochrony domu jednorodzinnego przed pożarem?

polecane produkty i technologie

COMMAX - nowa jakość systemów wideodomofonowych

COMMAX to jeden z pierwszych producentów systemów domofonowych i wideodomofonowych na świecie. Obecnie w Polsce dostępnych jest kilkadziesiąt modeli produktów domofonowych i wideodomofonowych tej marki cechujących się zróżnicowaną funkcjonalnością oraz wyglądem.

Budujemy Dom 11-12/2018

Tradycyjnie nasze ostatnie wydanie w roku poświęcone jest remontom i modernizacjom. Informacje zawarte w artykułach przydadzą się przede wszystkim...

Tylko 9,95 zł

Klub Budujących Dom


Wypełniaj ankiety i zbieraj punkty
na bezpłatną prenumeratę
i inne nagrody

  • Polecamy również
    Czas na Wnętrze Dom Energooszczędny Vademecum ABC Budowania Dom Polski Wnętrza Twój Dom Twój Styl
Wydanie tabletowe
Przeczytaj najnowsze wydanie magazynu Budujemy Dom
Magazyn BudujemyDom
Zamów cotygodniowy poradnik
Cotygodniowy poradnik
W każdy czwartek otrzymasz darmowy poradnik budowlany, a w nim:
- aktualności z rynku budownictwa jednorodzinnego,
- porady budowlane,
- najciekawsze tematy z forum.budujemydom.pl
i odbierz prezent
Odbierz prezent
Zapisz się do bezpłatnego poradnika BudujemyDom.pl i pobierz GRATIS elektroniczne wydanie miesięcznika "Czas na Wnętrze".